De checklist helpt u om te achterhalen aan welke punten u (extra) aandacht wilt besteden en u selecteert snel de informatie die voor u van belang is.


1. Zijn de kaders voor beleid en (wijkgerichte) gezondheidsbevordering helder?

1. Zijn de kaders voor beleid en (wijkgerichte) gezondheidsbevordering helder?

De wettelijke kaders voor gemeentelijk gezondheidsbeleid bepalen de taken en beleidsvrijheid van gemeenten. De preventieve aanpak van verschillende gezondheidsproblemen vindt plaats binnen de Wet publieke gezondheid (WpgWet publieke gezondheid ). Hierbij zijn raakvlakken met de WmoWet maatschappelijke ondersteuning  en de decentralisatie van overheidstaken. Is duidelijk waar de raakvlakken en de mogelijkheden voor versterking liggen?

2. Is de vorige beleidsperiode geëvalueerd?

2. Is de vorige beleidsperiode geëvalueerd?

Het opstellen van een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid begint met een terugblik op de vorige beleidsperiode. Lees verder over Evalueren in de gemeente en wijk.

In de themadelen vindt u informatie over het monitoren en evalueren van het beleid en de uitvoering van activiteiten rond drugssport en bewegenovergewichtdepressiealcoholseksuele gezondheid en valpreventie.

3. Is de gezondheidssituatie van inwoners in kaart gebracht?

3. Is de gezondheidssituatie van inwoners in kaart gebracht?

Op grond van de gezondheidssituatie in de regio, gemeenten en/of op wijkniveau, kan de gemeente keuzes maken in beleid en uitvoering.

4. Verdienen specifieke doelgroepen extra aandacht?

4. Verdienen specifieke doelgroepen extra aandacht?

Het kan nodig zijn om extra aandacht te besteden aan specifieke doelgroepen.

De belangrijkste risicogroepen voor drugssport en bewegenrokenovergewichtdepressiealcoholseksuele gezondheid en valpreventie.

Gezondheidsachterstanden komen veel voor in aandachtswijken. Het gaat veelal om mensen met een lage sociaaleconomische status (SESSociaal-economische Status (SES) Positie die iemand inneemt in de sociale hiërarchie, gemeten aan de hand van opleiding, inkomen of beroepsstatus. ) en niet-westerse allochtonen. Door het gezondheidsbeleid te focussen op inwoners in aandachtswijken is potentieel veel gezondheidswinst te behalen. Lees verder over de aanpak van gezondheidsachterstanden, het maken van een wijkgezondheidsprofiel en wijkgerichte gezondheidsbevordering.

5. Zijn de mogelijkheden voor een integrale aanpak in beeld?

5. Zijn de mogelijkheden voor een integrale aanpak in beeld?

Waar liggen de grootste kansen voor lokaal beleid? Een integrale aanpak is een aanpak die rekening houdt met meerdere factoren die van invloed kunnen zijn op gezondheidsproblemen. De vijf pijlers in de aanpak helpen daarbij.

6. Is er voldoende (bestuurlijk) draagvlak en betrokkenheid?

6. Is er voldoende (bestuurlijk) draagvlak en betrokkenheid?

Het creëren van draagvlak voor beleid en de uitvoering in wijk en gemeente is een belangrijke voorwaarde voor de acceptatie en het succes ervan. Draagvlak creëren en behouden vraagt continue aandacht en is gericht op meerdere betrokkenen, zoals bestuurders, burgers en samenwerkingspartners.

7. Op welke manier zijn andere beleidsterreinen betrokken?

7. Op welke manier zijn andere beleidsterreinen betrokken?

Een belangrijke voorwaarde voor integraal beleid is intersectorale samenwerking en afstemming. Hoe en met wie gaat u op welk moment aan de slag?

8. Op welke manier zijn externe partners betrokken en wat is de rol van de gemeente?

8. Op welke manier zijn externe partners betrokken en wat is de rol van de gemeente?

Bij de het opstellen en uitvoering van gezondheidsbeleid en bij wijkgerichte gezondheidsbevorering zijn vaak meerdere partijen betrokken, die al dan niet in samenwerking een bijdrage (gaan) leveren. Daarbij gaat het om bijdragen van zowel publieke- als private partijen. 

Kijk ook eens bij:

9. Op welke manier zijn burgers betrokken?

9. Op welke manier zijn burgers betrokken?

Door burgers of doelgroepen te betrekken bij de totstandkoming en uitvoering van gezondheidsbeleid en wijkgerichte gezondheidsbevordering, staan burgers centraal en krijgt u zicht op de beleving van gezondheidsproblemen. Dat maakt het mogelijk om beter aan te sluiten bij hun vragen en ervaringen.

Burgerparticipatie: met uitleg, tools, voorbeelden en verwijzing naar meer informatie over burgerparticipatie in de gemeente en in de wijk.

Wijkgerichte gezondheidsbevordering: met informatie en voorbeelden.

10. Zijn de prioriteiten in de wijk en gemeente gekozen?

10. Zijn de prioriteiten in de wijk en gemeente gekozen?

Een beperkt aantal prioriteiten bevordert dat er intensief aan de doelstellingen van het gezondheidsbeleid en wijkgerichte gezondheidsbevordering kan worden gewerkt.

Bij het stellen van prioriteiten kunt u externe partners, andere sectoren en burgers betrekken.

11. Zijn er haalbare en meetbare doelstellingen opgesteld?

11. Zijn er haalbare en meetbare doelstellingen opgesteld?

Het opstellen van meetbare doelstellingen maakt het mogelijk om het beleid en (wijkgerichte) aanpak te evalueren, zowel tussentijds als aan het einde van een beleidsperiode.

12. Is er voldoende financiering en capaciteit?

12. Is er voldoende financiering en capaciteit?

Naast menskracht en tijd is ook voldoende budget nodig om gezondheidsbeleid en wijkgerichte gezondheidsbevordering uit te voeren.

13. Is nader onderzoek naar de lokale situatie of doelgroepen nodig?

13. Is nader onderzoek naar de lokale situatie of doelgroepen nodig?

Is er voldoende inzicht in de lokale situatie, mogelijkheden en doelgroepen, of is er nader onderzoek nodig om de uitvoering in de wijk en gemeente te bepalen?

14. Is er een uitvoeringsprogramma en wie stelt(len) dat op?

14. Is er een uitvoeringsprogramma en wie stelt(len) dat op?

Het uitvoeringsprogramma beschrijft de doelstellingen van het beleid, de resultaten, de activiteiten, de betrokken partijen, de capaciteit, het budget, de aansturing en de evaluatie. Externe partijen en partners adviseren over de aanpak of werken onder coördinatie het uitvoeringsprogramma uit.

15. Zijn voor de uitvoering interventies gekozen van goede kwaliteit, die gericht zijn op meerdere pijlers in de integrale aanpak?

15. Zijn voor de uitvoering interventies gekozen van goede kwaliteit, die gericht zijn op meerdere pijlers in de integrale aanpak?

Veel gezondheidsproblemen vragen om een integrale aanpak, waarbij meerdere factoren die de gezondheid van burgers worden beïnvloed. Inhoudelijke samenhang (in plaats van losse activiteiten) en structurele aandacht zijn daarvoor belangrijke succesfactoren.

  • Kiezen van interventies: met informatie over de in deze handreiking gehanteerde vijf pijlers (fysieke en sociale omgeving, regelgeving en handhaving, voorlichting en educatie, signalering en advies, ondersteuning) die de integrale aanpak concreet maken. Tevens vindt u aandachtspunten voor het kiezen van interventies.
  • Mogelijkheden voor de concrete invulling van de vijf pijlers in de integrale aanpak van drugssport en bewegen, rokenovergewichtdepressiealcohol, het bevorderen van seksuele gezondheid en valpreventie.
  • Per thema vindt u een interventieoverzicht met aanbevolen (erkende) interventies. Ook is er een interventieoverzicht met wijkgerichte interventies.
16. Is er aandacht voor communicatie?

16. Is er aandacht voor communicatie?

Interne communicatie (met andere sectoren, het college en de raadscommissies) en externe communicatie (met samenwerkingspartners, burgers en doelgroepen) zorgt ervoor dat mensen betrokken raken en blijven.

17. Is er voldoende financiering en capaciteit?

17. Is er voldoende financiering en capaciteit?

Naast menskracht en tijd is ook voldoende budget nodig om gezondheidsbeleid uit te voeren.

18. Is de evaluatie gepland?

18. Is de evaluatie gepland?

Evalueren is geen doel op zich, maar het helpt u bij het maken en uitvoeren van gezondheidsbeleid en wijkgerichte gezondheidsbevordering. Door te evalueren krijgt u inzicht in effecten van interventies, projecten en maatregelen en kunt u verbeteringen aanbrengen, ook tussentijds. Met evaluatiegegevens informeert u gemeenteraad en college, burgers en samenwerkingspartners en houdt u hen betrokken. Begin tijdig met het maken van plannen rond de evaluatie, zodat u uw acties vanaf het begin kunt volgen.