U bent hier

Oorzaken van overmatig alcoholgebruik

Voor het vinden van aanknopingspunten voor lokaal alcoholbeleid is het noodzakelijk inzicht te hebben in de factoren die de omvang van het probleem verklaren. Wat drijft iemand ertoe (overmatig) alcohol te gebruiken? Het volgende model beschrijft de factoren die iemands alcoholgebruik beïnvloeden:

Factoren alcoholgebruik

Figuur: De factoren die alcoholgebruik beïnvloeden ([1])

De factoren die alcoholgebruik beïnvloeden

Maatschappelijke normen

De maatschappelijke normen staan centraal in het model. Maatschappelijke normen bepalen niet alleen de sterkte van de motivatie bij mensen om alcohol te gebruiken, maar ook de mate waarin alcoholverstrekkers en uitvoerders van (sociale) controle - in de privékring en daarbuiten - alcoholgebruik belemmeren of bevorderen. De maatschappelijke normen ten aanzien van alcoholgebruik worden in onze maatschappij gevormd door de opgetelde persoonlijke ervaringen van burgers, de wijze waarop over alcoholgebruik wordt bericht in de media, reclame-uitingen, kostprijs, voorlichtingscampagnes en onderwijsprogramma's.

Het gebruik van alcohol is van alle tijden. De mate en frequentie van alcoholgebruik is enerzijds afhankelijk van de betekenis die aan het drinken ervan wordt toegekend, anderzijds van de kennis over de consequenties van gebruik. Deze factoren bepalen bijvoorbeeld ook de kostprijs en de beschikbaarheid. Was het tot ver in de jaren zestig nog gebruikelijk om alcoholgebruik te beperken tot speciale gelegenheden (meestal tijdens het weekend), de laatste decennia is het steeds gewoner geworden vrijwel dagelijks te drinken, soms ingepast in een regulier voedingspatroon.

Persoonlijke motivatie en intentie

De persoonlijke motivatie van iemand die gaat drinken is een optelsom van fysieke en psychische persoonskenmerken, persoonlijke ervaringen, genetische factoren en beïnvloeding door de sociale omgeving.

Beschikbaarheid en de mate van toezicht of sociale controle

De wens om alcohol te gebruiken wordt natuurlijk pas omgezet in daadwerkelijk gebruik als iemand daartoe in de gelegenheid is. Dat wordt bepaald door de mate waarin het middel wordt aangeboden, de mate waarin aanschaf en gebruik worden toegestaan en het toezicht daarop.

Effectieve alcoholpreventie gaat in op alle factoren

Effectieve alcoholpreventie, zowel op landelijk als op lokaal niveau, besteedt aandacht aan al deze factoren. Daarbij ligt de nadruk op maatregelen die zich richten op de omgeving van de (potentiële) drinker. Voor iemand die alcohol gebruikt, is dat immers niet alleen een persoonlijke keuze. Alcoholgebruikers worden in sterke mate beïnvloed door hun omgeving.

Meer informatie

Nationaal Kompas Volksgezondheid: Mogelijke oorzaken alcoholgebruik  

Referenties en bronnen

Referenties

  1. Bovens 20. Bovens, 2009.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer