De signalering van depressie en de risico's daarop vormen een belangrijke schakel in de keten van depressiepreventie. Belangrijk is dat zorgverleners en belangrijke anderen in de omgeving de risicofactoren en signalen van een depressie herkennen. Met name bij jongeren en ouderen blijken depressieklachten niet altijd herkend te worden.

Gebruik richtlijnen en zorgstandaarden

De gemeente kan faciliteren dat intermediairen die in contact staan met de doelgroep zoals JGZJeugdgezondheidszorg-artsen, de richtlijn voor signaleren en advies op gebied van depressie toepassen. Een richtlijn bevat vakinhoudelijke kennis en aanbevelingen voor signalering, advies, preventie en behandeling van psychische problemen. De richtlijnen zijn ontwikkeld door experts uit verschillende beroepsgroepen en geautoriseerd door het Landelijk Kwaliteitsnetwerk GGZGeestelijke gezondheidszorg en landelijke beroepsverenigingen zoals het NIP en AJN.

Op het gebied van depressie is er de multi-disciplinaire richtlijn depressie voor volwassenen, met een addendum voor jeugd, voor ouderen en een intercultureel addendum voor migranten. De richtlijn depressie is geschikt voor verschillende disciplines zoals GGZ-professionals, huisartsen, maatschappelijk werk en wijkverpleegkundigen. Specifiek voor de jeugdgezondheidszorg is er de mono-disciplinaire richtlijn depressie voor de JGZ.

Naast richtlijnen is er de zorgstandaard Depressieve stoornissen. Deze is ontwikkeld met relevante beroepsgroepen en cliëntorganisaties. De zorgstandaard geeft vanuit het perspectief van patiënten en naasten een actuele en zo mogelijk op wetenschappelijk onderbouwde inzichten gebaseerde, functionele beschrijving van de multidisciplinair georganiseerde individuele zorg. De zorgstandaard omvat het complete zorgcontinuüm (de ‘patient journey’) en beschrijft expliciet de organisatie van het zorgproces vanuit het perspectief van de patiënt. 

Deskundigheidsbevordering gebruik richtlijnen

Gemeenten kunnen activiteiten op het gebied van signalering en advies op het gebied van depressie faciliteren. Zij kunnen bijvoorbeeld intermediairs die vaak in contact komen met doelgroepen (zoals wijkverpleegkundigen of docenten), in staat stellen om signalen van depressie te leren herkennen conform de richtlijn en zorgstandaard. Sommige GGZ-instellingen maar ook landelijke kenniscentra bieden online en offline cursussen aan om vroegsignalering van depressie door intermediairen te vergroten. Daarbij wordt veelal gewerkt conform de richtlijn of zorgstandaard depressie.

Voorbeeld: Project STORM - Vroegtijdig opsporen van depressieve klachten bij 12-14 jarigen

Jongeren met psychische klachten komen moeilijk in beeld. Om hen eerder in het vizier te krijgen, is er in Brabant: het project STORM. Jongeren, ouders, school en ketenpartners zoals JGZJeugdgezondheidszorg, gemeente en GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst werken in dit project nauw samen. Hoe? De GGD/JGZ neemt op een aantal Brabantse scholen klassikaal een digitale vragenlijst (CDI-II) af, gericht op screenen van depressieve klachten. Om leerlingen met sterke depressieve symptomen er snel uit te halen, is de uitslag van de screening al na één dag bekend. Daarna worden gepaste individuele of collectieve interventies aangeboden. Meer weten? GGD Hart van Brabant zet belangrijke leerervaringen, tips en gebruikte interventies voor u op een rij.
“Het gaat iets beter met me. Ik voel me nu gelukkiger. Het heeft mij geholpen om over mijn problemen te praten. Het was fijn te horen dat anderen dezelfde gevoelens en gedachtes hebben.” – Ilse.
“Ik zie vooruitgang bij Anne. Ze maakt via de groepsapp nu zelf afspraken met de kinderen van haar scoutinggroep, zit in de pauze bijna niet meer alleen en ik heb het idee dat Anne vrijwel niet meer geplaagd wordt.” – Ouder.

Online cursus Preventie van depressie

Online cursus Preventie van depressie
De e-learning Preventie van depressie is een online training voor HBOHoger Beroeps Onderwijs (HBO)  professionals die hun signaleringsvaardigheden voor depressie willen verbeteren. In de training leren zij depressieve klachten en risicofactoren bij cliënten in kaart te brengen, het gesprek aan te gaan met hun cliënten en cliënten te adviseren en te motiveren preventieve actie te ondernemen. De training richt zich op professionals in de nulde en de eerste lijn, zoals wijkverpleegkundigen, praktijkverpleegkundigen in de huisartsenpraktijk, maatschappelijk werkers en ouderenadviseurs.

Online cursus Preventie van postpartum depressie

De e-learning Preventie van postpartum depressie is een online training voor verloskundigen, jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen. De online training is gericht op sneller signaleren en herkennen van een postpartum depressie en het tijdig actie ondernemen. In de training leren zij depressieve klachten en risicofactoren bij moeders in kaart te brengen, het gesprek aan te gaan met de moeders en de moeders te adviseren en te motiveren preventieve actie te ondernemen.

Online cursus Signaleren depressie

De e-learning Signaleren depressie is een online cursus voor HBOHoger Beroeps Onderwijs (HBO) professionals die hun signaleringsvaardigheden voor depressie willen verbeteren. In de cursus leren zij depressieve klachten en risicofactoren bij cliënten in kaart te brengen, het gesprek aan te gaan met hun cliënten en cliënten te adviseren en te motiveren preventieve actie te ondernemen. De cursus richt zich op professionals in de nulde en de eerste lijn, zoals wijkverpleegkundigen, praktijkverpleegkundigen in de huisartsenpraktijk, maatschappelijk werkers en ouderenadviseurs.