Omvang seksuele grensoverschrijding

Seksuele grensoverschrijding is een paraplubegrip. Het gaat over een heel scala van grensoverschrijdend gedrag of toenaderingen die seksueel van aard zijn. Dit kan fysiek en niet-fysiek van aard zijn. 

Ervaringen seksuele grensoverschrijding

  • 14% van de meisjes en 3% van de jongens tussen de 12 en 25 jaar heeft ooit seksueel geweld meegemaakt (gedwongen tot seksuele handelingen en/of manuele, orale, anale of vaginale seks tegen de wil). 44% van de meisjes en 17% van de jongens heeft wel eens meegemaakt dat iemand over hun grenzen ging, variërend van aanrakingen tegen de wil tot geslachtsgemeenschap. Naarmate jongeren ouder zijn, hebben ze vaker seksuele grensoverschrijding meegemaakt. 1 op de 3 jongens en 1 op de 4 meisjes heeft hier niet met anderen over gesproken. 8% van de jongens en 9% van de meisjes heeft hierover aangifte gedaan bij de politie (De Graaf et al., 2017) [1] 
  • 22% van de vrouwen en 6% van de mannen van 18 jaar en ouder hebben ooit seksueel geweld meegemaakt; wanneer ook seksueel grensoverschrijdend gedrag in bredere zin wordt meegerekend, zoals ongewenste aanrakingen, heeft 53% van de vrouwen en 19% van de mannen dat meegemaakt. 11% van de vrouwen en 1% van de mannen heeft ooit geslachtsgemeenschap tegen de wil meegemaakt. [2]

Meer cijfers vindt u op volksgezondheidenzorg.info.

SextingSexting is het verspreiden of delen van seksueel getinte foto's of berichten via mobiele telefoons of andere mobiele media. De term is afgeleid van sex en texting (sms/mms). Sexting wordt een probleem en is strafbaar als dit zonder instemming van de ander gebeurt en/of onder druk, dwang of chantage…

12% van de meisjes en 13% van de jongens heeft in de afgelopen 6 maanden een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan iemand verstuurd. Het komt maar weinig voor dat deze beelden gedeeld worden met anderen, maar als dit gebeurt, vinden veel jongeren dit vervelend. Van de jongeren van wie een naaktfoto of seksfilmpje met anderen werd gedeeld (2% van de jongens en 1% van de meisjes), geeft ruim de helft van de jongens en driekwart van de meisjes aan dat ze dit vervelend vonden. In de totale groep heeft 6% van de jongens en 14% van de meisjes tenminste één ervaring met sextingSexting is het verspreiden of delen van seksueel getinte foto's of berichten via mobiele telefoons of andere mobiele media. De term is afgeleid van sex en texting (sms/mms). Sexting wordt een probleem en is strafbaar als dit zonder instemming van de ander gebeurt en/of onder druk, dwang of chantage… die ze vervelend vonden. (De Graaf et al, 2017).

Risicogroepen seksuele grensoverschrijding

Jongeren

  • Jonge starters lopen een groter risico op seksuele grensoverschrijding. Voor de meiden voor wie de eerste keer met 13 jaar of eerder plaatsvond werd 32% hiertoe overgehaald of gedwongen.
  • Jonge vrouwen hebben meer kans op seksueel geweld dan vrouwen op oudere leeftijd.
  • Laag opgeleide jongeren zeggen iets vaker dat ze bij hun eerste geslachtsgemeenschap werden overgehaald of gedwongen dan hoogopgeleide jongeren. Ook hebben laagopgeleide jongeren relatief vaak ervaring met gedwongen of ongewilde seks (De Graaf et al., 2017)
  • Jongeren met een verstandelijke of lichamelijke beperking lopen meer risico op seksueel geweld, dwang of overhalen.

Vrouwen

  • Vrouwen en meisjes zijn vaker slachtoffer van vormen van seksuele grensoverschrijding, dwang of overhalen dan mannen en jongens.
  • Mannen en jongens zijn vaker pleger van seksueel geweld. De meeste plegers zijn bekenden van het slachtoffer.

Mensen afkomstig uit niet-westerse groepen

  • Migranten, asielzoekers en nieuwkomers uit Afrikaanse, Oost- Europese en Zuid-Amerikaanse landen lopen een hoger risico op seksueel misbruik of seksuele uitbuiting. In sommige migrantengroepen is er meer risico op genitale verminking/vrouwenbesnijdenis, uithuwelijking, eergerelateerd geweld of kindhuwelijken. Lees meer over vluchtelingen en seksuele gezondheid.

LHBTLesbisch, Homo, Biseksueel en Transgender (LHBT)  (lesbische vrouwen, biseksuele mannen en vrouwen en transgenders)

  • LHBT maken vaker seksuele grensoverschrijding mee dan heteroseksuele mannen en vrouwen en niet-transgenders. 18% van de homo-en biseksuele mannen en 37% van de lesbische en biseksuele vrouwen heeft seksueel geweld meegemaakt.
  • Bij transgenders speelt mee dat gender-non-conform gedrag bij de sociale omgeving een negatieve reactie oproept. Dit bevordert het sociaal isolement van transgenders, ondermijnt hun zelfvertrouwen en weerbaarheid en maakt hen kwetsbaar voor agressie en grensoverschrijdend gedrag. (Bron: Dubbel kwetsbaar, Rutgers).

Mensen met een verstandelijke beperking en/of lichamelijke beperking

  • Kinderen, jongeren en volwassenen met een lichamelijke, zintuiglijke of verstandelijke beperking en/of psychiatrische problematiek zijn extra kwetsbaar in hun seksuele ontwikkeling. Zij lopen een groter risico op (ernstige) vormen van seksuele grensoverschrijding dan mensen zonder een beperking (van Berlo et al., 2011).

Risicofactoren en gevolgen

Risicofactoren

Er zijn verschillende factoren die het risico op het plegen of meemaken van ongewenst seksueel gedrag vergroten (risico op pleger en/of slachtoffer):

  • Een negatief seksueel zelfbeeld en het hebben van seks om niet-seksuele motieven (uit eenzaamheid of om de relatie goed te houden).
  • Eerder ervaring met seksueel geweld of kindermisbruik.
  • Genderstereotiepe opvattingen, seksuele dubbele moraal, negatieve opvattingen over vrouwen en meisjes en traditionele rolopvattingen
  • Veel losse sekspartners hebben, vroeg beginnen met seks en seks hebben in ruil voor geld of iets anders
  • Gevoeligheid voor groepsdruk en een negatief zelfbeeld..
  • Gebrekkige communicatieve vaardigheden en moeite met interpretatie van wensen en grenzen .

Gevolgen

Seksuele grensoverschrijding kan negatieve gevolgen hebben voor de lichamelijke gezondheid (zoals lichamelijk letsel, een zwangerschap of besmetting met een soa/hiv) en psychische en sociale problemen met zich meebrengen (denk aan depressieve klachten, angsten, schuld en schaamte, relatieproblemen, isolement, Ook revictimisatie, het opnieuw slachtoffer worden komt voor. De impact hangt sterk af van de vorm, aard, ernst en frequentie van de seksuele grensoverschrijding, de relatie met de dader en de mate waarin het slachtoffer het gevoel had het seksueel grensoverschrijdende gedrag te kunnen weigeren of te kunnen stoppen.

Referenties en bronnen

 

  1. Graaf, H. de, Borne, M. van den, Nikkelen, S., Twisk, D., & Meijer, S. (2017). Seks onder je 25e. Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2017. Utrecht/Amsterdam: Rutgers/SOASeksueel overdraagbare aandoeningen AIDSAcquired immune deficiency syndrome (aids) Nederland.
  2. Berlo, W. van & Twisk, D. (2017). Seksueel geweld en seksuele grensoverschrijding. In H. de Graaf & C. Wijsen, C. (Red.), Seksuele gezondheid in Nederland 2017 (pp. 88-98). Delft: Eburon.
  3. Berlo, W. van, De Haas, S., Van Oosten, N., Van Dijk, L., Brants, L., Tonnon, S., & Storms, O. (2011). Beperkt weerbaar. Een onderzoek naar seksueel geweld bij mensen met een lichamelijke, zintuiglijke of verstandelijke beperking. Utrecht: Rutgers WPF/MovisieLandelijk Kennisinstituut Sociale Vraagstukken .
  4. Berlo, W. van, Höing, M., & Oosten, N. van (2018). Preventie van seksuele grensoverschrijding. In L. Gijs, L. Aerts, M. De Witte, P. Enzlin, J. Georgiadis, B. Kreukels & E. Meuleman (Red.), Leerboek Seksuologie, derde herziene druk (hoofdstuk 13). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.