U bent hier

Een integrale aanpak depressiepreventie: pijler Fysieke en sociale omgeving

In onderzoek is vaak een relatie gevonden tussen depressie en omgevingsfactoren, zoals de buurt waarin iemand woont. Een groene en stille omgeving geeft bijvoorbeeld minder stress. Omgekeerd komt depressie vaker voor in wijken waarin onveiligheid, een laag voorzieningenniveau of armoede heersen.

Gemeenten hebben bij uitstek invloed op het inrichten van de directe leefomgeving en het creëren van veiligheid.Ook hetstimuleren van sociale cohesie en onderlinge steun is actueel. Daardoor kan dezelfredzaamheid van burgers worden bevorderd en hoeven zij minder een beroep tedoen op ondersteuning door professionals.  

Vermindering van depressieve klachten door meer groen?

Over de vraag hoe psychische gezondheid effectief kan worden beïnvloed via fysieke omgevingsmaatregelen, is nog weinig bekend. Het adviesbureau KPMG heeft een simulatiestudie uitgevoerd naar de mogelijke vermindering van depressieve klachten door meer groen aan te leggen in een Amsterdamse achterstandswijk. Daaruit bleek, dat door 10% meer groen aan te leggen, het aantal depressieve patiënten met 130 zou kunnen afnemen en de kosten van verzuim en zorg zouden als gevolg daarvan jaarlijks 800.000 euro lager uitvallen.

Sociale cohesie bevorderen

Er bestaat een duidelijk verband tussen wijkkenmerken en depressie:

  • Een gebrek aan sociale cohesie en blootstelling aan misdaad, gevaarlijke of bedreigende situaties, geweld, drugsgebruik of graffiti hangen samen met het optreden van depressie. Vooral een goed contact met buren beschermt tegen een depressie.
  • Binding van mensen met hun buurt gaat vaak verloren als er een groot verloop is onder de bewoners of als er geen vertrouwen is in de buren. Mensen worden kwetsbaarder voor depressie in een negatieve leefomgeving. Vrouwen die een negatieve gebeurtenis meemaken in een risicowijk, hebben bijvoorbeeld 12% kans op een depressie. Voor vrouwen in ‘betere wijken’ is dat risico slechts 2%.

Het belang van een goed leefklimaat in wijken en dorpen wordt tegenwoordig op waarde geschat. Gemeenten ondersteunen vaak initiatieven van burgers, of stimuleren de zelfredzaamheid. Inmiddels zijn er vele voorbeelden van burgerinitiatieven die tot doel hebben de sociale samenhang in wijken en dorpen te versterken.

Voorbeelden omgeving en psychische gezondheid

Amsterdam: Stille plekken

In Amsterdam heeft het project Stille plekken een inventarisatie van stille plekken in de stad en een bewonersonderzoek opgeleverd. Het project had als doel om stilteoases in de stad te behouden en beschermen. Op deze plekken kunnen mensen ontspannen en elkaar ontmoeten. Het project is deels gefinancierd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties.

Krachtwijken

In de aandachtswijken die het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties heeft aangewezen, werd een grootscheeps verbeterprogramma uitgevoerd. Effecten van het verbeterprogramma in Krachtwijken werden geëvalueerd in de  Urban40-studie. De centrale vraag was of investeringen in de wijk een bijdrage leveren aan een betere fysieke en psychische gezondheid van de bewoners. Het onderzoek werd in de veertig krachtwijken uitgevoerd en de resultaten werden vergeleken met veertig controlewijken. De resultaten van het verbeterprogramma wijzen op een toename van de gezondheid in de achterstandswijken. 

Samen tegen eenzaamheid Gouda

Jaarlijks organiseert Coalitie Erbij ‘De Week tegen eenzaamheid. Gemeenten en wijken geven lokaal invulling aan deze week. Zo organiseert Gouda jaarlijks in samenwerking met lokale organisaties diverse activiteiten als een kenniscafé voor senioren, de langste eettafel en spelletjesavonden. Ook ‘een straatje om’ is zo’n activiteit. Iedereen die ’s avonds in zijn buurt een korte wandeling wil maken meldt zich daarvoor aan. Ook mensen zonder eenzaamheidsklachten zijn welkom, want zij kunnen een geweldige intermediair zijn om mensen die eenzaam zijn te betrekken bij activiteiten.

Resto VanHarte

In dertig buurtrestaurants organiseert Resto VanHarte lekkere en betaalbare driegangendiners voor wijkbewoners met diverse achtergronden. Contact leggen met anderen gaat minder makkelijk dan vroeger. Verschillen in cultuur, religie en generatie zorgen voor een drempel om contact te maken. Resto VanHarte doorbreekt deze trend van sociaal isolement door gasten èn vrijwilligers een sociaal netwerk te bieden.

Geraadpleegde literatuur

[1], [2], [3], [4], [5], [6] en [7].

Referenties en bronnen

Referenties

  1. al. 20. Bohlmeijer et al., 2005.
  2. al. 20. Cutrona et al., 2006.
  3. Kim 20. Kim, 2008b.
  4. Advisory, 2 20. KPMG Advisory, 2012.
  5. al. 20. Maas et al., 2009.
  6. al. 20. Mair et al., 2008.
  7. al. 20. Saxena et al., 2006.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer