Nadat op basis van een wijkgezondheidsprofiel prioriteiten en thema’s zijn bepaald en doelstellingen zijn geformuleerd om gezondheid te bevorderen, is de volgende stap om deze doelstellingen (‘wat’ gaan we doen?) te vertalen naar concrete acties en interventies (‘hoe’ gaan we dat doen?) in een integraal uitvoeringsprogramma of plan van aanpak. Belangrijk hierbij is om in dit plan met de verschillende betrokken organisaties goede samenwerkingsafspraken te maken én om samen met deze organisaties en inwoners een mix van erkende interventies samen te stellen, vooral bij complexe gezondheidsproblemen.

Uitvoering van uw beleidsnota of uw wijkaanpak vormgeven?

Hier leest u hoe u de doelstellingen (‘wat’ gaan we doen?) vertaalt naar concrete acties en interventies (‘hoe’ gaan we dat doen?). De uitwerking hangt af van het niveau, zoals een uitvoeringsprogramma voortvloeiend uit een beleidsnota of een lokale aanpak in de wijk: 

  • Niveau gemeente: samen met professionals en inwoners ontwikkelt u een uitvoeringsprogramma om doelstellingen uit beleidsnota te vertalen. 
  • Niveau wijk: samen met professionals en inwoners ontwikkelt u een plan van aanpak voor de wijk.

Hoewel de uitwerking anders is omschrijft u in het uitvoeringsprogramma en plan van aanpak de beoogde resultaten, een mix van erkende interventies en acties die de partijen gaan uitvoeren, samenwerkingsafspraken (verantwoordelijkheden, taken, tijdspad, budget) en hoe de uitkomsten en proces geëvalueerd gaan worden. 

Maak afspraken over de samenwerking en kies een mix van erkende interventies

Gezondheidsproblemen zijn vaak niet alleen het gevolg van het ongezond individueel gedrag, ook de omgeving waarin iemand leeft, werkt en woont heeft invloed. Een mix van interventies, die zowel in spelen op de fysieke en sociale omgeving en het gedrag van het individu, draagt bij aan krachtiger beleid of aanpak.  Dat betekent dat inzet nodig is vanuit meerdere partijen om een gezondheidsprobleem of thema integraal aan te pakken. Maak daarom samenwerkingsafspraken met verschillende sectoren, organisaties en inwoners over de verantwoordelijkheden, taken, tijdsbesteding en geld om tot een succesvolle uitvoering te komen. Hiervoor zijn soms samenwerkingsovereenkomsten en convenanten nodig. Lees meer over samenwerken

Om tot een mix van erkende interventies en acties te komen helpt het om aandacht te besteden aan vier pijlers.

  • Pijler Voorlichting en educatie via bijvoorbeeld programma's en lessen op school, campagnes, websites of folders met informatie. Deze pijler gaat ook over voorlichting ten behoeve van draagvlak voor beleidsmaatregelen (bijvoorbeeld rond alcohol).
  • Pijler Signalering, advies en ondersteuning: vroegtijdig signaleren van risicofactoren, screening, kortdurend advies en doorverwijzing naar ondersteuning of behandeling en intensievere begeleiding en aandacht voor vaardigheden. Bijvoorbeeld een cursus voor 13-18 jarigen rond overgewicht en stoppen-met-rokencursussen.
  • Pijler Fysieke en sociale omgeving: maatregelen gericht op een gezonde leefomgeving die gezond gedrag stimuleert. Bijvoorbeeld geen alcoholreclame plaatsen, veilige speelruimte in de wijk, gezonde voeding in schoolkantines etc.
  • Pijler Regelgeving- en handhaving: regels, reglementen, wetten, beleidsmaatregelen, protocollen en de handhaving daarvan. Een belangrijke pijler bij alcoholmatiging. Ook bij het bevorderen van seksuele gezondheid zijn er wettelijke taken om bij aan te sluiten.

Voor zeven gezondheidsthema's (overgewichtsport & bewegenalcoholdrugstabakdepressie,  en seksuele gezondheid) zijn de mogelijkheden voor invulling van de pijlers uitgewerkt.

Kiezen van (erkende) interventies

Het is belangrijk om interventies op zorgvuldige wijze te kiezen die aansluiten bij de thema’s en doelstellingen, maar ook zijn afgestemd op de wensen en behoeften van de doelgroep en bij wat er al in gemeente of wijk gebeurt. Maak een overzicht van mogelijke interventies die aangrijpen op meerdere pijlers van een gezondheidsthema en kijk waar hiaten zitten voor een integrale aanpak. Kijk waar u hiaten kunt opvullen en of u met de interventies kunt aansluiten bij bestaande initiatieven en ontwikkelingen. De  interventiedatabase Gezond en Actief Leven met daarin interventies beoordeeld op hun kwaliteit, effectiviteit en uitvoerbaarheid is een goede vindplaats voor mogelijke interventies die u kunt inzetten in uw gemeente of wijk. Neem ook een kijkje in databanken van andere organisaties, zoals kenniscentrum sport, MovisieLandelijk Kennisinstituut Sociale Vraagstukken , NJINederlands Jeugdinstituut, Vilans en Movisie. Of bekijk de interventieoverzichten met daarbij per leefstijlthema of doelgroep een overzicht van erkende interventies.

Tip: toolkit preventie in de wijk

De preventiewijzer helpt keuzes te maken voor erkende interventies om invulling te geven aan integraal beleid danwel aanpak van preventiethema’s, zoals gezonde leefstijl mensen met lage SESSociaal-economische Status (SES) Positie die iemand inneemt in de sociale hiërarchie, gemeten aan de hand van opleiding, inkomen of beroepsstatus. , overgewicht volwassenen, eenzaamheid ouderen, roken jongeren, alcoholmisbruik jongeren, gezonde leefomgeving, weerwaarheid jongeren, redzaamheid ouderen, waarbij ook rekening wordt gehouden met de context van de wijk (bijvoorbeeld stad versus dorp).

Tip: preventiematrix

De preventiematrix helpt bij het overzichtelijk maken van de activiteiten en interventies die er in uw gemeente al zijn voor verschillende doelgroepen. Daarbij maakt het ook meteen inzichtelijk welke onderwerpen of doelgroepen nog aandacht behoeven. De matrix is bruikbaar voor zowel gemeenten als professionals kan op verschillende manieren worden gebruikt door gemeenten en/of professionals al dan niet samen met burgers.

Tip: stappenplan Hoe kies ik een interventie?

Download het stappenplan Hoe kies ik een interventie als handig offline naslagwerk bij het kiezen van een passende interventie.

Stem interventies af op wijk en doelgroep

Ga na op welke punten u de interventie moet aanpassen zodat deze aansluit bij uw wijk en doelgroep. Bij het aanpassen van de interventie is het wel belangrijk om zoveel mogelijk de werkzame elementen te behouden. In de meest recente erkende interventies staan de werkzame elementen van de interventie genoemd. Neem contact op met de eigenaar van de interventie als u deze op onderdelen wilt aanpassen.