Wilt u effectief beleid maken voor preventie van depressie? Dan heeft u cijfers en feiten nodig. Aan de hand daarvan kunt u prioriteiten stellen voor uw beleid en bepalen wat uw doelgroepen zijn.

 

Bronnen voor het maken van een wijkgezondheidsprofiel

Met een wijkgezondheidsprofiel ziet u via feiten en cijfers wat de gezondheidssituatie is en welke groepen in de wijk depressieve klachten hebben. Daarmee kunt u doelstellingen voor uw beleid bepalen en onderbouwen. Zo kunt u gerichter en in samenhang interventies inzetten en monitoren wat de resultaten zijn van het lokale beleid. 

Wilt u een wijkgezondheidsprofiel maken specifiek gericht op depressiepreventie? Dan kunt u gebruik maken van landelijke of lokale bronnen.

Voor depressiepreventie zijn via de GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst gezondheidsmonitor meestal lokale cijfers beschikbaar over:

  • depressieklachten of psychische ongezondheid.
  • beschermende en risicofactoren, zoals over veerkracht, (chronische) stress, en eenzaamheid.
  • risicogroepen voor depressie, zoals jongeren, chronisch zieken, mantelzorgers, en mensen met een lage sociaaleconomische status.

Lokale cijfers over een depressieve stoornis zijn zelden beschikbaar.  

Meer bronnen voor het maken van een wijkgezondheidsprofiel in het algemeen vindt u op de pagina Bronnen voor het maken van een wijkgezondheidsprofiel

 

Depressie of depressieve klachten?

Een depressie is een stemmingsstoornis. De belangrijkste kenmerken zijn een sombere stemming en een duidelijk verminderde interesse of plezier in (bijna) alle activiteiten. Iemand kan ook depressieve klachten hebben zonder volledig te voldoen aan de diagnose van een stemmingsstoornis. Een verstoring van de balans tussen draagkracht en draaglast kan ervoor zorgen dat iemand depressieve klachten en uiteindelijk een depressie ontwikkelt.

 

Wat is depressiepreventie?

Een belangrijk onderdeel van depressiepreventie is het versterken van de mentale gezondheid van mensen. Dit gebeurt door: 

  • Vergroten van draagkracht; zoals het anders leren denken en doen, zodat beter kan worden omgegaan met negatieve gevoelens en ervaringen. 
  • Verminderen van draaglast; zoals het verminderen van chronische stress, sociaal isolement of verwaarlozing. 

Het doel van depressiepreventie hangt af van de doelgroep:

  • Gezonde mensen (universele preventie): beschermen en bevorderen van de mentale gezondheid.
  • Mensen met een verhoogd risico op depressie (selectieve preventie): voorkomen van depressieklachten en/of herstellen van de balans tussen draagkracht en draaglast.
  • Mensen met beginnende depressieklachten (geïndiceerde preventie): voorkomen dat de klachten erger worden. 

 

Hoe vaak komt depressie voor in Nederland?

Cijfers over de omvang van depressie in Nederland zijn te vinden op Volksgezondheidenzorg.info:

Depressie gaat vaak samen met andere gezondheidsproblemen en leefstijlfactoren. Voorbeelden zijn: angststoornis, overmatig alcohol- of drugsgebruik, lichamelijke aandoeningen (waaronder hart- en vaatziekten, kanker en diabetes), overwicht, onvoldoende beweging, roken, armoede en schulden, en eenzaamheid. 

 

Risico’s 

Of iemand een depressie ontwikkelt, hangt meestal af van een combinatie van persoonsgebonden factoren en omgevingsfactoren. Het Meerjarenprogramma Depressiepreventie (ministerie van VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2017) richt zich op zes risicogroepen: 

  • jongeren (waaronder jongeren van een ouder met psychische problemen of verslaving);
  • jonge vrouwen (waaronder pas bevallen vrouwen);
  • werknemers in stressvolle beroepen;
  • huisartspatiënten (met signalen van beginnende depressie);
  • chronisch zieken;
  • en (overbelaste) mantelzorgers.

Nederlands onderzoek laat zien dat er nog twee aanvullende risicogroepen zijn: 

  • mensen met een lage sociaal-economische status (lage opleiding, laag inkomen, geen werk hebben) 
  • mensen die stressvolle levensgebeurtenissen hebben meegemaakt (zoals overlijden of scheiding van de partner, verlies van werk, of verlies van een substantieel deel van het inkomen).

Op Volksgezondheidenzorg.info vindt u een overzicht van de belangrijkste risicofactoren en gevolgen van depressie. 

 

Oorzaken van een depressie

Vaak gaat het om een combinatie van: 

  • persoonsgebonden factoren
  • omgevingsfactoren 
  • levensgebeurtenissen

Zo zal bijvoorbeeld een bepaalde stressvolle levensgebeurtenis bij de ene persoon eerder tot een depressieve stoornis leiden dan bij de andere persoon. Bijvoorbeeld door een genetische kwetsbaarheid of door een sociaal-economische positie.  

 

Gevolgen van een depressie 
  • Negatieve gevolgen voor de kwaliteit van leven. Zowel voor de persoon die depressief is als voor zijn naaste omgeving. Dit geldt bij milde en zware depressies. 
  • Beperkingen op school, op het werk en in het sociale leven. 
  • verhoogd risico op overlijden door een verhoogd risico op suïcide
  • Ongezondere leefstijl 
  • Chronische lichamelijke ziekten