U bent hier

Samenwerken aan een gezonde en vitale wijk

De uitdagingen op het gebied van gezondheid in een gemeente of wijk zijn groot en vaak complex. Het terugdringen van sociaal-economische gezondheidsverschillen lukt bijvoorbeeld niet alleen vanuit de publieke gezondheid. Zo zijn in achterstandswijken vaak ook problemen rondom zorg, wonen, werk, schulden, leren, integreren en veiligheid, die allemaal impact hebben op gezondheid. Vaak zijn meerdere partijen actief voor dezelfde problemen of doelgroepen. Daarnaast staan inwoners en het netwerk steeds meer centraal. Op deze pagina vindt u tips over hoe u kunt samenwerken in de wijk. 

Stappenplan voor samenwerken

Stap 1: Verken de samenwerkingspartners en hun belangen

  • Maak een overzicht van partijen en partners die relevant (kunnen) zijn voor het maken van gezondheidsbeleid en de wijkgerichte uitvoering hiervan.
  • Ga na wat deze verschillende organisaties doen en ga na wat de belangen zijn van partners om aan gezondheid in de gemeente of wijk te werken. Aanhaken bij een bestaand initiatief of samenwerkingsverbanden biedt vaak voordelen.
  • Ga na welke burgerinitiatieven er zijn.
  • Ga na waar mogelijke verbindingen liggen tussen gezondheid en preventie en belangrijke thema’s zoals zorg, participatie, integratie, wijkenaanpak en leefomgeving.

Tip

Gebruik het overzicht van mogelijke samenwerkingspartners

Stap 2: Creëer gezamenlijke ambitie

  • Organiseer één of meer bijeenkomsten met vertegenwoordigers van alle partijen. U kunt ervoor kiezen om eerst iedereen apart te spreken.
  • Wissel informatie uit over het thema of probleem dat speelt in de gemeente of wijk.
  • Laat elke partij zijn ideaal schetsen en maak een totaal overzicht van de ambities en doelen.
  • Weeg samen af wat de beste gezamenlijke ambitie is. Zo schetst u samen de 'stip op de horizon’ en werkt u gelijktijdig aan gezamenlijke taal.
  • Vertaal de ambitie daarna in zo concreet mogelijke doelen, waar elke partner zich in herkent. Kies de win-win benadering. Laat ieders bijdrage in menskracht, middelen, rollen nog even in het midden. Dat wordt later uitgewerkt.

Tips:

  • Ga bij elkaar op werkbezoek of sluit aan bij elkaars overleggen.
  • Probeer snel kleine gezamenlijke successen te behalen en maak deze zichtbaar voor alle betrokkenen.
  • Sluit aan bij actuele onderwerpen en ontwikkelingen die in de gemeente of wijk spelen. Dit kan een ingang zijn om verder samen te werken

 

Voorbeeld: Wijkgezondheidsprofiel; start van samenwerking

In de gemeente Gemert-Bakel hebben binnen het project ‘Preventie en Zorg verbinden in de Praktijk’ eerstelijnsprofessionals samen met gemeente, Wmo-adviesraad, politie, buurtcoördinatoren, gezondheids- en welzijnsprofessionals, dorpsondersteuners en inwoners een wijkgezondheidsprofiel opgesteld. Vervolgens zijn in dialoog thema’s gekozen en is ieders rol hierin verdeeld. Om de uitvoer hiervan te borgen worden de geïdentificeerde thema’s, bijvoorbeeld complexe problematiek gezinnen, meegenomen bij bestaande overleggen met de samenwerkende eerstelijnsprofessionals in Gemert. Ook welzijnsorganisaties, GGZ en gemeente nemen deel aan dit overleg om daarmee de eerste lijn met het sociale domein in Gemert te verbinden. Daarnaast worden acties die uit het wijkprofiel naar voren zijn gekomen opgepakt door de wijkteams en andere partners. Meer informatie en voorbeelden in het e-boek preventie en zorg verbinden in de praktijk. Riky de Veth, ROS Robuust

Stap 3: Geef samenwerking vorm en onderhoud deze

  • Zorg voor een vorm om de samenwerking te bekrachtigen (structuur en werkwijze). Doe dit vooral niet te snel. 
  • Maak afspraken over de verantwoordelijkheden, taken, tijdsbesteding en geld. Hiervoor zijn soms samenwerkingsovereenkomsten en convenanten nodig.
  • Ga na welke verschillende rollen de organisaties of personen kunnen vervullen bij het gezondheidsbeleid (zoals uitvoerder, financier, facilitator of coördinator).
  • Regel capaciteit en budget. Zoek eventueel naar gezamenlijke financiering. 
  • Zorg dat de drie niveaus (directie, management en werkvloer) in uw eigen organisatie en bij de andere organisaties op de hoogte zijn en het onderling eens zijn over de samenwerking. Denk daarbij aan de benodigde inzet, het mandaat en het doel van de samenwerking. 
  • Wees helder naar elkaar, ook over wat buiten de samenwerking valt, zodat hierover geen misverstanden kunnen ontstaan.
  • Onderhoud de samenwerking door het organiseren van bijeenkomsten en werkbezoeken, een gezamenlijke nieuwsbrief, inzet van social media of door aan te sluiten bij elkaars overleggen.

Stap 4: Evalueer de samenwerking

  • Spreek af welke bijdrage samenwerkingspartners leveren aan de evaluatie van de activiteiten.
  • Evalueer de samenwerking en benoem knelpunten tijdig.
  • Bespreek de resultaten en voortgang van de samenwerking ook met de managers van de verschillende partners.

 

Voorbeeld: Evalueren van samenwerking

Vanuit de gemeenten Bronckhorst en Doetinchem is de pilot Aansluiting buurtcoaches/sociale teams en eerstelijnsvoorzieningen ontwikkeld. Het doel hiervan is om via samenwerking tussen huisartsen en wijkverpleegkundigen met sociale wijkteams en buurtcoachteams cliënten laagdrempelig en snel de benodigde hulp te kunnen bieden. Dit kan hulp zijn vanuit zorg en/of vanuit welzijn. Het doel is ook om zo erger te voorkomen en doorstroming naar 2e lijns zorg te verminderen. De cliënt wordt daarbij gestimuleerd oplossingen in zijn omgeving te zoeken. Het Evaluatiebureau Publieke Gezondheid heeft door middel van een procesevaluatie de samenwerking geëvalueerd en succes- en knelpunten in kaart gebracht. Lees meer over de bevorderende en belemmerende factoren voor samenwerking in het evaluatierapport.

Succesfactoren voor een geslaagde samenwerking

  • Samenwerking slaagt als professionals over de juiste competenties beschikken en de organisatie deze samenwerking faciliteert. Zo is het voor professionals van belang dat ze breder kijken dan het eigen domein, vraaggericht te werk gaan en kunnen enthousiasmeren/motiveren. Ook helpt het wanneer organisaties voldoende experimenteerruimte bieden. Lees het volledige artikel hier.
  • Het hebben van een 'regisseur' of trekker is ook een succesfactor voor een geslaagde samenwerking. De regisseur moet enerzijds aandacht geven aan de inhoud en concrete doelen en anderzijds moet hij werken aan onderling vertrouwen en gelijkwaardige inbreng van partijen. Lees meer over deze succesfactor in de Gezonde Wijk Utrecht Overvecht

Voorbeeld: Lessen voor samenwerken uit Groningse wijk Vinkhuizen

Dik doun in Grunn’ richt zich op het beïnvloeden van gezondheidsverschillen en de aanpak van overgewicht. Aandachtspunten zijn de samenhang in de preventie en zorg. Dit gebeurt onder andere door wijkgericht samen te werken. De betrokkenheid bij het project van zowel gemeentelijke beleidssectoren als lokale partijen is groot door:

  • Een gemeenschappelijke visie tussen samenwerkingspartijen.
  • Samenwerkingspartijen sluiten aan bij bestaande overleggen.
  • Organiseren van wijkbijeenkomsten waar professionals afspraken maken over een ketenaanpak gezonde leefstijl.
  • Het delen van ‘quick wins’ en te laten zien wat ‘Dik Doun in Grunn’ doet aan bijvoorbeeld de wethouder en via een goed bezochte wijkwebsite.

Inge Koekoek, GGD Groningen

Regionale samenwerking

Samenwerking hoeft zich niet te beperken tot de grenzen van een gemeente. Er zijn verschillende argumenten voor regionale samenwerking:

  • De problemen in een gemeente kunnen onderdeel zijn van een regionaal probleem. Er is dan samenwerking met andere gemeenten nodig om tot een oplossing te komen.
  • Door met andere gemeenten samen te werken kunnen expertise en krachten worden gebundeld en kan de kwaliteit van de uitvoering worden verbeterd.
  • Samen sta je sterker om bijvoorbeeld bepaalde fondsen en subsidies te verkrijgen.
  • Regionaal kun je gemakkelijker samenwerking met zorgverzekeraars en bedrijven aangaan.

Een mooi voorbeeld van intergemeentelijke samenwerking is Fris Valley, een regionaal alcoholmatigingsproject.

Meer informatie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer