Regelmatig bewegen verlaagt het risico op allerlei (chronische) aandoeningen. Toch beweegt meer dan de helft van de Nederlanders nog te weinig. In buurten waar bewegen makkelijker is gemaakt, bewegen mensen meer. En dat is mooi, want van niet bewegen naar matig bewegen zorgt al voor relatief veel gezondheidswinst.

Wat kunt u doen?

Een buurt beweegvriendelijk inrichten is zaak van veel verschillende beleidssectoren en externe partners: sport, ruimtelijke ontwikkeling, mobiliteit, maatschappelijke voorzieningen, welzijn, en burgers. Dit vraagt om goede samenwerking en slimme manieren om dit mogelijk te maken.  

GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst Ghor beschrijft in kernwaarden van de gezonde leefomgeving onder andere dat actief vervoer (lopen en fietsen) in beleid, ontwerp en gebruik de standaard moet zijn. Bij het inrichten van een beweegvriendelijke omgeving moet daarom aandacht zijn voor:

  • Een goede infrastructuur voor voetgangers en fietsers
  • Veiligheid  en toegankelijkheid van loop- en fietsroutes
  • Het terugdringen van gemotoriseerd verkeer
  • Schoner en stiller gemotoriseerd vervoer
  • Burgerparticipatie: betrek burgers bij planning, ontwikkeling , uitvoering , beheer en evaluatie

In de Omgevingswet  staan diverse mogelijkheden om bewegen ruimte te geven in de fysieke ruimte. De Handreiking sport, bewegen en de Omgevingswet biedt inspiratie over de inrichting van een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en sport. 

Zie ook de pagina landelijke kaders voor het maken van gemeentelijk  sport- en beweegbeleid.

 

Corona: Kansen voor een gezonde beweegomgeving

De Volksgezondheid Toekomst Verkenning beschrijft hoe de coronamaatregelen effect hebben op hoe we ons verplaatsen: nu en misschien ook in de toekomst. Een wandeling in de eigen buurt komt mogelijk in de plaats van reizen naar het werk. Dat heeft gevolgen voor het gebruik (en de waardering) van de leefomgeving, en biedt kansen om duurzame mobiliteit, zoals fietsen, verder te stimuleren.

De Coronamaatregelen hebben er ook voor gezorgd dat mensen in toenemende mate in ongeorganiseerd verband zijn gaan sporten. Ook dat biedt mogelijkheden om de straat meer in te richten als plek om te sporten. Allesoversport laat zien hoe dit kan.

  • Allesoversport geeft een overzicht van werkende mechanismen en praktijktips voor een omgevingsvisie die bewegen stimuleert. Zie ter inspiratie ook de plek die de beweegvriendelijke omgeving in de Omgevingsvisie van Staphorst heeft gekregen, de inzet van Deventer op een routenetwerk zoals fietsverbindingen in de stad en omringende dorpen, en de burgerparticipatie in Beverwijk.
     
  • Tour de Force is het samenwerkingsverband van overheden, marktpartijen, maatschappelijke organisaties, kennisinstituten en platforms die zich inzetten om meer ruimte te maken voor fietsgebruik. Eerder brachten zijn een inspiratiedocument uit om professionals handvatten te bieden voor het bevorderen van fietsen en lopen in het kader van de Omgevingswet. Inmiddels geven zij met een Uitvoeringsprogramma invulling aan de Schaalsprong Fiets om te komen tot de ambitie van 20% meer fietsgebruik in 2027.
     
  • Via Platform31 vindt u de publicatie ‘De beweegvriendelijke stad’ die in opdracht van de gemeente Amsterdam is gemaakt om een overzicht te geven van de interventies die denkbaar zijn om bewoners te stimuleren meer te bewegen.
     
  • Voorbeelden van initiatieven ter bevordering van een beweegvriendelijke omgeving zijn het programma Sport en Bewegen in de buurt met de inzet van buurtsportcoaches en de programma’s Gezonde School en Gezonde Kinderopvang.
     
  • In Utrecht wordt de stedelijke verdichting gecombineerd met de vraag hoe mensen kunnen worden gestimuleerd om meer te bewegen.
     
  • De Speeldernis in Rotterdam is een speeltuin zonder speeltoestellen maar met een landschap van heuvels en dalen met spannende paadjes en inheemse planten die op een complexe wijze ontworpen zijn.
     
  • Dat het stimuleren van bewegen in de omgeving niet altijd grote ruimtelijke aanpassingen vereist, bewijst #040Beweegt: een samenwerkingsverband tussen de gemeente, hogeschool en universiteit in Eindhoven. Voorbeelden zijn onder andere: ‘De vloer is lava’ en ‘Hinkelen tijdens het winkelen’.
     
  • Veel sportclubs willen meer zijn dan enkel een vereniging voor bestaande leden. Zij willen een ‘open club’ zijn, die open staat voor kwetsbare mensen voor wie sporten geen vanzelfsprekendheid is.
     
  • Het Platform Ruimte voor Lopen heeft initiatief genomen tot de verkenning van een City Deal, waarin bestuurders, professionals en burgers kennis delen en gezamenlijk het belang van lopen uitdragen. Zie ook het projectenoverzicht van Ruimte voor Lopen.
     
  • Zie ook de website van gezonde leefomgeving voor nog meer praktijkvoorbeelden.