U bent hier

Seksuele gezondheid op de agenda

Agendasetting is een kwestie van lange adem en een continu proces. Het betekent werken vanuit een visie en tegelijkertijd oog houden voor de actualiteit. Maar het betekent ook het politieke krachtenveld kennen in de eigen gemeente of regio.

Seksuele gezondheid in verkiezingsprogramma 2018

Aidsfonds-Soa Aids Nederland en Rutgers roepen op om seksuele gezondheid op te nemen in het verkiezingsprogramma van de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018. Seksuele gezondheid is zeker in stedelijke gebieden een belangrijk thema, waarin de gemeente een verschil kan maken. Bekijk de factsheet

Zorg voor actuele cijfers en sluit aan bij landelijke ontwikkelingen

  • Seksuele gezondheid wordt in de landelijke nota 'Gezondheid dichtbij’ expliciet als speerpunt benoemd. Een belangrijk aanknopingspunt voor lokaal beleid is de uitspraak dat iedereen recht heeft op informatie om seksueel gezonde keuzen te maken zodat seks prettig, veilig en gewenst is en seksuele dwang, ongewenste zwangerschap en soa/hiv minder voorkomt onder jongeren.
  • Maak gebruik van recente landelijke of regionale onderzoekdata en maak een link met relevante thema’s die ook op lokaal niveau spelen.

Voorbeeld: Regionale onderzoekdata

Bij het agenderen van het thema seksuele gezondheid liep GGD Zuid-Limburg tegen twee belemmerende factoren aan bij beleidsmakers en professionals. “Hier in Limburg zijn de problemen minder erg dan in Amsterdam, hier speelt het minder” en “Van problemen op het gebied van seksuele gezondheid ga je niet dood, het is dus minder belangrijk dan andere thema’s”. De GGD liet met cijfers zien dat in sommige Limburgse gemeenten de problematiek even groot of zelfs ernstiger is dan in de Randstad. Daarnaast is de impact van tienerzwangerschap verduidelijkt. Het gaat hierbij niet alleen om het zwanger worden. Vaak stopt het meisje met haar opleiding en krijgt ze een uitkering. Dit verslechtert het toekomst perspectief van haar en haar kinderen en kost de gemeente veel geld. Seksuele gezondheid is nu opgenomen als speerpunt in de regionale nota volksgezondheid, die geldt voor alle gemeenten in de regio. -GGD Zuid-Limburg

Zorg voor lokale cijfers en sluit aan bij lokale belangen

  • Zorg voor lokale cijfers en bepaal met een brede groep stakeholders de prioriteiten. Maak gebruik van de data uit regionale of lokale (jeugd-) of veiligheid monitors of andere epidemiologisch onderzoek waarin seksuele gezondheid aandacht krijgt. Denk bijvoorbeeld aan data uit Emovo onderzoek, registraties bij de zedenpolitie, vrouwenopvang of de GGD soa polikliniek.
  • Bereid lokaal onderzoek of monitors zo nodig uit met vragen over ervaringen met seksuele grensoverschrijding, - dwang of uitbuiting, anticonceptiegebruik, veilig vrijen en ongewenste zwangerschap, tienermoederschap of homonegatief gedrag.

Voorbeeld: Gemeentelijke cijfers seksuele grensoverschrijding hoger dan elders in de regio

In de gemeente Montfoort bleken de door jongeren gerapporteerde cijfers in het schoolkrachtonderzoek voor grensoverschrijdend gedrag hoger dan in de rest van de provincie. Voor GGD Utrecht heeft toen samen met de gemeente een voorstel gedaan om voor 2016 en 2017 de lespakketten “Relaties en seksualiteit" (op het basisonderwijs) en “Lang leve de Liefde" (bij het voortgezet onderwijs te (laten) verzorgen. 

De gemeenteraad besloot eerst te willen weten waar deze cijfers vandaan kwamen en  deze te duiden: Waarom zijn deze hoger dan in omliggende gemeenten? De GGD start nu met het doen van aanvullend onderzoek. Hiervoor worden de nieuwe cijfers gebruikt, evenals de cijfers uit het laatste Seks onder je 25e –onderzoek. Ook zullen er interviews worden gehouden met sleutelfiguren uit gemeente Montfoort om de cijfers beter te kunnen duiden. Hierin werkt het team seksuele gezondheid samen met het team epidemiologie. In een later stadium besluit de gemeente of zij inderdaad willen investeren in het implementeren van lespakketten op het gebeid van relationele en seksuele vorming op het basis- en voortgezet onderwijs. - Gemeente Montfoort/GGD Utrecht

Zoek verbinding met andere afdelingen, organisaties of thema’s

  • Organiseer een signaleringsoverleg met relevante sleutelpersonen. Denk aan vertegenwoordigers vanuit jeugdgezondheidszorg, GGD, onderwijs, Sense, Fiom, Centrum voor Jeugd en Gezin, jongerenwerk, jeugd maatschappelijk werk, maar ook huisartsen, verloskundigen, zelforganisaties en dergelijke. Denk ook aan de profijtgroepen, ouders en burgers zelf. Zo krijgt u inzicht in vragen en problemen op het terrein van seksuele gezondheid, en kunt u gezamenlijk prioriteiten vaststellen alsook argumenten verzamelen voor agenderen.
  • Inventariseer ook bij andere afdelingen binnen de gemeente welke signalen en problemen zich voordoen die een relatie kunnen hebben met seksuele gezondheid (denk aan afdelingen of beleidsterreinen veiligheid, jeugd, zorg, wonen, werk en inkomen, en dergelijke). Op deze manier kunnen kruisverbanden gelegd worden en aan kruisbestuiving worden gedaan.
  • Zoek naar verbindingen met andere actuele thema’s in uw gemeente of regio, bijvoorbeeld weerbaarheid, preventie alcohol, veiligheid en maatschappelijke participatie.

Voorbeeld: Samenwerking met diverse instellingen

Binnen GGD Gelderland-Midden is een werkgroep seksualiteit die de gemeente informeert over actuele ontwikkelingen en waarin verschillende disciplines samenwerken. Extern is een focusgroep seksualiteit gevormd, waarin instellingen in het onderwijs, de zorg, het welzijn en de hulpverlening en preventie vertegenwoordigd zijn.

Een belangrijk doel is jongeren tijdig weerbaar te maken, zodat zij goed voorbereid aan seks beginnen op een moment dat bij hen past. Verbindingen tussen preventie, zorg en hulpverlening versterken het gemeentelijk beleid op dit gebied. Een voorbeeld hiervan is samenwerking tussen onderwijs, jeugdgezondheidszorg en Sense. Zo is een Sense spreekuur op een groot ROC in de regio gerealiseerd. Daarnaast zijn jongerenwerkers en docenten getraind in het geven van seksuele voorlichting. Voor (jonge) homoseksuelen worden onder meer outreach spreekuren bij de gay-sauna georganiseerd. GGD Gelderland Midden

Maak de urgentie en het belang van seksuele gezondheid zichtbaar en voelbaar

  • Maak het thema meer invoelbaar. Gebruik bijvoorbeeld naast de cijfers ook casuïstiek uit de praktijk of ervaringsverhalen van slachtoffers. Grijp een incident aan of hoge cijfers (bijvoorbeeld piek in tienerzwangerschappen, zedenzaken of meldingen van loverboy problematiek of pieken in soa infecties en illustreer dit met ervaringsverhalen (seksuele dwang, vrouwenhandel, zedenzaak, en dergelijke). Hiermee kun je de impact van het probleem concreet en meer tastbaar maken.
  • Laat zien wat de gevolgen zijn van problemen op het gebied van seksuele gezondheid. Die gevolgen zijn namelijk niet altijd zichtbaar voor de buitenwereld. De ziektelast bij seksuele gezondheid is beperkt maar de gevolgen voor kwaliteit van leven en de maatschappelijke gevolgen kunnen groot zijn (denk aan uitval op school, gevoelens van onveiligheid, psychosociale problemen, verminderde arbeidsparticipatie).
  • Maak gebruik van eventuele eerdere (gemeentelijke) beleidsnotities over dit thema en onderzoek of er resultaten bekend zijn over evaluaties van beleid in voorgaande jaren. Laat zien waarin geïnvesteerd is, wat er in de gemeente op dit terrein is bereikt en waar desgewenst extra inspanningen nodig zijn.

Voorbeeld: Ervaringsverhaal tijdens gemeenteraad

Tijdens een speciale bijeenkomst van de gemeenteraad deed een meisje dat slachtoffer was geworden van een loverboy, samen met haar ouders haar verhaal. Er waren eerder signalen binnengekomen van politie en jongerenwerk dat dit probleem in Apeldoorn speelde. Door deze bijeenkomst kwam het thema breed op de lokale politieke agenda. - Gemeente Apeldoorn

Analyseer het politieke krachtenveld en zet de juiste mensen in

  • Onderzoek welke wethouder verantwoordelijk is voor het thema of deelthema’s en breng in kaart of de wethouder voldoende is geïnformeerd over het thema. Zorg ervoor dat de wethouder het thema een warm hart toedraagt of dit ook regelmatig naar buiten uitdraagt.
  • Verken op welke wijze de besluitvorming en procedures plaatsvinden over beleidsvorming in besturen van gemeenten en/of GGD’en.
  • Ga er niet vanuit dat seksuele gezondheid vanzelfsprekend op de agenda verschijnt van politici. Zelfs niet als dit in voorgaande jaren wel het geval was. Door bezuinigingen of einde financiering van een project kunnen onverwachts andere besluiten genomen worden.
  • Geef vakkundige adviezen en informatie en sta open voor dialoog met politici.
  • Inventariseer wie in de regio of gemeente als ambassadeur naar buiten kunnen treden en ingezet kunnen worden bij politieke beïnvloeding. Zoek medestanders.
  • Inhoudelijke professionals zijn niet persé de mensen die de politiek van het belang van het thema kunnen overtuigen. Soms zijn hier personen voor nodig met een bepaald aanzien of status in een gemeente. Sleutelpersonen van landelijke organisaties kunnen hierin ook een rol spelen. Inhoudelijke professionals kunnen als souffleur fungeren.

Voorbeeld: Opname project in regulier aanbod

De financiering voor het project seksuele gezondheid bij allochtonen is eind 2011 beëindigd. De goed lopende onderdelen worden opgenomen in het reguliere aanbod, zodat het netwerk van jongerenwerkers, vrijwilligers in de moskee en alles wat is opgebouwd niet verloren gaat. - GGD Zuid-Limburg

Zoek samenwerking met andere gemeentes in de regio

  • Kijk ook naar andere gemeentes in de regio, laat bijvoorbeeld zien hoe andere gemeentes erin slagen dit thema op de agenda te krijgen. Nodig een enthousiaste wethouder van een andere gemeente uit en laat hem of haar vertellen over hun aanpak en de opbrengst hiervan. Voorbeelden uit andere gemeenten kunnen een inspiratiebron zijn voor andere gemeenten.
  • Onderzoek of het binnen de regio mogelijk is om te werken aan een gezamenlijke agendering ten aanzien van seksuele gezondheid.
  • Breng in beeld welke activiteiten al worden ingezet in de regio om de seksuele gezondheid op peil te houden en te verbeteren en wat dit oplevert. Benadruk het belang van lokale of regionale regie op dit thema. Met een goede coördinatie, duidelijke taakverdeling en onderlinge afstemming is soms al veel, ook financiële, winst te boeken.

Voorbeeld: Regionale samenwerking Noord-Nederland

Het thema vrouwelijke genitale verminking (VGV) kreeg in Groningen aandacht door signalen van zelforganisaties en intermediairs. Eind 2011 is door de Centra Maatschappelijke Ondersteuning een onderzoek afgerond naar de aard en omvang van de risicogroepen. Er zijn beleidsdoelen geformuleerd en er is een plan van aanpak ontwikkeld dat gericht is op de preventie van VGV. Twaalf intermediairs afkomstig uit de landen waar meisjesbesnijdenis van oudsher voorkomt (VGV- ambassadeurs) zijn getraind om voorlichting te geven bij de relevante groeperingen en families.

De uitkomst van dit onderzoek en de inzet van VGV- ambassadeurs heeft er mede toe bijgedragen dat VGV ook de volgende jaren op de politieke agenda blijft staan.

Vanaf 2012 is vrouwelijke genitale verminking (VGV) overgedragen aan reguliere gezondheidskanalen. Het is ondergebracht bij Sense Noord Nederland. Dit houdt in dat de activiteiten van de VGV-ambassadeurs onderdeel zijn van het aanbod van de preventieactiviteiten die worden uitgevoerd voor allochtone bevolkingsgroepen in Noord Nederland. Bij de activiteiten gericht op de primaire, secundaire en tertiaire preventie van meisjesbesnijdenis wordt samengewerkt door diverse ketens, organisaties en personen zoals de noordelijke GGD’en (jeugdgezondheidszorg), IND, AMK, Regio Politie, ziekenhuizen en sleutelpersonen uit de doelgroepen.- Regio Noord Nederland

Voorbeeld: Belang regionale regie

In het beleid wordt expliciet en proactief gefocust op risicogroepen. De GGD onderstreept het belang van regie en benadrukt haar rol van regionale coördinator en streeft hierbij naar samenwerking. Voor lage-SES groepen zal een vangnetbudget gerealiseerd worden. Meiden die niet verzekerd zijn, geen geld hebben voor langdurige anticonceptie maar slecht zijn in het gebruik van de pil en openstaan voor langdurige anticonceptie kunnen zo toch gebruikmaken van langdurige anticonceptie zoals een hormoonspiraal of een hormoonstaafje.- GGD Zuid-Limburg

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer