Rijksoverheidslogo
Loketgezondleven.nl
Zoeken

U bevindt zich op: Interventie database›M›Motiverende gespreksvoering in de soa- en hiv-bestrijding

Motiverende gespreksvoering in de soa- en hiv-bestrijding

  • Icoon-Deze interventie is beoordeeld
  • Icoon-Bereikgegevens voor deze interventie zijn bekend
Naam interventie Motiverende gespreksvoering in de soa- en hiv-bestrijding
Eigenaar Soa Aids Nederland
Onderdeel Resultaat
Algemene informatie
Korte omschrijving

Subdoelen:1. Het verhogen van de intentie en zelfeffectiviteit om veilig te vrijen.2. Het verhogen van de intentie en zelfeffectiviteit tot partnerwaarschuwing3.De sociaal-verpleegkundige kan in één tot maximaal twee gesprekken met een cliënt: a. het risicoprofiel samen met de cliënt vaststellen,b. op basis van het risicoprofiel gericht counselen met behulp van motiverende gespreksvoering, om de cliënt te ondersteunen in het maken van weloverwogen keuzes voor gedragsverandering ten aanzien van veilig vrijen en partnerwaarschuwing.De interventie bestaat uit een handleiding Counselen volgens motiverende gespreksvoering met het Soa-aids gespreksmodel. Deze handleiding is opgenomen in Seksuele Gezondheid; Deel 1 Handboek Soa (2009), uitgegeven door het Landelijk Centrum Infectieziektenbestrijding van het RIVM. Minimaal één keer per jaar wordt de training Motiverende gespreksvoering in de soa- en hiv-bestrijding aangeboden voor sociaal-verpleegkundigen werkzaam in de soa-bestrijding. Tijdens deze training wordt gebruikgemaakt van de handleiding. Aan deze training neemt één MI-coach deel. Zijn/haar rol is enerzijds bekendheid geven aan de MI-coaches en hun rol, anderzijds is deelname een extra trainingsmoment om de eigen coachingsvaardigheden te versterken. GGD-soa poliklinieken kunnen zelf incompany opfrisdagen in Motiverende gespreksvoering aanvragen bij Soa Aids Nederland. De MI-coaches zijn in 2008 getraind tijdens een driedaagse training. Zij volgen jaarlijks één of twee opfrisdagen voor MI-coaches. Tijdens de trainingen en opfrisdagen wordt gebruikgemaakt van het dvd-pakket Motiverende gespreksvoering in beeld.
Doel

Voorkomen van een verdere verspreiding van seksueel overdraagbare aandoeningen en hiv.
Vorm van preventie
  • Selectieve preventie
Beschikbaarheid De interventie kan uitgevoerd worden door anderen
Dit is een basisinterventie ja
Contactpersoon
Naam Ralph Spijker
E-mailadres rspijker@soaaids.nl
Telefoonnummer 0206262669
Organisatie Soa Aids Nederland
Afdeling Programma Intermediairs
Kwaliteit en effectiviteit
Beoordeling I Theoretisch goed onderbouwd
Datum beoordeling 22-03-2011
Omschrijving beoordeling De interventie Motiverende gespreksvoering is erkend op het niveau Theoretisch goed onderbouwd. Het doel van de interventie is het bevorderen van veilig vrijgedrag en partnerwaarschuwing bij bezoekers van het soa-centrum via motiverende gespreksvoering door verpleegkundigen van het Soa-centrum. Het is een goed uitgewerkte interventie met veel materiaal om verpleegkundigen de techniek van motiverende gespreksvoering aan te leren en te onderhouden.
Bijlagen beoordeling
Thema
Seksualiteit en zwangerschap
  • Soa
Gerelateerd thema loketgezondleven.nl Seksuele gezondheid
Gerelateerd interventieoverzicht Seksuele gezondheid
Gerelateerd communicatietoolkit Seksuele gezondheid
Setting
Setting
  • Gevangeniswezen
  • Zorg: niet-eerstelijns zorg
  • GGD-soa polikliniek,hiv- behandelcentrum
  • Zorg: eerstelijns zorg
Doelgroep
Leeftijd 18 - 99
Geslacht Beide
Doelgroep
  • Iedereen met vragen/klachten t.a.v. soa
  • Gezondheidsbevorderaars / preventiewerkers
  • Zorgverleners
Methodiek
Voorlichting / educatie / training
  • Counseling / intervisie
  • Spreekuur / consult
Community en setting ontwikkeling
  • verbeteren counseling tav soa en seksuele gezondhe
Beleid / ketenontwikkeling / organisatie
  • Netwerkontwikkeling
  • Verankering
  • Advies / consultatie
Niveau/pijler
  • Educatie
  • Ondersteuning
Documenten
Documenten en materialen
  • Lesmateriaal / pakket
  • Cd / dvd / video / film
Beschikbare documenten en materialen
Soort document Downloadlink
Handleiding Handleiding Counselen op maat met het soaaids gespreksmodel.doc ( 3881 kB)
Lesmateriaal / pakket het huis van motiverende gespreksvoering.pdf ( 341 kB)
Anders, nl Competentieprofiel MI-coaches.pdf ( 330 kB)
Evaluatie en ontwikkeling
Evaluatie uitgevoerd Gepland
Evaluatie type
  • Procesevaluatie
  • Effectevaluatie
Evaluatie resultaat In 2007 is er een survey uitgezet onder alle sociaal-verpleegkundigen en artsen die soa-spreekuren uitvoeren. Het doel van het onderzoek was om op basis van de uitkomsten het trainingsprogramma Motiverende gespreksvoering in de soa- en hiv-bestrijding en de training voor MI-coaches te optimaliseren. 34 respondenten hebben de vragenlijst ingevuld. De survey bestond uit zowel open als gesloten vragen. Er is gevraagd naar de determinanten kennis, vaardigheden en de eigen houding ten aanzien van counselen met motiverende gespreksvoering. Daarnaast zijn de barrières in kaart gebracht ten aanzien van het werken met het soa-aids gespreksmodel.Respondenten geven aan voldoende kennis te hebben om te werken met het soa-aids gespreksmodel en dat zij voldoende vaardig zijn om dit model toe te passen in de praktijk. Ook geven zij aan het prettig te vinden om te werken met dit model. De meeste respondenten vonden dat hun houding goed aansloot bij de houding die gevraagd wordt bij het werken met het soa-aids gespreksmodel.De respondenten geven aan dat zij tijdens hun counseling vrijwel altijd het gesprek ‘structureren’ en ‘reflecteren’ tijdens het gesprek. Het verbeterpunt dat het meest werd benoemd is het ‘uitlokken van verandertaal’. De factor tijd wordt het meest genoemd om goed te kunnen werken met het soa-aids gespreksmodel en de mogelijkheid om te oefenen. De meest genoemde barrière is tijd. Andere barrières zijn geen continuering van het consult en dat het moeilijk is om oude gewoontes te veranderen.Uit de survey komt verder naar voren dat er behoefte is aan MI-coaches en dat het belang van MI-coaches wordt onderschreven. Daarnaast geven de respondenten aan dat zij vinden dat MI-coaches een bijdrage leveren aan de kwaliteit van zorg. Uit de survey komt ook naar voren dat de meeste respondenten geen intervisie krijgen rondom counseling en dat zij ideeën hebben over te stellen randvoorwaarden aan coaching binnen een team. Vertrouwelijkheid en een klik tussen sociaal-verpleegkundige en coach vinden de respondenten belangrijk en dat er meerdere contactmomenten per jaar zijn.Op dit moment van schrijven wordt onderzoek gedaan naar de effecten van de training Counselen op maat met het soa-aids gespreksmodel in samenwerking met de Universiteit Maastricht. Het doel van de studie is om de effecten te meten van het trainingsprogramma bij sociaal-verpleegkundigen die werkzaam zijn binnen de soa-bestrijding. Het onderzoek heeft een quasi-experimenteel design. Resultaten worden verwacht juni 2010. Op basis van de resultaten zal het trainingsprogramma worden geëvalueerd en zonodig worden aangescherpt of herzien.
Specifieke succesfactoren van deze interventie Breed gedragen en uitgevoerde interventie in de Nederlandse soa-bestrijding. Succesvolle implementatie.
Toekomstige ontwikkeling De interventie bestaat uit vier ontwikkelde producten/onderdelen. Deze producten zijn in een periode van 5 jaar ontwikkeld. 1. Handleiding counselen volgens Motiverende gespreksvoering met het soa-aids gespreksmodel. Deze handleiding is geschreven voor sociaal-verpleegkundigen werkzaam binnen de soa-bestrijding bij de GGD-soa poliklinieken en is gebaseerd op het boek Motiverende gespreksvoering van Miller en Rollnick (2005). Het door Soa Aids Nederland ontwikkelde soa-aids gesprekmodel, in samenwerking met het werkveld en de Universiteit Utrecht, is te beschouwen als het totale soa-consult en wordt uitgebreid beschreven in de handleiding. Dit gespreksmodel is onder andere gebaseerd op het transtheoretisch model (Prochaska en DiClemente 1985). Hieronder volgt een beknopte beschrijving van de stadia van het soa-aids gespreksmodel. In de bijgevoegde handleiding staat het model uitgebreid beschreven, daarbij zijn de verschillende onderdelen van motiverende gespreksvoering uitgewerkt. De fasen van het soa-aids gespreksmodel zijn:1. Aanmelding en indicering2. IntroductieTijdens de introductie wordt de basis voor het vertrouwen gelegd. Ook legt de sociaal-verpleegkundige hier de basis voor het verdere consult door de structuur aan te geven en toestemming te vragen. Bij de introductie worden het zorgaanbod en de zorgvraag (die nader wordt onderzocht bij de anamnese) afgestemd. 3. AnamneseTijdens de anamnese verzamelt de sociaal-verpleegkundige demografische/epidemiologische gegevens, medische gegevens en informatie over het seksueel (risico) gedrag van de cliënt. Deze gegevens bepalen mede het risicoprofiel van de cliënt en de mogelijke focus voor het counselingsgesprek. 4. Informatie over soa/hiv-test en lichamelijk onderzoekIn deze fase wordt aandacht geschonken aan de verschillende soa waarop wordt getest, waar en op welke wijze de testen worden afgenomen en hoe lang het duurt voor de uitslag van de testen beschikbaar is. In deze fase bespreekt de verpleegkundige ook op welke manier de cliënt de testuitslagen krijgt. 5. Gezamenlijk beslismoment IHet doel van gezamenlijk beslismoment I is overeenstemming bereiken over het gespreksonderwerp van het counselingsgesprek. Tijdens de anamnese heeft de sociaal-verpleegkundige het risicoprofiel van de cliënt en de focus van het gesprek bepaald. Toestemming vragen en krijgen is een vereiste aangezien er naar verwachting geen resultaten worden geboekt als de cliënt een thema moet bespreken waar hij geen behoefte aan heeft. In deze fase wordt het gespreksthema(‘s) van de counseling vastgesteld. Hierna volgt het counselingsgesprek dat gedragsverandering tot doel heeft. Thema’s voor het counselingsgesprek zijn bijvoorbeeld veilig vrijen, condoomgebruik en partnerwaarschuwing.6. Gezamenlijk beslismoment IITijdens het counselinggesprek zijn één of meer onderwerpen voor gedragsverandering ter sprake gekomen. Het doel van de counseling is dat cliënten ander gedrag gaan ontwikkelen waarbij het risico op soa wordt verlaagd. In dit gezamenlijk beslismoment ronden de client en de sociaal-verpleegkundige samen het gesprek af.7. AfsluitingIn deze laatste fase is er nog ruimte voor de cliënt om (korte) vragen te stellen. Hierin herhaalt de sociaal-verpleegkundige ook de belangrijke praktische zaken.Na het doorlopen van deze fases van het soa-aids gespreksmodel biedt de handleiding uitgebreide informatie over motiverende gespreksvoering als gesprekstijl om cliënten te bewegen tot gedragsverandering ten aanzien van risicogedrag.2. Training Motiverende gespreksvoering in de soa- en hiv-bestrijding.De driedaagse training wordt, mede afhankelijk van de vraag, één of meerdere keren per jaar aangeboden. In 2009 zijn er twee landelijke trainingen geweest. Hiervoor kunnen sociaal-verpleegkundigen zich inschrijven vanuit alle soa behandelcentra van de GGD's. Er is één driedaagse training incompany georganiseerd. Een GGD-soa behandelcentrum kan voor de eigen regio een training aanvragen. Het maximum aantal deelnemers voor een trainingsgroep is 15. Het minimum aantal deelnemers is 6. Er is een studiehandleiding ontwikkeld door Soa Aids Nederland waarin het programma beschreven is met de voorbereidende taken voor de deelnemers per trainingsdag. Als studiemateriaal wordt de handleiding Counselen volgens motiverende gespreksvoering met het soa-aids gespreksmodel (versie 2009) gebruikt. Daarnaast wordt van de deelnemers verwacht dat zij het boek Motiverende gespreksvoering; een methode om mensen voor te bereiden op verandering (Miller en Rollnick, 2008), lezen. Dit boek ontvangen alle deelnemers voorafgaande aan de training. Tot 2009 werd door Soa Aids Nederland jaarlijks een opfrisdag motiverende gespreksvoering georganiseerd. Sociaal-verpleegkundigen van alle GGD-soa behandelcentra konden zich inschrijven. De praktijk bleek echter behoefte te hebben aan opfrisdagen die vorm en inhoud kregen vanuit de eigen soa-polikliniek. GGD-soa poliklinieken kunnen zelf binnen de soa-regio een incompany opfrisdag organiseren. Door het trainingsprogramma te volgen bevinden sociaal-verpleegkundigen zich in een parallelproces waarbij zij motiverende gespreksvoering als gespreksstijl aangereikt krijgen, waarbij zij zelf gemotiveerd raken om dit te gebruiken tijdens de counseling (gedrags-verandering van de verpleegkundige) om de cliënt te ondersteunen in zijn/haar gedragsverandering. Coaches-motiverende gespreksvoering.Per GGD soa-regio zijn er één of twee sociaal-verpleegkundigen die de rol van MI-coach op zich nemen. Zij zijn allen collega-sociaal-verpleegkundigen maar zijn extra geschoold gedurende drie dagen in motiverende gespreksvoering en coaching. De MI-coaches bieden ondersteuning in motiverende gespreksvoering passend binnen het soa-aids gespreksmodel aan collega sociaal-verpleegkundigen. Op deze wijze worden de sociaal-verpleegkundigen in de gelegenheid gesteld hun gespreksvaardigheden te verbeteren ten behoeve van de counseling. Bij de implementatie van motiverende gespreksvoering hebben de MI-coaches een belangrijke rol. Als ‘ambassadeurs’ brengen zij counseling volgens motiverende gespreksvoering met het soa-aids gespreksmodel blijvend onder de aandacht binnen de teams van sociaal-verpleegkundigen van de GGD-soa poliklinieken. De MI-coach van een soa-regio heeft een voortrekkersrol in het organiseren van de opfrisdagen binnen de regio waarin zij werkzaam is en stemt het programma af met de me-dewerker deskundigheidsbevordering van Soa Aids Nederland en de trainer.De MI-coaches hebben tijdens de driedaagse training tools gekregen om coaching vorm te geven binnen de soa-regio van de GGD-en waar zij werkzaam zijn. Tijdens deze cursus is er aandacht besteed aan het structureel input geven aan motiverende gespreksvoering als gespreksstijl binnen de counseling, bijvoorbeeld door een persoonlijk ontwikkelingsplan te maken en een implementatieplan te maken voor de desbetreffende regio.De MI-coaches hebben begin 2008 hun training afgerond. In oktober 2009 heeft een eerste verdiepingsdag voor de MI-coaches plaatsgevonden.De MI-coaches zijn zelf verantwoordelijk voor de wijze waarop zij coaching en ondersteuning geven.Het dvd-pakket Motiverende gespreksvoering in beeld.In augustus 2009 is het meest recente product binnen deze interventie tot stand gekomen. Het betreft een dvd-pakket bestaande uit een dvd met 10 films en een handboekje motiverende gespreksvoering. De films zijn gericht op de soa-bestrijding en geven een (deel van) het consult weer. Er zijn vier films waarin ruimte is voor verbetering van de counseling door motiverende gespreksvoering toe te passen. De zes andere films geven een beeld van counseling waarbij motiverende gespreksvoering wordt toegepast. De films zijn onderverdeeld naar beroepsgroep: sociaal-verpleegkundigen, verpleegkundig consulenten
Bereik en uitvoering
Zijn er gegevens over het bereik ingevuld? Ja
Financiering
Financieringsbronnen
  • Sponsoring, door bedrijfsleven
  • Eigen instellingsmiddelen
Naam financieringsbron Soa Aids Nederland, Gilead
Totale uren 400
.
Motiverende gespreksvoering in de soa- en hiv-bestrijding. In: Loketgezondleven.nl Bilthoven: RIVM, http://www.loketgezondleven.nl Interventie database\M, 30 juni 2011.
Loketgezondleven.nl Bilthoven: RIVM, http://www.loketgezondleven.nl versie 2.0, 20 december 2010