U bent hier

Doelstellingen Gezond Werk

Gezondheidsbeleid is gericht op het behalen van vooraf gestelde doelen. Vaak moet verantwoording afgelegd worden over in welke mate dit gelukt is. Beide is alleen mogelijk als de doelstellingen concreet genoeg zijn. ‘Iets doen met voeding en bewegen’ is dus geen goed voorbeeld.

SMART doelstellingen

‘SMART’ (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden) is een ezelsbruggetje voor een vijftal voorwaarden die helpen goede doelstellingen te formuleren. SMART staat voor Specifiek, Meetbaar, Acceptabel/aanvaardbaar, Realistisch en Tijdgebonden. Er is een onderscheid mogelijk tussen doelen en doelstellingen. Doelen zijn vaak meer algemeen en abstract van aard. Ze zijn richtinggevend, bieden een kompas. Een doel laat zich vertalen in doelstellingen. Doelstellingen zijn bij voorkeur zo SMART mogelijk.

Specifiek

Een doel is specifiek als het aangeeft wat u precies wilt veranderen en bij wie. ‘Meer bewegen door werknemers’ is te breed. Hoeveel meer bewegen en door welke werknemers? Specifiek gemaakt is: ‘werknemers boven de 55 jaar bewegen minimaal een half uur per dag matig intensief’. Zorg in dit voorbeeld dat bekend is wat wordt verstaan onder ‘matig intensief’.

Meetbaar

Als u iets wilt kunnen zeggen over in welke mate een doel bereikt is, moet het doel meetbaar zijn. Dit sluit aan bij specifiek. Bij meetbaar gaat het ook om bijvoorbeeld de vragen: wanneer, hoe lang, in welke mate? In het voorbeeld over bewegen hierboven staat al dat het gaat om een half uur per dag (hoe lang) en over matig intensief (in welke mate). Om het doel nog meetbaarder te maken zou je kunnen toevoegen: ‘op hun werk’ of ‘gedurende de hele dag’ (wanneer). Denk er ook over na hóe u dit wilt gaan meten.

Acceptabel

Acceptabel en aanvaardbaar heeft vooral te maken met draagvlak. Het doel moet natuurlijk ethisch verantwoord zijn, maar de betrokkenen moeten het doel ook als zinvol beschouwen.

Realistisch

Een onrealistisch doel (niet te verwarren met ambitieus) gaat hoogstwaarschijnlijk niet worden behaald. Dat is lastig uitleggen aan een eindverantwoordelijke of financier. Maak doelen dus op voorhand realistisch. Stel bijvoorbeeld niet tot doel dat álle werknemers een bepaald gedrag vertonen, maar kies voor een bepaald percentage.

Tijdsgebonden

Een tijdsgebonden doel geeft aan op welke termijn het behaald zou moeten worden. Dit hangt samen met of het realistisch is (zie ook hieronder ‘doelen op korte en lange termijn’ ). Een termijn kan een aantal maanden of jaren zijn, maar ook ‘na afloop van het project’, zolang duidelijk is wanneer dat is.

Voorbeelden van SMART doelen

  • Het percentage werknemers dat op het werk dagelijks tenminste 100 gram fruit eet, is na één jaar met 15% vermeerderd.
  • Drie maanden na het project voldoet 50% van de deelnemende werknemers aan de beweegnorm voor volwassenen.

Lange en korte termijn doelen

Het is vaak raadzaam zowel doelen voor de lange termijn als de korte termijn op te stellen. Het spreekt voor zich dat meerdere activiteiten op korte termijn gezamenlijk bijdragen aan een doelstelling en uiteindelijk aan een achterliggend doel op de lange termijn. Een doelenboom is een manier om visueel te maken welke (sub)doelstelling bijdragen aan een beleidsdoel. Hoe de doelstellingen en doelen samenhangen is bijvoorbeeld aan te geven in een doelenboom. U vindt een voorbeeld van een doelenboom (Pdf, 255 Kb) en meer informatie over formuleren van doelen in de Handreiking Gezonde Gemeente. 

Sommige doelen zijn alleen haalbaar na een langere termijn. Op korte termijn is vaak minder verandering aan te tonen. Sommige doelen zijn misschien niet eens binnen een boekjaar of subsidietraject te behalen. Toch wilt u ook op korte termijn successen boeken. Maak daarom een afweging in wat u wilt behalen en wanneer. Vaak is een combinatie tussen doelen op korte en lange termijn een goede optie.

Lange termijn

Gezondheidsbeleid maken vraagt om het stellen van gezondheidsdoelen. Dat wil zeggen: doelen op een gezondheidsthema. Kiest u voor overgewicht als thema, dan moeten de doelstellingen die u stelt bijdragen aan het verminderen van overgewicht. Dit betekent echter niet dat het realistisch is om op korte termijn een vermindering van overgewicht bij de werknemers te bewerkstelligen. Een blijvende verbetering van de gezondheid is vaak pas na lange termijn aan te tonen.

Korte termijn

Over uitkomsten van beleid zoals kennis, kunde en draagvlak is al eerder iets te zeggen. En aantallen activiteiten, deelnemers, veranderingen aan de fysieke omgeving (zoals een fitnessruimte in aanbouw in het bedrijfspand) zijn meestal vanaf het begin te registreren. Doelstellingen voor de korte termijn worden daarom vooral op dit soort resultaten ingestoken. Het is daarbij wel van belang de koppeling te leggen met het gezondheidsdoel voor de lange termijn. Hierbij kan een doelenboom (Pdf, 255 Kb) helpen.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer