Een evaluatie geeft inzicht in het effect van lokaal alcoholpreventiebeleid en het verloop van het proces. Niet alleen achteraf, maar ook tussentijds, zodat het mogelijk is om bij te sturen. U kunt het beleid op drie niveaus evalueren: door het proces te beoordelen, de bereikte effecten te meten en door de voortgang te monitoren

Op basis van het Preventie- en Handhavingsplan en het bijbehorende uitvoeringsplan is een logische evaluatie-cyclus:

  • Vierjaarlijks evalueren van het Preventie-en Handhavingsplan op het niveau van proces en uitkomsten. Dit loopt mee met de evaluatie van de vierjaarlijkse nota lokaal Gezondheidsbeleid en geeft input voor het plan voor de vier volgende jaren.
  • Jaarlijks monitoren van de voortgang en eventueel bijsturen van het uitvoeringsplan van het Preventie- en handhavingsplan.

Scanner Lokaal Alcoholbeleid

De Scanner Lokaal Alcoholbeleid is een wetenschappelijk onderbouwd onderzoeksinstrument. Met behulp van de Scanner kunnen de doelstellingen en activiteiten van het lokale of regionale Preventie- en handhavingsplan Alcohol geëvalueerd worden. Daarnaast brengt de Scanner nieuwe hotspots in kaart en worden op basis van de scan concrete aanknopingspunten voor toekomstig beleid benoemd. Bekijk de Scanner Lokaal Alcoholbeleid van het Trimbos-instituut.

Effectevaluatie

Met een effectevaluatie kunt u in kaart brengen in hoeverre u de eerder gestelde doelen behaald heeft. Mogelijke indicatoren (deze hangen dus af van uw doelen) waarop u effect kunt meten zijn:

  • Naleving van de alchoholwetgeving door bepaalde sectoren, zoals horeca, retail, evenementen, verenigingsleven.
  • Aantal alcoholgerelateerde incidenten.
  • Verandering in gedrag (bijvoorbeeld vermindering alcoholconsumptie, vaker vragen naar ID door alcoholverstrekkers).
  • Verandering in factoren die gedrag beïnvloeden (bijvoorbeeld kennis, attitude, vaardigheden, sociale druk, risicoperceptie en omgeving).

Nalevingsonderzoek Utrecht geeft inzicht in resultaten beleid

In 2015/2016 was de naleving van de leeftijdsgrens in de Utrechtse horeca slechts 15%. Dat moest beter vond de gemeente en een aantal Utrechtse horecaondernemers voelde zich verantwoordelijk voor betere naleving. Zij richtten de stichting ‘Nix18 in Utrecht’ op en besteedden de daaropvolgende jaren in samenspraak met de gemeente veel aandacht aan de verbetering van de naleving. In 2018 werd opnieuw onderzoek gedaan, niet alleen naar de naleving van de leeftijdsgrens maar ook naar doorschenken en wederverstrekking. De naleving van de leeftijdsgrens was in 2018 enorm gestegen, naar 57%, ruim twee keer zo hoog als het landelijk gemiddelde. De uitkomsten en aanbevelingen worden besproken met de verstrekkers (horeca, sportkantines, supermarkten, slijterijen en cafetaria’s) met als doel samen te bepalen hoe de naleving nog verder verbeterd kan worden. De aanbevelingen van zowel de onderzoekers als de verstrekkers worden meegenomen bij het opstellen van het preventie- en handhavingsplan alcohol 2019-2022.

Lees meer

Instrumenten

Om deze effecten te meten kunt u gebruikmaken van instrumenten voor monitoring, incidentenregisters bij politie, ziekenhuizen, huisartsenposten en scholen, cijfers van STAP Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP) Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid, is een onafhankelijk kennisinstituut dat zich inzet voor effectief alcoholbeleid en voor publieke bewustwording van de gezondheidsrisico's van alcohol.of door afzonderlijke onderzoeken uitgevoerd door universiteiten, hogescholen, GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst’en, verslavingszorginstellingen, het Trimbos-instituut en STAP.

Monitoring

Door middel van monitoring houdt de gemeente zicht op de voortgang van de activiteiten: welke interventies en maatregelen van het uitvoeringsplan zijn uitgevoerd, welke doelgroepen worden bereikt en hoe ziet de handhaving van het beleid eruit.  Voor het monitoren van het alcoholbeleid kunnen de volgende instrumenten worden gebruikt:

  • Scanner preventie- en handhavingsplan.
  • Scanner Lokaal Alcoholbeleid.
  • Nalevingsonderzoek met behulp van mystery-shoppers.
  • Registratie van uitgevoerde interventies (frequentie, deelnemersaantallen).
  • Registratie van alcohol gerelateerd gedrag: veiligheidsmonitoren (rijden onder invloed), LADIS (verslavingsproblematiek), GGDmonitor, peilstationsonderzoeken (HBSC, E-MOVO, LASA).

Procesevaluatie

Met behulp van een procesevaluatie kan de gemeente beoordelen of interventies of beleid op de juiste wijze en naar tevredenheid zijn uitgevoerd. Lees meer over het uitvoeren van een procesevaluatie.