U bent hier

Doelen formuleren

Doelen geven richting aan beleid

Voor effectief gezondheidsbeleid zijn realistische beleidsdoelen nodig. De landelijke doelen neemt u daarbij als kader. Doelen in het gezondheidsbeleid staan niet op zichzelf, maar kunnen bijdragen aan gemeentelijke ambities en doelen van andere beleidsterreinen. Houd rekening met de haalbaarheid van doelen die u in een bepaalde beleidsperiode wilt realiseren en zorg dat de doelen meetbaar zijn. Enkele vragen die u zich kunt stellen:

  • Wat is het uiteindelijke resultaat dat de gemeente bij doelgroepen wil bereiken? 
  • Hoe sluit dit aan bij de ambities en andere taken van de gemeente en de doelen van andere beleidsterreinen?
  • Kunt u het uiteindelijke doel opsplitsen in concretere doelen en ze zo SMART mogelijk formuleren?

Doelstellingen leefstijlthema's

Voor alle leefstijlthema's die in deze handreiking aan bod komen zijn mogelijke doelstellingen geformuleerd en uitgewerkt. U vindt deze informatie in de themadelen:

Tip: gebruik een doelenboom

 

Meerdere activiteiten dragen gezamenlijk bij aan een doelstelling en uiteindelijk aan een achterliggend doel. In een doelenboom geeft u weer welke (tussen)doelstelling bijdragen aan een beleidsdoel. Bekijk het voorbeeld van een doelenboom (Pdf, 255 Kb).

Houd het realistisch

Houd rekening met de haalbaarheid van doelen die u in een bepaalde beleidsperiode wilt realiseren. Zo is het bijvoorbeeld niet reëel om binnen een jaar een scherpe daling in het aantal kinderen met overgewicht te verwachten. Veranderingen op dit niveau zijn vaak pas na langere tijd aan te tonen en worden door verschillende factoren beïnvloed. Tegelijkertijd: een beetje ambitie is natuurlijk welkom.

Hiërarchie van doelen

We maken een onderscheid tussen doelen en doelstellingen. Doelen zijn vaak meer algemeen en abstract van aard. Ze zijn richtinggevend, bieden een kompas. Bijvoorbeeld: ‘minder overmatig alcoholgebruik onder jongeren’. Een doel laat zich vertalen in doelstellingen. Doelstellingen zijn specifieker, concreter en tijdgebonden. Ze vormen een mikpunt en u kunt zichzelf erop afrekenen. Bijvoorbeeld: ‘binnen twee jaar is het alcoholgebruik onder jongeren terug op het niveau van vijf jaar geleden’. Of: ‘binnen een jaar is de schooluitval op middelbare scholen vanwege overmatig alcoholgebruik met 25% gedaald’.

Tussendoelstellingen

Het helpt om tussendoelstellingen te formuleren die bijdragen aan de lange termijndoelstellingen en op korte termijn haalbaar en meetbaar zijn. Bijvoorbeeld: ‘25% van de kinderen doet mee aan buitenschoolse sportactiviteiten.’ Deze tussendoelstellingen hebben niet alleen betrekking op gedrag of omgeving, maar ook op het proces. Bijvoorbeeld: ‘op tijdstip X zijn er afspraken gemaakt met zorgverzekeraar Y en preventiepartner Z.’

Slimme doelstellingen: SMART

  • Specifiek: de doelstelling is concreet geformuleerd en duidelijk, zodat later beoordeeld kan worden of de doelstelling is bereikt.
  • Meetbaar: het resultaat is meetbaar uitgedrukt en kan worden vastgesteld.
  • Acceptabel: de doelstelling is wenselijk, past bij de beleidsdoelen en wordt door de betrokken partijen gedragen.
  • Realistisch: de doelstelling is haalbaar, ook al kan er een flinke inspanning voor nodig zijn.
  • Tijdgebonden: er is een tijdshorizon verbonden aan het behalen van de doelstelling.

Voorbeeld: Doelenboom nota Lokaal gezondheidsbeleid

‘Zes gemeenten op de Noord-Veluwe trokken in 2012 samen op in het maken van gezondheidsbeleid en vroegen het Evaluatiebureau ondersteuning bij het SMART formuleren van hun doelstellingen. De gemeenten wilden onder andere advies om algemene doelen (zoals een gezond gewicht voor x% van de kinderen) om te zetten in concrete doelstellingen. Met een doelenboom maakten we inzichtelijk welke doelstellingen, vaak op verschillende niveaus, bijdragen aan het hoofddoel. Tevens werd duidelijk waar nog lacunes zitten. De doelenboom helpt in de verantwoording van de nota’.– Judith Heinrich, Evaluatiebureau Publieke Gezondheid

Meer informtie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer