In de gemeente of wijk bestaan vaak meerdere problemen op verschillende gebieden zoals gezondheid, werk en inkomen en woonsituatie. Met het wijkgezondheidsprofiel heeft u de gezondheidssituatie en de wensen en behoeften van inwoners en professionals voor uw wijk of gemeente inzichtelijk gemaakt. Het is niet realistisch om de gesignaleerde problemen uit het wijkgezondheidsprofiel allemaal tegelijk aan te pakken. Stel daarom samen met partners en betrokken inwoners vast welke (gezondheids)problemen de meeste prioriteit hebben en op welke doelgroep u zich wilt richten. Formuleer daarna doelen waarin u beschrijft wat u met uw beleid of aanpak wilt bereiken. 

Prioriteiten kiezen

Door prioriteiten in overleg met diverse partijen en burgers te bepalen, creëert u draagvlak voor speerpunten of thema’s in het beleid en de aanpak. Daarnaast kunt u beter aansluiten bij wat er speelt en wat mogelijk is. Advies van partijen en burgers kan de gemeente gebruiken bij de volgende afwegingen:

  • Welke problemen vragen aandacht?
  • Kan de gemeente invloed uitoefenen op de geconstateerde gezondheidsproblemen?
  • Zijn er mogelijkheden voor een lokale aanpak en zijn er veelbelovende of effectieve interventies beschikbaar?
  • Welke partners of beleidsterreinen zijn nodig voor de aanpak en waarvoor komen de handen op elkaar om problemen gezamenlijk op te lossen?
  • Zijn er lokale ontwikkelingen en initiatieven waarbij aangesloten kan worden?

Tips voor prioriteiten kiezen

  • Maak gebruik van het wijkgezondheidsprofiel en betrek partners en inwoners bij het kiezen van prioriteiten. Het betrekken van partners en inwoners kan op verschillende manieren, van een kleine kerngroep tot een brede bijeenkomst. Doe in het e-boek preventie en zorg verbinden in de praktijk inspiratie op. 
  • Zorg voor voldoende beleidsruimte en tijd om met inwoners samen te werken. 
  • Benut speerpunten uit landelijk en regionaal beleid  als onderbouwing. Evenals evaluatiegegevens van de vorige nota (wat is uitgevoerd, wat ging goed, wat kon beter?) en de opdracht van de gemeenteraad en/of wethouder. 
  • Stel een beperkt aantal prioriteiten en thema’s vast om aan te werken. Dat biedt slagkracht zodat tijdens de vastgestelde periode met effect aan deze prioriteiten gewerkt kan worden.
  • Sluit met thema’s aan bij gemeentelijke ontwikkelingen en ambities waar gezondheid een bijdrage aan kan leveren (participatie, zelfredzaamheid, herinrichting van wijken bijvoorbeeld).

Voorbeeld: Bijeenkomst en tafelgesprekken leiden tot wijkplan met concrete actiepunten in Tilburg

Binnen het project ‘Preventie en Zorg verbinden in de Praktijk’ van de wijkdelen Gesworen Hoek en Huibeven (de Reeshof, Tilburg) is een bijeenkomst georganiseerd waarin het wijkprofiel is gepresenteerd en tafelgesprekken zijn gehouden in teams van zorg-, welzijnsprofessionals en inwoners. Uitschieters in het wijkprofiel, zoals overgewicht bij volwassen, zijn uitgelicht maar de discussie werd breed ingestoken door te kijken vanuit welzijn, zorg en leefbaarheidsperspectief. Deelnemers hebben vragen beantwoord als: “zijn de cijfers herkenbaar, wat zie jij graag anders in de wijk en hoe kan jij bijdragen vanuit jouw werk?” Plenair werd gekeken naar overlap en mogelijkheden op basis waarvan prioriteiten zijn bepaald. Prioriteiten zijn: kennisdeling, armoedevermindering, overgewicht en het stimuleren van sociale samenhang. Op basis hiervan is een wijkplan met concrete activiteiten opgesteld. Meer informatie en voorbeelden in het e-boek preventie en zorg verbinden in de praktijk (Pdf, 3286 Kb). Nanneke Thijssen, GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst Hart voor Brabant

Doelen kiezen

Als u samen met partners en betrokken inwoners hebt vast gesteld welke (gezondheids)problemen de meeste prioriteit hebben en op welke doelgroep u zich wilt richten, formuleert u doelen en doelstellingen waarin u beschrijft wat u met uw beleid of aanpak wilt bereiken. Enkele vragen die u zich kunt stellen:

  • Wat is het uiteindelijke resultaat dat de gemeente bij doelgroepen wil bereiken? 
  • Hoe sluit dit aan bij de ambities en andere taken van de gemeente en de doelen van andere beleidsterreinen?
  • Kunt u het uiteindelijke doel opsplitsen in concretere doelen en ze zo SMARTEen doelstelling is SMART als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: Specifiek - Is de doelstelling eenduidig? Meetbaar - Onder welke (meetbare/observeerbare) voorwaarden of vorm is het doel bereikt? Acceptabel - Is deze acceptabel voor de doelgroep en/of het management? Realistisch - Is het… mogelijk formuleren?

We maken een onderscheid tussen doelen en doelstellingen. Doelen zijn vaak meer algemeen en abstract van aard. Ze zijn richtinggevend, bieden een kompas. Bijvoorbeeld: ‘minder overmatig alcoholgebruik onder jongeren’. Een doel laat zich vertalen in doelstellingen. Doelstellingen zijn specifieker, concreter en tijdgebonden. Ze vormen een mikpunt en u kunt uzelf erop afrekenen. Bijvoorbeeld: ‘binnen twee jaar is het alcoholgebruik onder jongeren terug op het niveau van vijf jaar geleden’. Of: ‘binnen een jaar is de schooluitval op middelbare scholen vanwege overmatig alcoholgebruik met 25% gedaald’
 

Tips voor het opstellen van doelen

  • Houd rekening met de haalbaarheid van doelen die u in een bepaalde periode wilt realiseren en zorg dat de doelen meetbaar zijn.
  • Gebruik een doelenboom. Hierin geef je weer welke (tussen)doelstellingen bijdragen aan een doel. Het helpt om tussendoelstellingen te formuleren die bijdragen aan de lange termijndoelstellingen en die op korte termijn haalbaar en meetbaar zijn. Werk van achter naar voren. Wat is het doel op lange termijn (6-7 jaar) en wat moet je daarvoor bereikt hebben? Zo kunt u meerdere op elkaar volgende doelen maken die u helpen bij de planning van uw project. 
  • Maak uw doelstellingen meetbaar met behulp van actieve werkwoorden, zoals weten, participeren, aanwezig zijn en samenwerken. Bewustwording creëren is niet te meten. Een voorbeeld van een meetbaar doel is: het aantal kinderen tussen 8-12 jaar en hun ouders dat aangeeft bewust te zijn van het belang van gezonde voeding is drie jaar na aanvang van het programma toegenomen (dus niet: Het doel is bewustwording creëren bij kinderen en ouders door het geven van informatie over gezonde voeding). 
  • Benoem in uw doelstellingen geen activiteiten waarmee u uw doel kunt bereiken. Deze activiteiten en een verantwoording voor de keuze ervan benoemt u daarna. Zorg dat deze aansluiten op uw doelgroep.
  • Maak onderscheid in doelen voor de einddoelgroep (bijvoorbeeld kinderen en jongeren) of intermediërende doelgroepen (ouders, leraren, publieke en private partijen, bestuurders).
     

Voorbeeld: doelen-inspanningenmatrix GGD Amsterdam

De gemeente Amsterdam heeft naar aanleiding van de decentralisaties een beleidsplan voor het sociaal domein opgesteld met daarin een doelen-inspanningen-netwerk (DIN). “We hebben vooral inspanningen opgenomen die we aanvullend doen, bovenop de bestaande inspanningen. De DIN helpt bij het scherp stellen van de doelen en de inspanningen die nodig zijn om deze te bereiken. De structuur van de DIN maakt het heel inzichtelijk hoe je vanuit volksgezondheid kan bijdragen aan de doelen van andere diensten en sectoren binnen het sociaal domein en vice versa. Dat maakt ook de samenwerking logischer.” - Johan Osté, GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst Amsterdam.