U bent hier

Burgerparticipatie: Burgers betrekken bij lokaal gezondheidsbeleid

Burgerparticipatie verandert van inspraak naar interactieve beleidsvorming en burgerinitiatieven. Welke vormen van participatie kunt u inzetten? Hoe bereikt u inwoners? En hoe krijgt u ze zo ver dat ze ook echt meedenken en -doen?

 

Bewoners worden steeds vaker betrokken bij programma’s en projecten die gaan over een gezonde inrichting van de leefomgeving. Met de komst van de Omgevingswet zal deze bewonersparticipatie een steeds grotere rol gaan spelen. Maar hoe pak je dat aan en hoe richt je bewonersparticipatie in? Het RIVM schreef een 'Handreiking Bewonersparticipatie bij de inrichting van een gezonde leefomgeving' waarin handvatten worden gegeven.

Er zijn verschillende manieren om burgers te bereiken

Hoe gaat u burgerparticipatie organiseren? Dat hangt af van de vraag welke rol u bewoners geeft in het lokale gezondheidsbeleid. Dat kan uiteenlopen van meedenken tot meedoen:

  • Bewoners kunnen input geven voor het wijkgezondheidsprofiel: wat ervaren zij als de belangrijkste problemen in hun wijk of buurt?
  • Bewoners kunnen meedenken over activiteiten en helpen bij het organiseren.
  • Of bewoners kunnen zelf gezondheidsactiviteiten ontwikkelen.

Acht werkvormen voor burgerparticipatie

Hoe betrekt u burgers bij de ontwikkeling van beleid en welke mogelijkheden hebben zij om invloed uit te oefenen? Hoe speelt u in op initiatieven van burgers zelf? Van ambassadeurs tot wijkcheques: Sociaalweb verzamelde acht werkvormen voor burgerparticipatie.

U kunt bewoners bereiken via de traditionele weg: in het contact met bijvoorbeeld bewonersorganisaties, dorps- en wijkraden en adviesraden, zoals de seniorenraad, de Wmo-raad en de cliëntenraad van de sociale dienst. U kunt ook de wijk ingaan en actief op bewoners afstappen. Een andere manier is het samenstellen van focusgroepen of panels, die bestaan uit representatieve groepen bewoners. In opkomst zijn internetpanels en het gebruik van sociale media.

Wat is er nodig voor succesvolle burgerparticipatie?

  • Voldoende beleidsruimte om burgers te betrekken.
  • Helderheid over de momenten waarop burgers betrokken worden en het doel daarvan: worden bewoners bijvoorbeeld alleen geraadpleegd of mogen ze ook meebeslissen?
  • Helderheid over wat er gebeurt met de inbreng van bewoners, ook voor de betrokken bewoners.
  • Duidelijkheid over de rol van de gemeente (onder andere de raad en wethouder).
  • Voldoende tijd en geld en een toegeruste organisatie (voorzien van vaardigheden en visie).
  • Voortdurende communicatie en terugkoppeling aan betrokken burgers over het proces en de resultaten.
  • Een overlegvorm die rekening houdt met taalbarrières, culturele verschillen en het feit dat bewoners weinig ervaring hebben met formele vergaderprocessen.

Tips voor burgerparticipatie

Opstarten van burgerparticipatie

  • Breng in kaart welke bewoners al actief zijn op het gebied van gezondheid of aanverwante thema’s.
  • Sluit aan bij bestaande burgerinitiatieven met raakvlakken met gezondheid. Denk aan thema’s als groen, veiligheid en wijkinrichting.
  • Zorg voor draagvlak voor het toepassen van burgerparticipatie in uw eigen organisatie. Burgerparticipatie beïnvloedt het proces en het resultaat. Die kunnen anders uitpakken dan anderen vooraf voor ogen hadden.

Samenwerken met bewoners

  • Stel een groep bewoners samen die zo representatief mogelijk is. Let dus op een goede spreiding in leeftijd, (culturele) achtergrond, opleidingsniveau enzovoorts. Betrek niet alleen bewoners die al actief zijn.
  • Benut de kennis, vaardigheden en capaciteiten van de bewoners. Neem geen genoegen met hun aanwezigheid maar daag ze uit om actief deel te nemen.
  • Breng vervolgens in kaart wat de vraag van bewoners is en welk aanbod daar tegenover staat.
  • Zorg voor terugkoppeling naar bewoners, laat (tussentijdse) resultaten zien.

Bereiken van bewoners

  • Zoek bewoners op en neem de tijd daarvoor. Beweeg in de wijk: veel bewoners stellen het op prijs als u de wijk bezoekt en vraagt naar hun mening.
  • Zoek aansluiting bij professionals in de wijk die al samenwerken met bewoners, zoals  welzijnswerkers en buurtsportcoaches.
  • Sleutelfiguren zijn van belang voor het bereiken van specifieke doelgroepen, bijvoorbeeld een vrouw uit de moskee of de eigenaar van een theehuis.
  • Maak gebruik van bestaande netwerken van bewoners, bijvoorbeeld via cliënten- en patiëntenorganisaties, vrijwilligersorganisaties, scholen, welzijnsorganisaties, bewonerscommissies en zelforganisaties (zoals kerken en moskeeën).

Burgerinitiatieven

In elke buurt zijn er bewoners die zélf initiatieven nemen, bijvoorbeeld voor het verbeteren van de wijk. Zij nemen ook graag de verantwoordelijkheid voor de uitvoering ervan. De gemeente kan een rol spelen in het stimuleren, faciliteren en verspreiden van deze initiatieven, bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van bewonersbudgetten. Het is belangrijk om vooraf goed na te denken over de criteria en ondersteuning die bij bewonersbudgetten horen. Laat de resultaten niet alleen zien aan betrokken bewoners maar aan de hele buurt. Dat kan nieuwe burgerinitiatieven op gang brengen. 

Meer informatie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer