U bent hier

Evalueren van beleid voor depressiepreventie

Evaluatie is een onmisbare schakel in effectief beleid op gebied van depressiepreventie. Het geeft namelijk inzicht in het effect van uw lokale beleid en welke interventies of elementen van een interventie daar een (positieve of negatieve) rol in hebben gespeeld. Dergelijke inzichten maken het mogelijk om tussentijds of in een nieuw beleidsplan bij te sturen wanneer de huidige aanpak onvoldoende effectief is. Om te kunnen meten in hoeverre de doelstellingen van het lokale beleid gehaald worden, is het belangrijk om deze 'SMART' te formuleren.

Waarom evalueren?

  • Evalueren helpt bij het tussentijds bijsturen en het opstellen van verbeterpunten voor nieuw beleid.
  • Evalueren geeft inzicht in de succesfactoren van uw werk.
  • Evalueren houdt bestuur, samenwerkingspartners en burgers betrokken.
  • Evalueren helpt bij verantwoording, agendering en financiering van uw beleid.

Er is niet één juiste vorm van evalueren. De manier van evalueren hangt af van wat u wilt weten en waarom. Begin tijdig met het maken van plannen voor de evaluatie, zodat u alle acties vanaf het begin kunt volgen. Kijk voor tips bij de algemene informatie over aandachtspunten en de basisstappen voor evalueren.

Hieronder vindt u informatie over procesevaluatie, effectevaluatie en monitoring met betrekking tot depressie.

Procesevaluaties depressiebeleid

Met een procesevaluatie wint u systematisch informatie in over het verloop van het implementatieproces. U krijgt antwoord op vragen als: zijn de activiteiten uitgevoerd volgens plan? In welke mate hebben ze bijgedragen aan een resultaat? En: moet het project worden bijgestuurd?

Voorbeelden van onderzoeksvragen

  • Wat hebben we gedaan?
  • Zijn de activiteiten uitgevoerd volgens de plannen?
  • In welke mate waren relevante stakeholders bereid om deel te nemen en in welke mate hebben zij deelgenomen?
  • Is er aanleiding om het beleid bij te sturen?
  • Wat zijn de exacte kosten van het beleid? Hoe valt een kosten-batenanalyse uit?
  • Zijn de meest effectieve interventies gekozen?
  • In welke mate hebben de activiteiten bijgedragen aan het resultaat?

Gegevens verzamelen voor een procesevaluatie 

Gegevens voor een procesevaluatie kunt u op verschillende manieren verzamelen. Naast enquêtes via interviews, internet, post of telefoon kunt u procesevaluaties uitvoeren met focusgroeponderzoeken, een vorm van kwalitatief onderzoek op basis van groepsgesprekken. Een focusgroep kan bijvoorbeeld bestaan uit verschillende stakeholders of professionals die op verschillende manieren bij het project betrokken waren. Om snel inzicht te krijgen kan ook een 'quick scan' een goed instrument zijn.

Voorbeeld: Quickscan 

Een gemeente kampte met geruchten over een sterke toename in drugsgebruik onder de inwoners. De gemeente heeft het Trimbos-instituut het drugsgebruik in kaart laten brengen. Voor dit onderzoek heeft het instituut de Scanner-methode gebruikt, waarbij de samenwerking met lokale en regionale stakeholders centraal staat. Door sleutelfiguren in de gemeente en de regio te interviewen en vervolgens deze informatie af te zetten tegen de beschikbare onderzoekscijfers, hebben de onderzoekers een indicatie gegeven van de omvang van het probleem en de gemeente geadviseerd over beleidsmatige oplossingsmogelijkheden.
 

Voorbeeld: Evaluatie Happyles in Den Haag

De gemeente Den Haag heeft aan het Trimbos-instituut gevraagd de integrale schoolaanpak Happyles binnen het vmbo te evalueren. Daartoe is co-financiering aangevraagd bij het Fonds Psychische Gezondheid. Happyles is een stepped-care programma gericht op bevorderen van het welbevinden en voorkomen van depressie bij vmbo- en mbo-leerlingen. De evaluatie is uitgevoerd bij 372 leerlingen op uit drie vmbo-scholen in Haagse krachtwijken. De resultaten gaven aan dat het welbevinden van leerlingen toeneemt, depressieklachten afnemen, dat leerlingen en uitvoerders tevreden zijn over Happyles en dat de ketensamenwerking rond depressiepreventie voor jeugd is bevorderd. 

Monitoren van depressiebeleid

Met een monitor brengt u bepaalde effecten van het gevoerde beleid systematisch in kaart. Aan de hand van deze gegevens kunt u het beleid evalueren en zo nodig bijsturen.

Instrumenten voor monitoring

Lokaal

Trends in voorkomen van depressieklachten en/of psychische problemen kunnen worden vastgesteld aan de hand van monitorgegevens uit de lokale Gezondheidsmonitor of door monitoring door de uitvoerders. Effecten op risicofactoren of beschermende factoren (zoals eenzaamheid of kwaliteit van leven) kunnen ook door de lokale Gezondheidsmonitor worden vastgesteld. De afdeling Epidemiologie van de GGD heeft inzicht in deze gegevens en kan helpen bij de effectevaluatie.  Ook kunt u voor regionale gezondheidscijfers de rVTV <link> raadplegen.

Landelijk

Daarnaast kunt u landelijke monitorgegevens raadplegen voor trends in de psychische gezondheidstoestand van Nederlanders, en deze vergelijken met regionale of lokale monitorgegevens. Landelijke monitors die (onder andere) data verzamelen op gebied van psychische gezondheid zijn onder meer: 

  • De landelijke VTV <link>.  
  • Het NEMESIS-onderzoek <link>. NEMESIS is een groot bevolkingsonderzoek naar psychisch welzijn en lichamelijke gezondheid. Het onderzoek levert veel kennis en cijfers op over de gezondheid, het welzijn en belangrijke levensgebeurtenissen van Nederlanders. Dit onderzoek richt zich op diagnoses van psychische stoornissen, waaronder depressie, volgens de DSM-IV classificatie.
  • De HBSC-studie < link> geeft inzicht in landelijke trends op gebied van gezondheid en leefstijl van scholieren in het voortgezet onderwijs. De studie bevat een apart thema ‘welbevinden en psychische problemen’.   
  • via StatLine CBS < link> kunt u landelijke trends in het voorkomen van suïcides en depressie vinden 
     

Effectevaluaties depressie-interventies

Heeft uw gemeente met een interventie het beoogde effect bereikt? U kunt het effect op gedrag meten of op de meest belangrijke factoren die het gedrag beïnvloeden. Effectevaluaties van gedragsinterventies zijn langdurige onderzoeken met controlegroepen en vereisen expertise op het gebied van onderzoek en financiële investeringen. Naar veel interventies is al effectonderzoek gedaan, veelal door universiteiten en landelijke kenniscentra in samenwerking met regionale zorginstellingen en gemeenten. Bewezen effectieve interventies vindt u in het interventieoverzicht

Communiceren over de voortgang

Blijkt uit de evaluatie dat er voortgang is geboekt? Depressiepreventie is een zaak van lange adem. Tussentijdse mijlpalen vormen een goede aanleiding om te communiceren over successen. Als dat op een aansprekende manier gebeurt, levert het de nodige media-aandacht op en houdt u belanghebbenden betrokken en enthousiast. Neem communicatie daarom op in het evaluatieplan.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer