U bent hier

Integrale aanpak drugs: pijler Handhaving

Lokaal drugsbeleid kan alleen succesvol zijn als de wettelijke en aanvullende bepalingen die zijn vastgelegd door gemeenten doeltreffend gehandhaafd worden. Er zijn verschillende instrumenten beschikbaar voor de handhaving. Welke nodig zijn (en in welke mate) hangt echter af van de problemen die naar voren zijn gekomen in de lokale probleemanalyse en de prioriteiten die u als gemeente in samenspraak met uw partners (zoals politie en OM) heeft vastgesteld in de beleidsfocus. Het vaststellen van Hotspots kan helpen om de beleidsfocus te bepalen.

Verantwoordelijkheden diverse partners

In het hoofdstuk Regelgeving zijn allerlei wettelijke bepalingen en gedoogcriteria aan bod gekomen (zoals coffeeshops, hennepteelt, drugsvrije zones, etc.). De belangrijkste uitvoerders van het toezicht en de handhaving van deze bepalingen zijn de politie en de gemeentelijke buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s). De politie en de door gemeente aangewezen boa’s houden toezicht op de bepalingen in de APV. De politie is daarnaast uitvoerder van de handhaving van de Opiumwet. Politie (en justitie) richt zich bij de opsporing en vervolging van Opiumwetdelicten primair op de in- en uitvoer, de bedrijfsmatige productie en de grootschalige handel. Op evenementen kunnen particuliere beveiligers ook een belangrijke rol spelen bij het handhaven van de huisregels en op straat kunnen straatcoaches en horecastewards een (meer preventieve) bijdrage leveren aan het terugdringen van overlast.

 

Voorbeeld: straatcoaches in Uithoorn

Uithoorn pakt jeugdoverlast aan met hulp van straatcoaches van Stichting Aanpak Overlast Amsterdam. Daarbij werkt de gemeente samen met politie, zorg- en veiligheidspartners. Straatcoaches treden overwegend 'grenzenstellend' op om overlast tegen te gaan. Zij spreken jongeren aan op hun gedrag en confronteren ouders met de overlast van hun kinderen. De straatcoaches kunnen ook een waardevolle bijdrage leveren aan vroegsignalering.

Handhavingsarrangement

In een handhavingsarrangement staan de afspraken die zijn gemaakt in de lokale driehoek over de wijze van optreden tegen overtredingen van de landelijke wetgeving (en gedoogcriteria) en de aanvullende lokale bepalingen. Er kunnen ook afspraken gemaakt worden met private partijen, zoals bij hennepconvenanten het geval kan zijn. In het arrangement wordt aangegeven wie, op welke manier en met welk juridisch instrument optreedt bij welke overtreding. In het handhavingsarrangement worden zowel strafrechtelijke als bestuursrechtelijke instrumenten op elkaar afgestemd.

Strafrechtelijke optreden

In de Opiumwet zijn bepalingen vastgelegd voor bezit, productie en distributie van drugs. De politie is verantwoordelijk voor de opsporing en handhaving hiervan. De richtlijnen van het Openbaar Ministerie geven invulling aan het strafrechtelijke optreden op basis van de Opiumwet.

Bestuursrechtelijk optreden

Er kan ook bestuursrechtelijk opgetreden worden tegen overtredingen van de gedoogcriteria en eventueel aanvullende lokale regels. De burgemeester kan artikel 13b van de Opiumwet gebruiken om het coffeeshopbeleid te handhaven en om op te treden tegen verkoop van drugs vanuit een woning of lokaal. Meer informatie over het toepassen van 13b is te vinden in het Stappenplan van het CCV. Bij verkoop van drugs uit een horecagelegenheid kan de burgemeester ook op grond van de Drank- en Horecawet optreden. Daarnaast kan de burgemeester ook op basis van de APV handhavend optreden in de openbare ruimte.

Samenwerken bij controles op coffeeshops

Veel gemeenten die één of meerdere coffeeshops gedogen in hun gemeente zetten integrale controles in om de voorschriften te controleren. De controle wordt dan uitgevoerd door een samengesteld team van meerdere stakeholders, zoals de politie, gemeentelijke boa’s, brandweer, belastingdienst en de NVWA. Tijdens deze handhavingsacties kan worden gecontroleerd op het naleven van administratieve en fiscale verplichtingen, de gemeentelijke regels en voorschriften, de gedoogcriteria, het rookverbod, het veroorzaken van overlast en op overtredingen van de Opiumwet.

Alcohol- en drugstest bij geweldplegers

Sinds 1 januari test de politie of geweldplegers alcohol en/of drugs hebben gebruikt. Zo ja, dan wordt deze informatie gebruikt in het strafproces. Dit staat in de nieuwe Wet middelenonderzoek geweldplegers. Met deze informatie kan het OM, naast voorwaardelijke sancties (zoals gedragsinterventies, een alcoholverbod of een locatieverbod), een zwaardere straf eisen. Door deze wet wordt duidelijk waar, wanneer en in welke mate middelengebruik bij geweld een rol speelt. Gemeenten kunnen deze beleidsinformatie gebruiken om hun beleid verder te ontwikkelen en preventiestrategieën gerichter in te zetten. Meer informatie is te vinden op de website van het CCV.

Alternatieve straf voor jongeren met drugs

Jongeren die een drugs gerelateerd delict plegen, kunnen door de politie worden doorverwezen naar HALT (externe link) in plaats van justitie. Meestal bestaat de HALT-afdoening uit gesprekken met de jongere en diens ouders, excuus aan het slachtoffer, vergoeding van de schade en een leertraject bij de verslavingszorg. Tijdens dat traject leren jongeren om naar hun eigen gebruik en de gevolgen te kijken. Wanneer een gemeente veel problemen heeft met en door blowende jongeren, kunnen zij in overleg treden met politie, OM en Halt.

Voorbeeld: HALT-afdoening drugs in Groesbeek

Eén van de doelstellingen van de HALT-afdoening is het voorkomen dat jongeren vanuit experimenteer- en groepsgedrag vervallen in structureel gebruik. Jongeren in Groesbeek krijgen sinds 2014 geen boete als de politie ze aanhoudt op drugsgebruik of voor bezit van drugs. In plaats daarvan wordt hen een leertraject via Halt aangeboden. De gemeente werkt hierin samen met de politie Gelderland-Zuid, IrisZorg, Stichting Welzijn Groesbeek, Centrum voor Jeugd en Gezin en stichting HALT. Lees meer over HALT-drugs in Groesbeek.

Omgaan met personen onder invloed

Politieagenten en boa’s krijgen in hun werk als toezichthouder en handhaver te maken met mensen onder invloed van alcohol en drugs. In uitgaanssettings is de kans daarop groter. Personen en groepen onder invloed zijn vaker betrokken bij overlast, agressie en geweld en reageren vaak anders dan normaal. Hoewel er vrijwel geen bewezen effectieve methoden zijn voor het omgaan met agressie onder invloed, kunnen professionals in het uitgaansleven wel beter worden voorbereid op het omgaan met personen onder invloed van alcohol en drugs. Meer informatie over het omgaan met personen onder invloed op de website van het Trimbos-instituut.

De aanpak van het opwindingsdelier is wel een bewezen effectieve aanpak. Hoe men met het opwindingsdelier om moet gaan, is onder andere beschreven in een door het Trimbos-instituut geschreven factsheet voor de politie. Ook in Amsterdam is er een richtlijn ontwikkeld voor ketenzorg bij een ‘excited delirium’.

Meer informatie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer