U bent hier

Lokale probleemanalyse alcoholmisbruik

Door een lokale probleemanalyse of risicoanalyse te maken voorkomt u dat het alcoholbeleid gebaseerd is op incidenten in plaats van de daadwerkelijke problemen en worden inspanningen ingezet op plaatsen waar de grootste gezondheids- en/of veiligheidswinst kan worden behaald. U gebruikt de analyse ook om te zien welke resultaten het lokale alcoholbeleid en het preventie- en handhavingsplan alcohol (jongeren) opleveren. Zo kunt u waar nodig doelstellingen aanscherpen en/of de focus verleggen.

Vragen voor een probleemanalyse

  • Wat is de omvang van de problematiek rond (overmatig) alcoholgebruik lokaal?
  • Wat is de ernst van de problematiek? Dit niet alleen in termen van gezondheid maar ook in termen van veiligheid en overlast, schoolverzuim en drugsgebruik.
  • Wat zijn de specifieke locaties, risicosituaties en doelgroepen waarbij de problematiek zich manifesteert?

Veel van de gegevens die bruikbaar zijn voor de probleemanalyse worden al verzameld via bijvoorbeeld de periodieke gezondheidsmonitors of jeugdmonitors van de GGD en de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning.

Bekijk de voorbeelden van bronnen met gegevens over alcoholgebruik en -problemen.

Scanner Preventie- en Handhavingsplan

Het preventie- en handhavingsplan is in veel gemeente de paraplunota voor het gemeentelijke alcoholbeleid geworden. De wet verplicht gemeenten deze nota elke vier jaar up-te-daten. Vraag is welke cijfers nodig zijn om de nota actueel te houden. De scanner preventie- en handhavingsplan is een eenvoudig toe te passen evaluatie-instrument dat wordt uitgevoerd door regionale preventieadviseurs in samenwerking met het Trimbos-instituut.

Voorbeeld: Probleemanalyse biedt de focus voor alcoholbeleid

In 2004 werd op verzoek van de gemeente Zandvoort een probleemanalyse uitgevoerd naar aanleiding van incidenten die in de betreffende gemeente hadden plaatsgevonden. De gemeente was van plan om een alcoholbeleid op te zetten dat gericht was op de Zandvoortse jeugd. Uit de probleemanalyse bleek dat de incidenten werden veroorzaakt door personen die niet tot de Zandvoortse gemeente behoorden. In verhouding tot schadelijk alcoholgebruik onder de jeugd bleken andere problemen groter, zoals rijden onder invloed door volwassenen. Ook bleek de beoogde doelgroep (jongeren) in de beoogde interventieperiode (het zomerseizoen) nauwelijks voor problemen te zorgen. - Gemeente Zandvoort

Aanvullend onderzoek

Het kan nodig zijn om aanvullend onderzoek naar de problemen rond alcoholgebruik te doen. Zeker wanneer bestaande cijfers geen duidelijk genoeg beeld geven of de doelgroepen niet duidelijk zijn.

Scanner uitgaan alcohol en drugs

De Scanner Uitgaan, Alcohol en Drugs is een instrument om de aard en omvang van het lokale middelengebruik en de daarmee samenhangende (veiligheids)problemen in kaart te brengen. Afhankelijk van de vraag bestaat een scanner uit een mix van onderzoeksmethoden, zoals literatuuronderzoek, interviews met sleutelfiguren, observatie en de analyse van beleidsinformatie (bijvoorbeeld aantallen vergunningen of ontheffingen, caféverboden, schadeposten of registratiegegevens van politie of ziekenhuizen). Met de uitkomsten kan een gefundeerde keus voor een mix van preventieactiviteiten worden gemaakt zodat optimaal aangesloten kan worden bij de lokale situatie. Een scanner wordt uitgevoerd door regionale instellingen voor verslavingszorg, GGD-en of het Trimbos-instituut.

Naleving cijfers en alcoholvergiftigingen

Diverse organisaties voeren onderzoek uit op het gebied van het nalevinggedrag van alcoholverstrekkers. Ook het bedrijfsleven verzamelt cijfers voor intern gebruik. Op de websites lokaalmiddelenbeleid.nl en handhavingdhw.nl vindt u hier meer informatie over.

Spoedeisende Hulpafdelingen kunnen ook voor het verzamelen van lokale preventiecijfers een rol spelen. In samenwerking met de ziekenhuizen in een regio is exact te bepalen wáár het fout gaat en wat specifieke risico’s zijn.

Informatie van betrokkenen

Ook gesprekken met mede-uitvoerders van het beleid (zoals horecaondernemers, de instelling voor verslavingszorg, politie, jongerenwerk, DHW-BOA's en de GGD) en collega’s van andere beleidsterreinen zijn relevant. Van deze partners wordt jaarlijks gevraagd aan te geven wat zij als de belangrijkste risico's zien, via een gestandaardiseerde vragenlijst / expertbijeenkomst / interviews. Hun betrokkenheid is niet alleen van belang voor de probleemanalyse, maar ook over mogelijke oplossingen en draagvlak voor eventuele maatregelen. Lees verder over een risicoanalyse met diverse partijen.

Zicht op doelgroepen

Onderzoek naar en gesprekken met de doelgroep kunnen helpen om de doelgroep helder te omschreven en interventies beter af te stemmen. Hiervoor kunt u sociale marketing inzetten.

Voorbeeld: Doelgroep 'jongeren' gesegmenteerd met sociale marketing

GGD Hart voor Brabant deed onderzoek naar de belevingswereld van jongeren en de verschillende motieven en normen rond alcohol. De jongeren konden worden ingedeeld in vijf segmenten, die verschillen naar houding rond alcohol, invulling van vrije tijd en socio-demografie. Zo zijn jongeren in het segment ‘socialen’ volgzaam en statusgevoelig. Zij willen niet te veel opvallen en drinken omdat iedereen drinkt. De ‘uitbundigen’ zijn uitgesproken, opvallend en zoeken spanning. Ze drinken om te feesten. Deze insights per segment bieden handvatten voor de ontwikkeling van interventies die aansluiten bij een specifiek type jongere.

Lees meer over sociale marketing en gezondheidsbevordering en over dit voorbeeld in de brochure 'Verleiden tot gezonder leven' (2013).

Daarnaast is het mogelijk om een doelgroepanalyse uit te voeren. Bijvoorbeeld met betrekking tot nalevingsgedrag. Het instrument De Tafel van Elf (hetccv.nl) is daarvoor een hulpmiddel. Met de 'nalevingsschatting' kunt u het naleefgedrag van de doelgroepen indelen.

Geraadpleegde literatuur

[1]

Referenties en bronnen

Referenties

  1. Bovens 20. Bovens, 2004.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer