U bent hier

Wijkgerichte gezondheidsbevordering

Een gezonde wijk biedt een veilige, beweegvriendelijke en groene omgeving, toegankelijke zorg en voldoende aanbod van sport en cultuur. De bewoners hebben een gezonde leefstijl en zitten lekker in hun vel. Hun gezondheid stelt ze in staat om actief mee te doen in buurt, stad en maatschappij.

Wijkgerichte gezondheidsbevordering, ook wel Gezonde Wijkaanpak of communitybenadering genoemd, richt zich op het versterken van gezondheid en welzijn van bewoners in een wijk, buurt of dorp. Het is een structurele, integrale en gebiedsgerichte aanpak, die aansluit bij de gezondheidssituatie en -beleving van bewoners in een bepaald gebied en heeft veelal tot doel om sociaal-economische gezondheidsverschillen aan te pakken. 

Wijkgerichte gezondheidsbevordering sluit aan bij wat er al gebeurt in de wijk of buurt: binnen maar juist ook buiten de gezondheidssector (welzijn, wonen, ruimtelijke ordening, onderwijs, wijkenaanpak).

Voorbeelden van wijkgerichte gezondheidsbevordering

  • B.Slim: een wijkgerichte en integrale aanpak gericht op het terugdringen van overgewicht bij jongeren.
  • Communities in Beweging: een wijkgerichte aanpak om groepen mensen te stimuleren tot meer bewegen. Het gaat om mensen, die als gevolg van sociaal economische omstandigheden een gezondheids- en bewegingsachterstand hebben opgelopen.

Voor meer interventies en programma's van wijkgerichte gezondheidsbevordering, zie het interventieoverzicht Gezonde Wijk.

Kenmerken

Er is geen vastomlijnde definitie, maar enkele kenmerken hebben de meeste wijkgerichte programma’s gemeen:

  • Samenwerken in de wijk. Lokale professionals werken samen met burgers en partners uit meerdere sectoren aan verbetering van de gezondheid en leefstijl van bewoners in de wijk.
  • De wijkbewoner staan centraal. Het is een vraaggerichte werkwijze. Activiteiten sluiten aan bij de lokale gezondheidsproblemen en bij de behoeften onder wijkbewoners. Wijkbewoners zijn samenwerkingspartners.
  • Samenhangende en integrale aanpak. Wijkprogramma’s voor gezondheidsbevordering bestaan uit een combinatie van activiteiten die gezamenlijk de gezondheid en het welzijn van wijkbewoners structureel bevorderen. De aanpak is gericht op het bevorderen van een gezonde leefstijl en het realiseren van een gezonde leefomgeving.
  • Goed toegankelijk (zorg)aanbod in de wijk.
  • Versterken van eigen kracht van wijkbewoners (empowerment). Stimuleren dat mensen actief mee kunnen doen aan de maatschappij. 

Voorbeeld: aanpak Arnhem Presikhaaf

Laat u inspireren door de aanpak in Arnhem Presikhaaf. Samen met de eerstelijnszorg, de gemeente, GGD, welzijnsorganisaties, de wijkbewoners en nog vele andere partijen is in co -creatie gewerkt aan het versterken van de wijkbewoners. In Presikhaaf ging het vooral om verbinden en versterken wat er al gebeurde in de wijk. U leest over de resultaten en het proces van de aanpak (Pdf, 6,29 Mb).

Inwoners van aandachtswijken belangrijke doelgroep

Wijkgerichte gezondheidsbevordering richt zich vaak op mensen in aandachtswijken. Het gaat veelal om mensen met een lage sociaal economische status (SES en gezondheidsachterstanden (laagopgeleiden, niet-westerse allochtonen). In deze wijken zijn problemen rond wonen, werken, leren, integreren en veiligheid.  Het wonen in aandachtswijken brengt veelal gezondheidsproblemen met zich mee door een minder gunstige sociale en fysieke omgeving in de wijk.

Integrale aanpak noodzakelijk

Door het verbeteren van de gezondheid van deze mensen is potentieel veel gezondheidswinst te behalen. Lager opgeleiden leven zes jaar korter dan hoger op geleiden. Veel gezondheidsproblemen komen vaker voor bij de laagstopgeleiden dan bij de hoogstopgeleiden. Dit patroon is ook bij ervaren gezondheid zichtbaar ([1]). Voor het beïnvloeden van de oorzaken van sociaaleconomische gezondheidsverschillen (SEGV) is inzet nodig van sectoren binnen én buiten de volksgezondheid. Er is actie nodig op vier punten: leefstijl, opleiding en inkomen, woon- en werkomstandigheden, toegang en kwaliteit van gezondheidszorg. Het wijkgericht samenwerken aan gezondheidsbevordering door bewoners en professionals leent zich goed voor een integrale aanpak.

Voorbeeld: Zwolle Gezonde Stad

‘Zwolle Gezonde Stad’ is een lokale, wijkgerichte aanpak die zich richt op kinderen en jongeren van 0-19 jaar, hun ouders en de omgeving, met als uiteindelijke doel een daling van overgewicht en obesitas. De gemeente Zwolle heeft de regie genomen en werkt samen met lokale partners uit het onderwijs, bedrijfsleven, sport, gezondheidszorg en welzijn en de media. Tijdens de eerste drie jaar van Zwolle Gezonde Stad is het percentage overgewicht bij kinderen in Zwolle gedaald, ook in de aandachtwijken Diezerpoort en Holtenbroek. Veranderingen in leefstijl laten een wisselend beeld zien. De samenwerking binnen de integrale aanpak is versterkt en geborgd. Meer informatie is te vinden via de projectkaart Zwolle Gezonde Stad.

Ervaringen wijkenaanpak gebundeld

  • Het e-boek Gezonde Wijk in de Praktijk (Pdf, 2,46 Mb)presenteert de resultaten van het landelijke experiment Gezonde Wijk. U vindt tips, voorbeelden, successen en lessen. Een inspiratie voor uw eigen initiatieven om tot een gezonde wijk te komen.
  • De digitale wijkengids (Platform 31): praktijkervaringen, kennis, inzicht en handvatten vanuit de wijkenaanpak.

Geraadpleegde literatuur

Meer informatie

Referenties en bronnen

Referenties

  1. al. 20. Hoeymans et al., 2014.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer