U bent hier

Burgerparticipatie en gezondheidsbeleid

Eigen verantwoordelijkheid en het centraal stellen van mogelijkheden is uitgangspunt bij de huidige transities op de terreinen van zorg, ondersteuning, jeugd en werk. Dat vraagt om samenwerken met de burgers en het stimuleren van participatie.

Burger betrekken in de gemeente

In veel gemeenten is burgerparticipatie vastgelegd in het collegeprogramma, een participatienota of de verordening burgerinitiatief. Dit gebeurt vooral voor de terreinen leefbaarheid, ruimtelijke ordening en milieu of zorg en welzijn en beperkt voor volksgezondheid. Sluit met gezondheid en gezonde leefomgeving aan bij de verschillende participatietrajecten in de gemeente.

Gemeenten betrekken burgers vaak voor beleid rond leefbaarheid en ruimtelijke ordening. Op het gebied van preventie en gezondheid gebeurt dat minder.

Voorbeeld: Gezondheidsverkiezing door burgers succesvol!  

Raalte Gezond! staat voor samenwerken aan gezonde en fitte inwoners op een integrale manier. Eén van de succesvolle acties is de gezondheidsverkiezing, deze wordt in 2016 voor de derde keer gehouden. Iedere inwoner van de gemeente Raalte die een idee heeft voor een activiteit of een programma om mensen in de gemeente Raalte gezonder te maken, mag meedoen aan deze wedstrijd. Er zijn drie prijzen.

Een leuk voorbeeld uit een eerdere verkiezing is de ‘Kidsbeweegroute Drostenkamp’. De route van ruim 1 km bestaat uit 12 bordjes met beweeg-opdrachten voor kinderen tussen 0 en 10 jaar.

Meer informatie over de activiteiten van Raalte Gezond!

Voorbeeld: Inzet van burgerpanels bij gezondheidsbeleid

Burgerpanels uit de gemeenten Woudrichem, Aalburg en Werkendam bepaalden tijdens drie interactieve bijeenkomsten de accenten van het gezondheidsbeleid voor de periode 2013-2016. Ze kozen uiteindelijk drie thema’s waar acties en doelen aan zijn gekoppeld: alcohol, eenzaamheid en overgewicht. 

Gedurende de tijd bleek het lastig om burgers, die toen enthousiast waren, betrokken te houden. Het uitvoeringsprogramma 2015/2016 is daarom iets anders opgezet. Zo hebben we nog wel dezelfde thema’s als in 2013, maar zijn er nu minder projecten en werken we vraaggericht. We ondersteunen nu per thema (alcohol, eenzaamheid en overgewicht) projecten die burgers zelf aandragen. Daar is budget voor en het is mogelijk om hier expertise voor in te zetten (bijvoorbeeld via de GGD). Komt er nu een vraag van een burger binnen dan kijken we onder welk thema dit valt. De ambtenaar die daar verantwoordelijk voor is gaat dan aan de slag met deze vraag. Mocht zich een probleem voordoen dan pakt de ambtenaar dit op. Indien het probleem ook speelt in andere gemeenten dan pakken we dit samen op. Dit werkt eigenlijk heel goed, er zijn nu diverse projecten afgerond en sommige lopen door – Agnetha Schaar, gemeente Woudrichem. 

Burgerinitiatieven

In elke buurt zijn er bewoners die zélf initiatieven, bijvoorbeeld voor het verbeteren van de wijk, nemen en ook graag de verantwoordelijkheid voor de uitvoering nemen. De aanleiding is vaak iets wat burgers direct raakt, zoals herstructurering of acute problemen. Belangenorganisaties met vrijwilligers spelen een cruciale rol bij deze initiatieven. De gemeente kan daarbij aansluiten en een rol spelen in het stimuleren, faciliteren en verspreiden van deze initiatieven, bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van bewonersbudgetten. Het is belangrijk om dan goed na te denken over de criteria en ondersteuning die bij bewonersbudgetten horen. En het stimuleert om de resultaten te laten zien aan de héle buurt.

Succesfactoren voor burgerparticipatie

  • Voldoende beleidsruimte om burgers te betrekken en heldere kaders waarbinnen dit gebeurt.
  • Helderheid over de momenten en het niveau (raadplegen, meebeslissen etc.) waarop burgers en doelgroepen betrokken worden en het doel daarvan.
  • Helderheid over wat er gebeurt met de inbreng van burgers en verwachtingsmanagement.
  • De rol van de gemeente (onder andere de raad en wethouder) in het participatietraject is duidelijk gemaakt.
  • Voldoende tijd en geld en een toegeruste organisatie (onder andere vaardigheden en visie).
  • Voortdurende communicatie en terugkoppeling aan betrokken burgers over het proces en de resultaten.

Er zijn ook verschillende belemmeringen voor participatie als taalbarrières, culturele verschillen, formele vergaderingen en structuren en het gemis van een gevoelde noodzaak. Kijk voor meer randvoorwaarden voor burgerparticipatie op de website van partcipatiewijzer.nl.

Voorbeeld: Groene Lijm verbindt de wijk

Wat doe je met een braakliggend stuk grond midden in de wijk? Een aantal enthousiaste bewoners van een wijk in Oss zag hierin de mogelijkheid van een gezamenlijke tuin. Ze dienden een plan in bij de projectontwikkelaar van wie de grond was, en die stemde met dit plan in. De gemeente had verduurzaming van de voedselketen als speerpunt, daar paste deze moestuin goed in. Inmiddels zijn er na het succes van de buurttuin BergbOss al zes andere standslandbouwtuinen tot stand gekomen onder de vlag van het platform Stadse boeren Oss. Lees meer over dit succesvolle burgerinitiatief en de rol van de gemeente hierin.

Meer informatie

  • 3D en burgerkracht: Hoe ga je bij burgerinitiatieven om met zaken als de rol van de gemeente, regelgeving, financiering, democratische legitimiteit, aansprakelijkheid, best practices en continuïteit? In dit rapport bieden VNG en ministerie BZK inzicht in informatie en ondersteuning op deze thema’s.
  • Burgers in transitie (Verwey-Jonker.nl): met informatie en voorbeelden van de rol van de gemeente bij het stimuleren en verder versterken van burgerparticipatie bij de transitie van AWBZ naar Wmo.
  • Website Participedia (gemeente Utrecht, participedia.nl): delen van kennis en ervaringen bij participatietrajecten.
  • In actie met burgers! (VNG.nl). In actie met burgers! is een deelproject van het Actieprogramma Lokaal Bestuur. Het delen van kennis en ervaringen rond het betrekken van burgers staat centraal.
  • Burgerparticipatie (JSO.nl): met informatie en tools over burgerparticipatie in relatie tot leefbaarheid, diversiteit, wonen welzijn en zorg, en sociale kwaliteit.

Afdrukken:

Via printer