U bent hier

Overgewicht: Preventie en zorg verbinden

Samenwerking preventie en zorg

Het verbinden van preventie met zorg op lokaal niveau gaat over het organiseren van een samenhangend preventieaanbod of een doorlopende preventiezorgketen. De preventie en behandeling van overgewicht vindt plaats op meerdere niveaus en wordt uitgevoerd door verschillende partijen zoals de eerstelijnszorg, GGD, CJG, JGZ, welzijnsorganisaties, sport- en beweegaanbieders en scholen. En ook steeds meer door welzijnspartners. Het is wenselijk dat deze partijen afstemmen en onderling afspraken maken.

De verbinding van preventie en zorg versterkt de kwaliteit en de effectiviteit van de ketenaanpak. Door preventieve activiteiten en zorgactiviteiten met elkaar te verbinden leren verschillende professionals elkaar kennen en gaan ze met elkaar samenwerken. Er kan dan een sluitende keten ontstaan, waarbij het perspectief van het kind/gezin centraal staat. Hierdoor wordt overgewicht en obesitas op tijd gesignaleerd en over de hele keten eenduidig aangepakt.

De gemeente heeft in deze samenwerking vaak een initiërende en faciliterende rol. Omdat zowel de gemeente als de zorgverzekeraar een verantwoordelijkheid hebben in het financieren en bekostigen van preventie- en zorgactiviteiten voor kinderen met overgewicht en obesitas, gaat de gemeente het gesprek aan met de zorgverzekeraar(s).

Verkenning naar financiering ketenaanpak van kinderen met overgewicht

Het rapport ‘Een verkenning naar financiering van de ketenaanpak van kinderen met overgewicht en obesitas’ (augustus 2015) biedt handvatten aan gemeenten, (zorg)professionals en zorgverzekeraars om tot lokale en landelijke afspraken te komen over de ketenzorg, waaronder een rekenmodel. 

NHG-Zorgmodule Leefstijl 

De NHG-Zorgmodules Leefstijl geven richtlijnen over de advisering en begeleiding van patiënten als het gaat om alcoholproblematiek, bewegen, stoppen met roken en gezonde voeding. De modules geven een beschrijving van het zorgpad van de patiënt en de taakverdeling van de verschillende zorgverleners in de eerste lijn. De NHG-Zorgmodules Leefstijl bieden gemeenten, buurtsportcoaches en sportaanbieders aanknopingspunten om in gesprek te gaan en tot samenwerking te komen. Naar de NHG-Zorgmodule Leefstijl Voeding

Voorbeeld: Overgewicht daadkrachtig aanpakken

De gemeente Smallingerland koos voor Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG). Bij JOGG is de verbinding tussen preventie en zorg een belangrijke pijler. Praktijkondersteuner Anneke van der Wal merkt dat een klein team het prettigst werkt. "Dat maakt je daadkrachtiger." Verder is het van belang dat leefstijlprogramma's laagdrempelig zijn. Lees verder

De verbinding tussen preventie met zorg gaat bijvoorbeeld over:

  • Het maken van afspraken over de signalering van kinderen met (ernstig) overgewicht door jeugdartsen of huisarts en de toeleiding naar het preventieve aanbod.
  • Het maken van afspraken tussen fysiotherapeuten en lokale sportverenigingen over de overgang van een patiënt naar het reguliere sportaanbod.
  • Het afstemmen van het aanbod aan gezondheidsbevorderende activiteiten in de wijk door bijvoorbeeld fysiotherapeuten, GGD en thuiszorg.

Werken aan een ketenaanpak

Werken aan een ketenaanpak waarbij de ‘route’ van preventie naar zorg helemaal wordt gedekt, is volop in ontwikkeling. Uitgangspunt is dat er wordt gestart met de minst ingrijpende en minst kostbare ondersteuning in de gemeente of wijk. Bij de ontwikkeling van een ketenaanpak kan gebruik worden gemaakt van zorgstandaarden en richtlijnen.

Zorgstandaarden en ketenzorg 

Zorgstandaarden richten zich niet alleen op geïndiceerde en zorggerelateerde preventie (voor mensen met gezondheidsklachten), maar geven ook aan hoe de koppeling wordt gemaakt met selectieve preventie (gericht op mensen zonder klachten die behoren tot een risicogroep).

Er bestaan inmiddels zorgstandaarden voor verschillende gezondheidsproblemen waaronder diabetes en obesitas. Deze laatste is ontwikkeld door het Partnerschap Overgewicht Nederland (PON). Deze zorgstandaard Obesitas beschrijft wat de minimaal benodigde zorg is voor kinderen en volwassenen met overgewicht en obesitas.

voorkant basismodel ketenaanpak kinderen met overgewicht en obesitas

Basismodel ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas

Dit basismodel geeft de ketenaanpak in Amsterdam en ’s-Hertogenbosch weer als good practice zodat andere gemeenten hun kennis over een werkbare ketenaanpak kunnen vergroten. Het model vormt ook de basis voor de ontwikkeling van een landelijke ketenaanpak met voldoende ruimte voor lokale variatie. Het basismodel is ontwikkeld door de Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht van de gemeente Amsterdam en de Proeftuin Ketenaanpak Overgewicht Kinderen van de gemeente ’s Hertogenbosch (juni 2017).

Voorbeeld: ketenaanpak overgewicht ‘s Hertogenbosch

Deze proeftuin is een integrale aanpak van overgewicht, gestart in 2013. Behalve het voedings-, beweeg- en slaappatroon van het kind kijken we naar ‘onderhoudende factoren’ van overgewicht, zoals lichamelijke, medische of psychische problemen, pestproblematiek of opvoedvaardigheden. BMI van het kind wordt gezien als symptoom. Begeleiding op deze factoren is noodzakelijk voor een blijvende leefstijlverandering bij het kind en gezin. De proeftuin betrekt niet alleen JGZ-artsen en -verpleegkundigen, kinderartsen, fysiotherapeuten en diëtisten; ook onderwijs, huisartsen en wijkteams worden betrokken. Succesfactoren zijn de bijdragen van alle relevante wijk- en zorgprofessionals vanuit hun normale kerntaken en de samenwerking tussen deze professionals. De proeftuinen Den Bosch en Amsterdam (twee van de acht landelijke proeftuinen binnen Care for Obesity) ontwikkelen deze aanpak samen door. - Marian Sijben, Programmamanager Proeftuin Den Bosch 

Lees meer over de aanpak en praktische tools uit 's Hertogenbosch. 

Gecombineerde leefstijlinterventies

De eerste keus bij de behandeling van kinderen envolwassenen met obesitas is een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). Uitgangspunt is om altijd te starten met een kortdurende GLI.

Een GLI bestaat uit drie componenten: advisering over en begeleiding bij voeding/eetgewoonten, beweging en gedragsverandering. De patiënt krijgt deze drie componenten in samenhang aangeboden. Duur en intensiteit van de componenten afzonderlijk én van de interventie als geheel hangen af van de indicatie, de mogelijkheden en wensen van de patiënt. Voorbeelden van erkende GLI zijn:

De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) is niet opgenomen in de basisverzekering. Om vragen te beantwoorden over de financiering van GLI voor volwassenen is de toolbox financiering gecombineerde leefstijlinterventie ontwikkeld.

Meer informatie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer