U bent hier

Verbinden preventie en zorg

Het verbinden van preventie, (eerstelijns)zorg en welzijn gaat over de (wijkgerichte) samenwerking aan gezonde en vitale bewoners. Samenwerken bevordert het vroegtijdig inspelen op gezondheidsrisico's en het efficiënter inzetten van middelen om een gezonde leefstijl te bevorderen.

Verbindingen ontstaan tussen eerstelijnszorg, GGD, Centra voor Jeugd en Gezin, welzijnsorganisaties, sportaanbieders, scholen, ouderenzorg, informele zorg, gemeente en zorgverzekeraars. Inwoners staan hierbij centraal.

De eerstelijnszorg biedt een goede infrastructuur om preventie, gezondheidsbevordering en begeleiding uit te voeren. Lees meer over de eerstelijnszorg.

Verbinding concreet

De verbinding tussen preventie en zorg (en welzijn) gaat bijvoorbeeld over:

  • Het maken van afspraken over de signalering van mensen met depressieve klachten door welzijnsmedewerkers, doorverwijzing naar de huisarts en de toeleiding naar het preventieve aanbod van de lokale GGZ-instelling.
  • De wijkverpleegkundige die vanuit haar taken met een brede preventieblik een signalerende en doorverwijzende functie heeft voor bijvoorbeeld valrisico.
  • Het maken van afspraken tussen fysiotherapeuten en lokale sportverenigingen over de overgang van een patiënt naar het reguliere sportaanbod.
  • Het afstemmen van het aanbod aan gezondheidsbevorderende activiteiten in de wijk door bijvoorbeeld fysiotherapeuten, GGD en thuiszorg.
  • Het gezamenlijk bepalen van prioriteiten, doelgroep en preventieve aanpak door verschillende organisaties op basis van de gezondheidssituatie in de gemeente of wijk.

Kamerbrief over preventie in het zorgstelsel

Eind maart 2016 is de kamerbrief over preventie in het zorgstelsel uitgekomen. In de kamerbrief staat dat VWS het belangrijk vindt dat gemeenten en zorgverzekeraars samenwerken maar daarin ook knelpunten signaleren. Gemeenten en zorgverzekeraars weten niet precies wat ze van elkaar mogen en kunnen verwachten en hoe ze hun  verantwoordelijkheden bij preventie kunnen invullen. Daarnaast slaan de baten van preventieve maatregelen niet altijd neer bij degene die de kosten maakt. Het kabinet kondigt daarom een viertal maatregelen aan om deze knelpunten weg te nemen en de samenwerking te stimuleren:

  • Stimuleren: In de reguliere overleggen met gemeenten en zorgverzekeraars zal VWS het belang van preventie voor risicogroepen benadrukken.
  • ‘Eerste hulp bij preventie’: Er wordt een digitaal loket en preventie(advies)team ingesteld om de werking van het zorgstelsel en de mogelijkheden daarbinnen onder de aandacht te brengen en hierin te adviseren.
  • Faciliteren van het sluiten van preventiecoalities met als doel het realiseren van meer door gemeenten en zorgverzekeraars gezamenlijk gedragen plannen voor effectieve preventie activiteiten voor risicogroepen
  • Evaluatie na drie jaar van de bovenstaande maatregelen en hun effect.

Drie vragen aan Marian Sturkenboom, projectleider Preventie in de Buurt

  1. Wat levert samenwerking tussen publieke gezondheid en de huisartsvoorziening op? – Hiervoor verwijs ik graag naar de ervaringen van collega’s die al samenwerken. Lees en profiteer van hun voorbeelden en verhalen.
  2. Ik ben in mijn praktijk op zoek naar online ondersteuning om mensen meer te laten bewegen. Heeft u een tip? – Samen met de NHG, de LHV, het Trimbos-instituut en Pharos maakten we een overzicht van online interventies. In één overzicht staan e-health interventies op de thema’s bewegen, voeding, depressie, roken en alcohol.
  3. Waar kan ik andere professionals ontmoeten die met preventie bezig zijn? – Ik nodig u graag uit om naar een netwerkbijeenkomst te komen. Inschrijven is gratis. Zie onze bijeenkomstenkalender voor tijd en plaats.

Hebt u ook een vraag aan Marian of één van onze andere collega’s? Stuur dan een mail naar centrumgezondleven@rivm.nl.

Voorbeeld: Van wijkprofiel tot wijklunch

Een wijkprofiel is geen doel op zich maar een manier om een dialoog te starten over lokale gezondheidsproblemen in de wijk. Frans van Muilwijk, directeur van een Tilburgs gezondheidscentrum, merkte dat de samenwerking met gemeente en professionals verbeterde: "Dankzij dit project heb ik nu veel contact met de wijkmanager." Lees verder

Aanknopingspunten voor samenwerking

In de eerstelijn bieden de volgende overleggen of ontwikkelingen aanknopingspunten voor samenwerking:

  • Bestaande structurele overlegvormen tussen samenwerkingspartners, bijvoorbeeld zorgnetwerken, preventienetwerken of -platforms.
  • Afstemmingsafspraken tussen verschillende disciplines in de eerstelijn. Bijvoorbeeld Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraken (LESA). Deze afspraken dienen als uitgangspunt voor het maken van werkafspraken in de regio tussen huisartsen en andere beroepsgroepen uit de eerstelijn.
  • PreventieConsult: pakket aan activiteiten voor eerstelijns zorgprofessionals om het risico op bijvoorbeeld hart- en vaatziekten en diabetes in kaart te brengen bij mensen vanaf 45 jaar. De huisarts werkt hierin samen met o.a. praktijk- en wijkverpleegkundigen, bedrijfsartsen en GGD.
  • Gecombineerde leefstijlinterventies (GLI) gericht op advisering en begeleiding bij voeding/eetgewoonten, beweging en gedragsverandering. Voorbeelden van erkende GLI zijn:

De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) is niet opgenomen in de basisverzekering. Om vragen te beantwoorden over de financiering van GLI is de toolbox financiering gecombineerde leefstijlinterventie (Beweegkuur.nl) ontwikkeld.

Tips voor het verbinden van preventie en zorg

 
  • Bepaal gezamenlijk, met partners en wijkbewoners, de gezondheidsproblematiek in uw wijk of buurt en bepaal samen de agenda. Gebruik hiervoor bestaande onderzoeken (gezondheidsmonitor, wijkgezondheidsprofiel, ROS wijkscan). Lees meer over het maken van een wijkgezondheidsprofiel.
  • Voorkom dubbel werk. Vaak zijn er al goede initiatieven. Breng in kaart welke activiteiten al in gemeente of wijk lopen en wie daarin actief is.
  • Sluit aan bij bestaande overlegvormen en samenwerkingsverbanden die er binnen de wijk bestaan.
  • Maak leefstijl bespreekbaar in samenhang met problemen op gebied van welzijn, schulden, inkomen, wonen. Stoppen met roken lukt niet als andere problemen niet worden aangepakt.
  • Werk samen met buurtsportcoaches en leefstijlcoaches. Zij werken op het snijvlak van preventie en zorg.
  • Verbind wijkgezondheidswerk (GGD) met wijkgerichte eerstelijn (multidisciplinaire samenwerkingsverbanden) en sociale wijkteams.

Kijk voor meer tips over samenwerken met eerstelijnszorg in de brochure 'Gezonde Wijk Overvecht in Utrecht: een aanpak die werkt!' (Pdf, 4,54 Mb.)

Voorbeeld: GGD Rivierenland sluit de keten rond overgewicht

In 2010 is door GGD Rivierenland een klankbordgroep opgericht om overgewicht in de 9 gemeenten aan te pakken. Deelnemers kwamen van de 0e, 1e en 2e lijn. Al snel was iedereen het er over eens dat er een schakel ontbrak in de aanpak van overgewicht: er was geen tot weinig effectief aanbod om kinderen met (ernstig) overgewicht naar door te verwijzen. Het multidisciplinaire programma ‘Door dik en dun’ is door alle aanwezigen omarmd als een goede aanpak van overgewicht bij kinderen van 8-12 jaar. Er wordt o.a. samengewerkt met diëtisten, fysiotherapeuten, sportaanbieders en psycholoog/orthopedagoog. Financiering, zij het tijdelijk, vond de GGD bij Menzis. - Lili Dokter, GGD Rivierenland

Lees verder over de geleerde lessen uit de pilot projecten van het Preventie Toets Overleg (GGD GHOR Nederland, 2012, Pdf, 705 Kb), waar de verbinding tussen preventie en zorg is gelegd.

Meer informatie

  • Zorg op de juiste plek (initiatief van het ROS-netwerk): kennisportaal voor het uitwisselen van voorbeelden en kennis over de herverdeling van de zorg (substitutie).
  • Preventie in de praktijk van het project Verankering Ketenaanpak Diabetes: gericht op het realiseren van de organisatie en financiering van de preventie-curatie-participatie-keten aanpak diabetes. De website biedt informatie, tips en voorbeelden van samenwerking.
  • E-boek Gezonde Wijk in Praktijk (Pdf, 9 Mb) presenteert de resultaten van het landelijke experiment Gezonde Wijk. Het E-boek bevat tips, voorbeelden, successen en lessen. Hoofdstuk 6 'Gezonde Zorg' beschrijft inzichten vanuit het landelijke experiment.
  • Vilans Informatie over een wijkgerichte aanpak voor zorg en ondersteuning.
  • Kennisplein Chronische Zorg. Informatie en tools over wijkgerichte zorg.
  • Preventiekracht (ZonmW.nl): Preventiekracht dicht bij huis’ stimuleert goede (lokale) preventie en gezondheidsbevordering. Dat gebeurt in samenwerking met uitvoerende partijen als thuiszorgorganisaties. Het doel is om gezamenlijk een goed, gevarieerd en laagdrempelig aanbod te realiseren van preventie, gezondheidsbevordering en (kosten)effectieve interventies.
  • Dossier samenwerking (website Aedes-Actiz, Kenniscentrum Wonen-Zorg). Kennis, instrumenten en voorbeelden om samenwerking tussen wonen, welzijn-zorg te ondersteunen.

Kijk ook eens bij:

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer