U bent hier

Praktijkvoorbeelden bevorderen gezond gedrag

Op deze pagina ziet u praktijkvoorbeelden van interventies die gezondheidsgedrag succesvol beïnvloeden.  Elk voorbeeld licht één of meer stappen van de planmatige aanpak uit en/of een model dat u kunt inzetten. Meer over de stappen leest u bij Kennis, materialen en tips

Lang Leve de Liefde

Lang Leve de Liefde (Rutgers, Soa Aids Nederland) is een lesmethode over liefde, relaties en seksualiteit voor het voortgezet onderwijs en mbo. Het lespakket is met een planmatige aanpak ontwikkeld.

De interventie-eigenaren deden onderzoek om inzicht te krijgen in seksueel grensoverschrijdend gedrag bij jongeren en gedrags- en omgevingsfactoren die dit veroorzaken. Vervolgens kozen zij met theoretische inzichten de juiste methoden en technieken die passen bij de gedragsfactoren die zij wilden aanpakken. Tijdens de ontwikkeling werkten de interventie-eigenaren samen met de doelgroep en intermediairs.

Bij een eerdere versie van het lespakket was van deze planmatige aanpak geen sprake en uit onderzoek blijkt dat het nu planmatig ontwikkelde lesmateriaal effectiever is dan het vorige. Leerlingen die voorlichting kregen via het huidige materiaal van Lang Leve de liefde, wisten in vergelijking met scholieren die gangbare voorlichting kregen, meer over aids en soa. Ook hadden zij meer vertrouwen dat het hen zou lukken om een condoom te gebruiken, en waren ze vaker van plan dit ook in de toekomst te doen.

BeweegKuur

De BeweegKuur (ontwikkeld door Kenniscentrum Sport, eigenaar Huis voor Beweging) is een leefstijlinterventie gericht op bewegen en voeding en heeft als doel het aantal mensen met overgewicht te verminderen. Dit is nodig omdat uit de cijfers (jaartal) bleek dat 53 procent van de mannen en 44 procent van de vrouwen van 19 jaar en ouder overgewicht (BMI ≥ 25) had. Om het ongezonde gedrag (te weinig bewegen en te veel eten) te veranderen maakten de ontwikkelaars gebruik van de Self-Determination Theory om hun aanpak vorm te geven. De gedragsveranderingsstrategieën van de BeweegKuur richten zich op bevordering van drie basisbehoeften (competentie, de mate van autonomie, sociale verbondenheid). De BeweegKuur legt de nadruk op:

  • Autonome gedragskeuzes van deelnemers bevorderen voor specifieke leefstijlveranderingen;   
  • Deelnemers informeren over de relatie leefstijl en het ontstaan van ziekten en de mogelijkheden om de eigen gezondheid te bevorderen (zelfmanagement);
  • De bereidheid van deelnemers vergroten om hun gezondheidsgedrag te veranderen en hun initiatieven te steunen;
  • Bespreekbaar maken van de moeilijkheden van gedragsverandering en deelnemers probleemoplossende vaardigheden aanleren;
  • Een sociale omgeving creëren waarin deelnemers gemakkelijk met elkaar in contact kunnen komen, om als groep deel te nemen;
  • Een fysieke omgeving die bijdraagt aan een duurzame actieve en gezonde leefstijl (sociale kaart, doorstroom reguliere aanbod).

Ik ben de Sjaak niet

Ik ben de Sjaak niet (VeiligheidNL) maakt veiligheid op het werk op een praktische manier makkelijk bespreekbaar en zichtbaar. De interventie richt zich op gedragsbeïnvloeding bij werkgevers (en daarmee indirect op hun werknemers), want uit cijfers blijkt dat arbeidsongevallen nog vaak plaatsvinden. Een veilig werkklimaat creëren, waarin veilig werken en communicatie over veiligheid de norm is, kan helpen het aantal arbeidsongevallen terug te brengen. Om oorzaken van onveilig werken te verklaren, gebruikten de ontwikkelaars het Health Belief Model en het ASE-model. Ik ben de Sjaak niet zet de volgende methoden en technieken in om onderliggende factoren van onveilig werken aan te pakken:

  • Kennis: een startpakket biedt bedrijven concrete handvatten en materialen om een veilig werkklimaat te creëren.
  • Attitude: om de houding van de werkgever rond een veilig werkklimaat te beïnvloeden, vult deze een vragenlijst die hem het eigenbelang van veilig werken in laat zien (argumenten).
  • Risicoperceptie: samen met werknemers zet de werkgever risico’s op een rij en prioriteert deze. Zo personaliseren zij het risico en dat is een geschikte methode om de risicoperceptie te beïnvloeden.

Eigen effectiviteit: vanuit de in kaart gebracht risico’s stelt de werkgever een plan op om te werken aan een veilig werkklimaat. Daarin staat welk risico als eerste wordt aangepakt, wat hierbij belemmeringen zijn en wat het doel is bij het arbeidsrisico. Discussie in het bedrijf en het actief leren beïnvloeden de eigen effectiviteit van de werkgever.  

Lekker Fit! Basisonderwijs

Lekker Fit! Basisonderwijs (Gemeente Rotterdam) begeleidt scholen naar een schoolstructuur waarin gezonde voeding en beweging voor leerlingen is verweven. De interventie stimuleert een gezonder voedingspatroon en beter en meer bewegen op school. Zo’n aanpak is noodzakelijk omdat uit cijfers blijkt dat veel Rotterdamse kinderen een ongezond voedings- en beweegpatroon hebben. Om de factoren die dit gedrag beïnvloeden in kaart te brengen, gebruikte men het Environmental Research Framework for Weight Gain prevention (EnRG). Dit model kijkt zowel naar omgevings- als gedragsfactoren om gewichtstoename te verklaren. De interventie zet de volgende methoden en technieken in om deze factoren aan te pakken:

  • Kennis: via een lespakket krijgen kinderen informatie over voeding en beweging.
  • Attitude: om de houding van kinderen te beïnvloeden doen zij in beweegclinics positieve ervaringen op met sport en bewegen.
  • Eigen effectiviteit: het lespakket, beweegclinics, gymlessen en een klasafspraak over drinken zet kinderen aan het denken over hun eigen eet- en beweeggedrag. Ook doen zij ervaringen op met gezond eet- en beweeggedrag. Zo ervaren kinderen dat zij het gewenste gedrag kunnen uitvoeren.  
  • Fysieke omgeving: de materialen uit het Lekker Fit-pakket geven de school een gezonde uitstraling.  Denk aan waterposters, voorbeelden van gezonde traktaties, en posters over de hoeveelheid suiker in zoete drankjes. 
  • Politieke omgeving: de school krijgt begeleiding vanuit bijvoorbeeld GGD, sportservice of gemeente om een gezond voedingsbeleid rond groente en fruit, water en traktaties te hanteren.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer