U bent hier

Doelstellingen voor het bevorderen van seksuele gezondheid

Met het landelijke beleid als kader kan een gemeente doelstellingen voor de lokale aanpak van seksuele gezondheid opstellen. In deze fase komen inzicht in de lokale situatie en aanknopingspunten van pas. Wat wil de gemeente bereiken, onder welke doelgroepen en op welke termijn?

Landelijke beleidsdoelen

Er zijn twee landelijke beleidskaders voor seksuele gezondheid en er is een landelijke notitie in voorbereiding over seksuele gezondheid. De twee kaders beschrijven de doelen voor landelijk beleid:

Nota gezondheidsbeleid ‘Gezondheid Dichtbij’

Seksuele gezondheid krijgt expliciet aandacht in de nota. Het kabinet zet vooral in op jeugdigen en benoemt daarbij de volgende doelen:
  • Bevorderen van seksueel gezond gedrag.
  • Stimuleren van weerbaarheid en het stellen van grenzen.
  • Vroege signalering van risico’s en problemen.
  • Goede hulpverlening en toegang tot informatie.

Bij het aanleren van een gezonde leefstijl bij jongeren, vanuit weerbaarheid, verdient seksuele gezondheid extra aandacht (naast gezond gewicht en problematisch middelengebruik).

Jongeren moeten de mogelijkheid hebben relaties, vrijwillig, veilig en prettig vorm te geven en problemen als seksuele dwang, soa en ongewenste zwangerschap te voorkomen. In de nota 'Gezondheid dichtbij' staan daarom vier waarden centraal bij het bevorderen van seksuele gezondheid. Die kunnen worden vertaald in de volgende na te streven doelen:

  • Jongeren/burgers maken autonome keuzen over seksueel gedrag.
  • Jongeren/burgers zijn weerbaar tegen verleiding en pogingen tot grensoverschrijding.
  • Jongeren/burgers handelen seksueel vanuit een besef van wederkerigheid en respect.
  • Jongeren/burgers weten waar zij informatie en goede hulpverlening kunnen vinden, als zij dat nodig hebben en maken daar gebruik van.

Lees verder: landelijke nota gezondheidsbeleid van VWS (externe link) (Pdf, 542 Kb)

Landelijke beleidsbrief seksuele gezondheid

In 2009 heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in de beleidsbrief Seksuele gezondheid een samenhangende aanpak bepleit van de preventie van seksueel geweld, onbedoelde (tiener)zwangerschap en soa/hiv. De landelijke nota ‘Gezondheid dichtbij’ geeft aan dat de inzet op de aandachtsgebieden zoals vermeld in de beleidsbrief grotendeels worden gecontinueerd.

Belangrijkste doel uit de beleidsbrief is het behouden en waar wenselijk bevorderen van de seksuele gezondheid van iedereen (en kwetsbare groepen in het bijzonder). Meer specifieke doelstellingen die uit de beleidsbrief kunnen worden afgeleid zijn:

  • Verbeteren van de seksuele vorming van jongens.
  • Verbeteren van de seksuele gezondheid van nieuwe Nederlanders en Nederlanders met een lage sociaal economische status.
  • Verminderen van het aantal slachtoffers van loverboys.
  • Verminderen van het aantal soa- en hiv-infecties.
  • Verminderen van het aantal gevallen van seksueel geweld/seksuele grensoverschrijding.
  • Vermindering van het aantal ongewenste tienerzwangerschappen (bijvoorbeeld bij Surinaamse en Antilliaanse vrouwen).
  • Verbeteren van de seksuele gezondheid van mensen met een ziekte of een handicap.
  • Vergroten van de acceptatie van seksuele diversiteit (bijvoorbeeld bij religieuze groepen).

Lees verder: brief ministerie van VWS over seksuele gezondheid (externe link) (Pdf, 140 Kb)

Lokale doelstellingen

Op basis van landelijke kaders en de lokale cijfers, signalen en behoeften, worden de prioriteiten en doelstellingen in het beleid bepaald. In plaats van preventie gericht op alle burgers, kan de gemeente ook kiezen voor preventie die gericht is op een of meer specifieke doelgroepen of thema’s.

