U bent hier

Gemeentelijke regie

Niet alleen bij de uitvoering, maar ook al bij het maken van beleid is gemeentelijke regie nodig. Interne regie richt zich op het maken en evalueren van gezondheidsbeleid binnen de gemeente. Externe regie richt zich op de bijdragen van partners. Welke scenario's zijn er mogelijk voor de invulling van de gemeentelijke regierol?

Regie voeren op beleid en uitvoering

De gemeente voert regie over het opstellen van het gezondheidsbeleid en de uitvoering ervan. Hierbij gaat het niet alleen over de inhoud, maar ook om het proces. We onderscheiden twee soorten regie:

  • Interne regie gericht op het maken en evalueren van gezondheidsbeleid. De gemeente stuurt daarbij zoveel mogelijk aan op bijdragen van verschillende gemeentelijke beleidsterreinen.
  • Externe regie gericht op de bijdragen van partners die advies leveren, het beleid vertalen naar concrete activiteiten en deze uitvoeren. De gemeente zorgt voor afstemming tussen betrokken partijen en stuurt op hun bijdragen.

Interne regie

Er is inzet nodig om te sturen op de bijdrage aan de gezondheidsdoelstellingen vanuit verschillende gemeentelijke sectoren. Hiervoor is het vaak nodig om bestaand beleid meer met elkaar te verbinden en overlap/tegenstellingen tussen verschillende beleidssectoren te inventariseren. Deze interne regie vraagt tijd en ruimte. Steun en betrokkenheid van afdelingsmanagers en portefeuillehouders zijn daarbij van groot belang.

Voorbeeld: Management betrokken bij afstemming sectoren

'Voor afstemming tussen verschillende sectoren is ondersteuning nodig op managementniveau om het proces van samenwerking binnen een organisatie te faciliteren en te ondersteunen. Juist een manager heeft doorzettingsmacht en kan daarmee stimuleren dat gezondheid onderdeel wordt van de verschillende gemeentelijke beleidsdoelstellingen en opgenomen wordt in relevante beleidsdocumenten. Ook kan een manager bewust stimuleren dat er contact wordt gelegd met collega’s van andere beleidsterreinen'. - Mieke Steenbakkers, GGD Zuid Limburg

Externe regie

De interne regie ligt bij gemeenten, maar de externe regie tijdens de uitvoering kan de gemeente ook een andere partij laten doen. De gemeente blijft ook dan controleren of er wordt uitgevoerd wat is beloofd. Dat kan bijvoorbeeld door vooraf concrete resultaten met elke uitvoerende partij vast te leggen (prestatie-indicatoren) en af te spreken wanneer en hoe de gemeente daarover een terugkoppeling krijgt.

Externe regie heeft betrekking op diverse acties, variërend van sturen tot faciliteren:

  • Bekende partners en nieuwe partijen mobiliseren (binnen en buiten volksgezondheid).
  • Relevante partners en partijen bijeenbrengen.
  • De inzet en inbreng van partners en de resultaten van de samenwerking monitoren en waar nodig tussentijds aanpassen.
  • De resultaten en het verloop terugkoppelen naar partners en bestuurders.

Tip: zorg voor een heldere opdracht

 

Wanneer de externe regie bij een andere partij ligt dan de gemeente, is een heldere projectopdracht nodig die onder andere het resultaat en de rolverdeling duidelijk omschrijft. Belangrijke succesfactoren bij deze aanpak zijn een goed overleg en een goede relatie met de partij die de opdracht krijgt. Zie ook beleid uitvoeren, maken van een uitvoeringsprogramma.

Invulling regie hangt af van visie gemeente

Hoe de regie rol wordt ingevuld, is onder andere afhankelijk van de mogelijkheden lokaal en de visie van de gemeente op haar rol rond (gezondheids)beleid. Belangrijke vraag is ‘wat voor een gemeente willen we zijn?’ Er zijn verschillende scenario’s denkbaar.

Bij elke scenario speelt de gemeente een andere rol en geeft een andere invulling aan het voeren van regie. Bijvoorbeeld bij het scenario ‘Uitbesteden’ zal de gemeente meer een regisserende rol (focus op externe regie) op zich nemen in de vorm van goed opdrachtgever – opdrachtnemerschap. Dit om in overeenstemming met partijen de gemeentelijke doelstellingen zo goed mogelijk te behartigen en visa versa. Bij het scenario ‘Zelf doen’ zal de gemeente meer gefocust zijn op interne regie.

  • Overlaten aan de samenleving: taken worden overgelaten aan het zelforganiserende vermogen van de samenleving. De gemeente is niet meer belast met de uitvoering, maar vervult een coördinerende en faciliterende rol ten opzichte van de samenleving en zorgt ervoor dat de samenleving deze taak zelf kan uitvoeren.
  • Uitbesteden: de gemeente voert taken niet zelf uit, maar zet haar taken uit bij publieke en private organisaties waarmee deze bijdragen aan de doelstellingen van de gemeente. Er is nog wel sturing en controle vanuit de gemeente om erop toe te zien dat de externe partijen optimaal bijdragen.
  • Uitvoering door samenwerking: met als uitgangspunt dat iedereen afhankelijk is van elkaar en elkaar nodig heeft om maatschappelijke problemen op te lossen. De gemeente is slechts één van de spelers in het veld, alle partijen zijn wederzijds afhankelijk van elkaar en dat drijft hen tot optimale invulling van de maatschappelijke coalitie.
  • Zelf doen: publieke taken en collectieve functies worden exclusief door de overheden uitgevoerd.

Voorbeeld: Overlaten aan de samenleving

Gemeente Zwolle heeft een programma Zwolle Gezonde Stad ontwikkeld om initiatieven en ideeën van burgers, organisaties en gemeente bij elkaar te brengen. -  Gemeente Zwolle

Voorbeeld: Uitvoeren door samenwerking

Gemeente Amersfoort is een regisserende gemeente. Voor de gemeente betekent dat, dat zij de maximale ruimte geeft aan de spelers in het veld. De gemeente heeft een regiemodel (Pdf, 1,91 Mb) ontwikkeld om invulling te geven aan haar regisserende rol. - Gemeente Amersfoort

Drie vragen aan Daniëlle de Jongh, Coördinator Gezonde Gemeente en Wijk

  1. danielle de jongh, rivmHoe kan ik de handreiking gebruiken bij het schrijven van mijn gemeentelijke gezondheidsnota? –Een handig instrument voordat u begint is de checklist gezondheidsbeleid maken.
  2. Hoe zet ik het gezondheidsbeleid goed op de kaart? – Om gezondheidsbeleid een kans te geven binnen de gemeente adviseer ik te investeren in een integrale aanpak. Zo heeft uw beleid het meeste effect.
  3. Hebt u nog andere tips? – Een succesfactor is het betrekken van burgers (burgerparticipatie). Hier kunt u niet vroeg genoeg mee beginnen.

Hebt u zelf tips of wilt u met ons meedenken? Dan nodigen we u graag uit voor ons gebruikerspanel. Hebt u ook een vraag aan Daniëlle of één van onze andere collega’s. Stuur dan een mail naar centrumgezondleven@rivm.nl

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer