Seksuele gezondheid op de agenda

Agendasetting is een kwestie van lange adem en een continu proces. Het betekent werken vanuit een visie en tegelijkertijd oog houden voor de actualiteit maar ook het politieke krachtenveld kennen in de eigen gemeente of regio.

Een aantal tips:

Zorg voor actuele landelijke argumenten

• Seksuele gezondheid wordt in de landelijke nota 'Gezondheid dichtbij’ expliciet als speerpunt benoemd. Een belangrijk aanknopingspunt voor lokaal beleid is de uitspraak dat iedereen recht heeft op informatie om seksueel gezonde keuzen te maken zodat seks prettig, veilig en gewenst is en seksuele dwang, ongewenste zwangerschap en soa/hiv minder voorkomt onder jongeren.
• Maak gebruik van recente landelijke onderzoekdata en maak een link met relevante thema’s die ook op lokaal niveau spelen.

Zorg voor actuele lokale argumenten

• Zorg voor lokale cijfers en bepaal met een brede groep stakeholders de prioriteiten. Maak gebruik van de data uit regionale of lokale (jeugd-) of veiligheid monitors of andere epidemiologisch onderzoek waarin seksuele gezondheid aandacht krijgt. Denk bijvoorbeeld aan data uit Emovo onderzoek, registraties bij de zedenpolitie, vrouwenopvang, e.d.
• Breidt lokaal onderzoek of monitors zo nodig uit met vragen over ervaringen met seksuele dwang of seksuele uitbuiting, anticonceptiegebruik en ongewenste zwangerschap, tienermoederschap, homonegatief gedrag of pijn bij het vrijen.
• Organiseer een signaleringsoverleg met relevante sleutelpersonen. Denk aan vertegenwoordigers vanuit jeugdgezondheidszorg, onderwijs, Sense, Fiom, Centra Jeugd & Gezin, jongerenwerk, jeugd maatschappelijk werk, maar ook huisartsen, verloskundigen, zelforganisaties, e.d. Denk ook aan de profijtgroepen, ouders en burgers zelf. Zo krijgt u inzicht in vragen en problemen op terrein van seksuele gezondheid, en kunt u gezamenlijk prioriteiten vaststellen alsook argumenten verzamelen voor agendering.
• Inventariseer ook bij andere afdelingen binnen de gemeente welke signalen en problemen zich voordoen die een relatie kunnen hebben met seksuele gezondheid (denk aan afdelingen of beleidsterreinen veiligheid, jeugd, zorg, wonen, werk en inkomen, e.d.). Op deze manier kunnen kruisverbanden gelegd worden en aan kruisbestuiving worden gedaan.
• Zoek naar verbindingen met andere actuele thema’s in uw gemeente of regio, bijvoorbeeld weerbaarheid, preventie alcohol, veiligheid, maatschappelijke participatie, e.d.
• Maak gebruik van eventuele eerdere beleidsnotities over dit thema en onderzoek of er resultaten bekend zijn over evaluaties van beleid in voorgaande jaren. Laat zien waarin geïnvesteerd is, wat er in de gemeente op dit terrein is bereikt en waar desgewenst extra inspanningen nodig zijn.
• Breng in beeld welke activiteiten al worden ingezet in de regio om de seksuele gezondheid op peil te houden en te verbeteren en wat dit oplevert. Benadruk het belang van lokale of regionale regie op dit thema. Met een goede coördinatie, duidelijke taakverdeling en onderlinge afstemming is soms al veel winst te boeken.

Maak de urgentie en het belang van seksuele gezondheid zichtbaar en voelbaar

• Maak het thema meer invoelbaar. Gebruikt bijvoorbeeld naast de cijfers ook casuïstiek uit de praktijk of ervaringsverhalen van slachtoffers. Grijp een incident aan of hoge cijfers (bv. piek in tienerzwangerschappen, zedenzaken of meldingen van loverboy problematiek) en illustreer dit met ervaringsverhalen (seksuele dwang, vrouwenhandel, zedenzaak, e.d.). Hiermee kun je de impact van het probleem concreet en meer tastbaar maken.
• Laat zien wat de gevolgen zijn van problemen op het gebied van seksuele gezondheid. Die gevolgen zijn namelijk niet altijd zichtbaar voor de buitenwereld. De ziektelast bij seksuele gezondheid is beperkt maar de gevolgen voor kwaliteit van leven en de maatschappelijke gevolgen kunnen groot zijn (denk aan uitval op school, gevoelens van onveiligheid, psychosociale problemen, verminderde arbeidsparticipatie).

Analyseer het politieke krachtenveld en zet de juiste mensen in

• Onderzoek welke wethouder verantwoordelijk is voor het thema of deelthema’s en breng in kaart of de wethouder voldoende is geïnformeerd over het thema en het een warm hart toedraagt of dat naar buiten uitdraagt.
• Verken op welke wijze de besluitvorming en procedures plaatsvinden over beleidsvorming in besturen van gemeenten en/of GGD-en.
• Ga er niet vanuit dat seksuele gezondheid vanzelfsprekend op de agenda verschijnt van politici. Zelfs niet als dit in voorgaande jaren wel het geval was. Door bezuinigingen kunnen onverwachts andere besluiten genomen worden. Geef goede adviezen en informatie en sta open voor dialoog met politici.
• Inventariseer wie in de regio of gemeente als ambassadeur naar buiten kunnen treden en ingezet kunnen worden bij politieke beïnvloeding. Zoek medestanders.
• Inhoudelijke mensen zijn niet persé de mensen die de politiek van het belang van het thema kunnen overtuigen. Soms zijn hier personen voor nodig met een bepaald aanzien of status in een gemeente. Sleutelpersonen van landelijke organisaties kunnen hierin ook een rol spelen. Inhoudelijke professionals kunnen als souffleur fungeren.

Informeer bij andere gemeentes in de regio en zoek samenwerking

• Kijk ook naar andere gemeentes in de regio, laat bijvoorbeeld zien hoe andere gemeentes erin slagen dit thema op de agenda te krijgen. Nodig een enthousiaste wethouder van een andere gemeente uit en laat hem of haar vertellen over hun aanpak en de opbrengst hiervan. Voorbeelden uit andere gemeenten kunnen een inspiratiebron zijn voor andere gemeenten.
• Onderzoek of het binnen de regio mogelijk is om te werken aan een gezamenlijke agendering ten aanzien van seksuele gezondheid.