Sommige gemeenten kiezen voor de groepen die het meest kwetsbaar en beïnvloedbaar zijn (zoals kinderen en jongeren) of groepen die het hoogste risico lopen (zoals laagopgeleiden, mensen met een lage sociaaleconomische status, allochtonen of verslaafden). Soms kan een wijkgerichte aanpak effectief zijn, of de keuze voor een seksueel netwerk waarin het aantal infecties hoog ligt. 

Seksuele gezondheidsbevordering is een kwestie van lange adem en vraagt om een langdurige investering. Daarbij kan niet worden verwacht dat seksuele problemen bijvoorbeeld al na vier jaar zijn opgelost. Seksuele gezondheidsbevordering vraagt daarom om doelstellingen op de korte en lange termijn.

Van ambitie naar doelstellingen

  • Formuleer eerst een ambitie, samen met relevante samenwerkingspartners.
  • Bepaal uw doelgroepen en doelstellingen voor de korte, middellange en lange termijn.
  • Formuleer de doelen zo ‘SMART’ mogelijk op proces- en resultaatniveau.

Voorbeelden van ambities

  • ‘Het is belangrijk dat iedereen - ongeacht sekse, opleidingsachtergrond of culturele of etnische achtergrond - zelf keuzes kan maken op het terrein van relaties en seksualiteit en dat alle burgers in staat zijn om vrijwillige, veilige en prettige seksuele relaties aan te gaan.’
  • ‘Op het gebied van seksuele gezondheid willen wij als gemeente de weerbaarheid, keuzevrijheid en autonomie bij seksualiteit en relaties van onze burgers bevorderen. Wij willen dat burgers respectvol met elkaar omgaan en grenzen en wensen in het seksuele verkeer van elkaar accepteren.’
  • ‘Iedere burger heeft recht op informatie over seksualiteit en zou in staat moeten zijn hierin verantwoorde (gezonde en veilige) keuzes te maken.’

Voorbeelden van doelstellingen per doelgroep

Hieronder treft u enkele voorbeelden aan van concrete doelen voor specifieke doelgroepen. Jongeren zijn op het terrein van seksuele gezondheid een relevante doelgroep omdat zij vaak op jonge leeftijd nog beïnvloedbaar zijn en op jonge leeftijd extra risico’s lopen. Dit geldt met name voor laagopgeleide en allochtone groepen.

Doelgroep: jongeren 10-18 jaar

  • ‘Laagopgeleide jongeren hebben adequate kennis, houding en vaardigheden nodig om veilige, prettige en gewenste seksuele contacten aan te gaan. In het vmbo en het jongerenwerk gaan interventies van start om de seksuele gezondheid in de komende vier jaar te bevorderen.’
  • ‘Voor jongeren is laagdrempelige hulpverlening en zorg beschikbaar en toegankelijk op het terrein van seksuele gezondheidsproblemen (soa/hiv, ongewenste zwangerschap en seksuele dwang).’
  • ‘Jongeren kunnen bij de politie aangifte doen van seksueel geweld in de eigen regio. De politie houdt de komende drie jaar een aparte registratie bij van seksuele grensoverschrijding onder deze leeftijdsgroep.’
  • ‘Hulpverleners, docenten en ouders signaleren tijdig wanneer er sprake is van seksuele grensoverschrijding, besmetting met soa/hiv en ongewenste zwangerschap bij jongeren. Bovendien weten zij waar ze jongeren naartoe kunnen verwijzen.’

Doelgroep: MSM (mannen die seks hebben met mannen)

  • ‘De seksuele gezondheid van mannen die seks hebben met mannen in de regio neemt toe.’
  • ‘Het aantal circulerende soa onder MSM in de regio neemt af.’

Subdoelen:

  • ‘Meer MSM volgen het landelijk gedragsadvies over condoomgebruik, testen en vaccineren.’
  • ‘De sociale norm op het gebied van condoomgebruik en hiv-testen is bekend onder MSM.’
  • ‘Samenwerkingspartners zijn actief in het verbeteren van de seksuele gezondheid van MSM.’

Doelgroep: allochtone groepen

  • ‘Asielzoekers uit met name Somalië, Afghanistan en Irak krijgen in het asielzoekerscentrum informatie over seksuele risico’s. Zij weten hoe zij veilig kunnen vrijen en waar zij hulp kunnen krijgen bij seksuele problemen.’
  • ‘30% van de Surinaamse en Antilliaanse mannen en vrouwen in de leeftijd van 18-30 jaar laat zich eerder testen en behandelen op soa/hiv.’
  • ‘80% van de Surinaamse en Antilliaanse jongeren in de leeftijd van 12-19 jaar in wijk X en Y heeft in drie jaar tijd zo veel kennis en vaardigheden ontwikkeld dat het aantal onbedoelde zwangerschappen en tienermoeders eind 20xx met 30% is gedaald.’

Voorbeelden van doelstellingen op korte, middellange en lange termijn

Voorbeelden van langetermijndoelstellingen

  • ‘De gemeente wil over acht jaar het aantal seksuele grensoverschrijdingen onder jongeren terugdringen tot 20% onder het landelijk gemiddelde.’
  • ‘De gemeente wil in vier jaar tijd het aantal onbedoelde (tiener)zwangerschappen en het aantal jonge tienermoeders terugdringen onder Surinaamse en Antilliaanse vrouwen in wijk X en Y.’
  • ‘De gemeente wil in vier jaar tijd het aantal soa/hiv-besmettingen onder homoseksuelen en MSM met 20% verminderen.’

Voorbeeld van een middellangetermijndoelstelling

  • ‘De gemeente zorgt ervoor dat alle jongeren op twee -scholen (Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs) in het tweede en derde jaar in 20xx en 20xx onderwijs krijgen over seksuele gezondheidsbevordering door gebruik te maken van de interventie ‘Lang leve de liefde’. De GGD in de gemeente ondersteunt de scholen hierbij.’

Voorbeelden van kortetermijndoelstellingen

  • ‘Binnen een jaar zijn alle homoseksuele jongeren in de drie uitgaanscentra geïnformeerd over de risico’s van onveilige seks en het belang van condoomgebruik.’
  • ‘30 huisartsen in wijk X besteden in 2018 extra aandacht aan anticonceptiecounseling bij vragen over zwangerschap of een onbedoelde zwangerschap aan jongeren tussen 15 en 25 jaar en gebruiken hiervoor interventie Y.’

Voorbeelden van procesdoelstellingen

Procesdoelstellingen liggen vooral op het terrein van afspraken tussen bijvoorbeeld partners die betrokkenen bij preventie, zorg of welzijn om tot een goede en geïntegreerde ketenaanpak te komen. Enkele voorbeelden:
  • ‘Op 1 januari 20xx weet 90% van de bestuurders, ambtenaren en professionals van de interne projectgroep en betrokken partijen dat de gemeente een campagne voert op het gebied van de preventie van tienerzwangerschap.’
  • ‘Eind 20xx hebben opvoedingsondersteuners en zelforganisaties uit de Surinaamse en Antilliaanse gemeenschap voldoende kennis om Surinaamse en Antilliaanse ouders te ondersteunen bij de seksuele opvoeding van hun kinderen.’
  • ‘Docenten van twee voortgezette opleidingen en een ROC besteden aandacht in hun lessen aan de preventie van tienerzwangerschappen en effectief anticonceptiegebruik, en zijn alert op schoolverzuim onder deze doelgroep.’
  • ‘Huisartsen en gezondheidsorganisaties besteden extra aandacht aan de preventie van onbedoelde zwangerschappen in de consulten over anticonceptie bij Surinaamse en Antilliaanse jongeren.’
  • ‘Voor Surinaamse en Antilliaanse jongeren is in de regio een laagdrempelige voorziening beschikbaar voor vragen over zwangerschap, anticonceptie en besluitvorming na onbedoelde zwangerschap.’
  • ‘Jongerenwerkers in twee regio’s organiseren in 20xx voorlichtingsbijeenkomsten over jong ouderschap en de preventie van onbedoelde zwangerschappen voor Surinaamse en Antilliaanse jongeren.’

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer