U bent hier

Oorzaken seksueel ongezond gedrag

Bij de ontwikkeling van integraal beleid is inzicht nodig in de factoren die de seksuele gezondheidsproblemen in een gemeente veroorzaken, beïnvloeden of verergeren. Seksueel gedrag staat vaak onder invloed van meerdere factoren tegelijk. Het vindt meestal plaats in een relationele context die vaak een eigen dynamiek heeft. Niet alleen biologische, fysieke en genetische factoren, maar ook persoonlijke motieven en ervaringen en sociale culturele factoren spelen hierin een rol. We gaan in op oorzaken op individueel niveau, in de omgeving en de maatschappelijke norm.

Individueel niveau

Determinanten die op individueel niveau een rol spelen, zijn gebrekkige of onjuiste kennis, een laag zelfbewustzijn, een negatief zelfbeeld of lichaamsbeeld, stereotype sekserolopvattingen, persoonlijke waarden en normen, alcohol- en drugsgebruik, gebrekkige communicatieve vaardigheden en een verminderde weerbaarheid. Daarnaast spelen ook kenmerken van individuen een rol, zoals sekse, leeftijd, seksuele voorkeur, religie, cultuur en dergelijke.

De belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van een ongewenste zwangerschap en soa/hiv is onveilige seks (geen of ineffectief condoom- of anticonceptiegebruik). Bij ongewenste zwangerschap en tienermoederschap spelen ook andere factoren een rol, zoals een lage risico-inschatting, een negative attitude ten opzichte van anticonceptie, een gebrek aan toekomstperspectief, of de status die jong moederschap in een bepaalde cultuur met zich meebrengt. Ten aanzien van seksuele grensoverschrijding speelt ook de eigen effectiviteit om grenzen en wensen duidelijk te communiceren en deze van anderen te respecteren een rol. 

De omgeving

Ook de sociale omgeving is van invloed op het ontstaan van seksueel ongezond of riskant gedrag. Een conservatieve opvoeding van ouders waarin seksualiteit onbespreekbaar is, kan leiden tot schuld- en schaamtegevoelens over seksualiteit. Een omgeving waarin leeftijdgenoten sociale druk uitoefenen om seksueel actief te zijn, kan leiden tot seksuele grensoverschrijding. Anderzijds kunnen leeftijdgenoten of vrienden die verantwoorde, seksueel gezonde keuzes maken juist een positieve invloed hebben. Ook een warm opvoedingsklimaat draagt juist bij aan bijvoorbeeld seksueel gezonde keuzes op latere leeftijd. Ook de media, onderwijs, kerk, en andere instituten kunnen bepaalde waarden en normen uitdragen die het seksuele gedrag negatief dan wel positief beïnvloeden.

Voorzieningen

Voorzieningen zoals toegang tot betaalbare en betrouwbare anticonceptie en condooms zijn van belang om onbedoelde zwangerschap en soa/hiv te voorkomen. Maar ook voorzieningen op het terrein van goede opvang, zorg en behandeling bij ongewenste zwangerschap, hulp en opvang na seksuele grensoverschrijding, overhalen of dwang vroegopsporing en behandeling van soa/hiv dragen bij aan de vermindering van seksuele problemen. Gebruik van bestaande voorzieningen is niet vanzelfsprekend. Hulpzoekgedrag moet worden bevorderd om te voorkomen dat problemen in de seksuele gezondheid escaleren. Dit vraagt om goede informatievoorziening, signalering en verwijzing.

Overdracht van hiv en andere soa

Ook bij de overdracht van hiv en andere soa speelt de omgeving een belangrijke rol. Niet alleen individueel gedrag bepaalt namelijk hoeveel risico men op een infectie loopt, maar ook de mate waarin die infectie al aanwezig is in een groep of een netwerk. Dat maakt het belangrijk om in te zetten op het verlagen van het aantal infecties in een groep, onder andere door vaccinatie, screening, testen en tijdige behandeling.

De maatschappelijke norm

Sociale en maatschappelijke normen en waarden zijn van grote invloed op seksueel gedrag. Nederland heeft in vergelijking met veel landen een tolerante houding ten aanzien van seksualiteit. Toch zijn er groeperingen in Nederland die een minder liberale of emancipatoire opvatting hebben over seksualiteit en seksuele rechten. Zo wordt homoseksualiteit niet in alle groepen geaccepteerd. Over het algemeen wordt van mensen die seksueel contact hebben en niet zwanger willen worden, verwacht dat ze dit veilig doen. Het anticonceptie- en condoomgebruik in Nederland is dan ook hoog. Tienerzwangerschap en jong ouderschap wordt daarentegen in onze samenleving minder geaccepteerd. Seksueel misbruik van kinderen, seksuele grensoverschrijding, dwang en overhalen zijn in onze samenleving onacceptabel en onder bepaalde omstandigheden strafbaar. 

Rekening houden met wensen en grenzen

De maatschappelijke norm is dat men rekening houdt met wensen en grenzen en dat iedereen vrije keuzes mag maken op het gebied van seksualiteit en relaties. De maatschappelijke norm wordt gevormd door de persoonlijke ervaringen van burgers, berichten in de media, voorlichtingscampagnes en educatie.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer