U bent hier

Fysieke- en sociale omgeving voor jeugd

Beweegvriendelijke omgeving dichtbij

Om kinderen gezonde en fitte volwassenen te laten worden, is het van belang hen op jonge leeftijd voldoende kansen te bieden voor sport en spel. Om kinderen te stimuleren buiten te spelen, te fietsen of te wandelen, is een veilige, toegankelijke en groene omgeving van belang. Naast voldoende ruimte speelt ook de inrichting van de omgeving een belangrijke rol: uitdagend, met een gevarieerd aanbod van goed onderhouden buitenspeelmogelijkheden.

Aansluiten bij behoeften

De specifieke plekken die zijn ingericht als speelplekken, voldoen vaak niet aan de behoeften en wensen van de jeugd. Tegelijkertijd zijn er veel plekken (zoals schoolpleinen) die heel geschikt zijn voor sport en spel, maar die na schooltijd en in vakanties afgesloten zijn, vaak uit angst voor overlast. Een passend aanbod van sport- en speelruimte in de buurt kan ervoor zorgen dat kinderen meer buiten spelen in plaats van bijvoorbeeld tv-kijken of computeren.  

Betrek bij het aanleggen of herinrichten van speelruimte of sportvoorzieningen bewoners, lokale sportverenigingen en ervaringsdeskundigen als kinderen, jongeren, ouders en opvoeders.

Pijler concreet invullen

  • Passend sport- en beweegaanbod dat aansluit op de behoeften van kinderen en jongeren in de gemeente. Daarbij hoort ook het aanbieden van speel- en sportmogelijkheden buiten schooltijden.
  • Parallelle parkeerstroken, zodat de stoep een veilige speelplaats wordt.
  • Speelvoorzieningen in de wijk verbinden met veilige toegangswegen, zodat kinderen meer bewegingsvrijheid hebben.
  • De gemeente heft knelpunten op in de meest gebruikte fiets- en wandelroutes naar kinderdagverblijven, scholen of sportvoorzieningen en zorgt voor het veiliger inrichten van schoolzones.
  • Zorg ervoor dat de omgeving van de sportvoorzieningen veilig en aantrekkelijk is.
  • Maak fietspaden, fietssnelwegen en wandelroutes veilig. Zorg voor goede straatverlichting en een veilige locatie/ligging.
  • Maak bij speelruimtes aantrekkelijke zitmogelijkheden voor volwassenen die jonge kinderen in de gaten willen houden.
  • Sporten en bewegen inbedden in beleid op school, bijvoorbeeld schoolwerkplan of meerjarenbeleidsplan. Basis hiervoor zijn de wensen van de kinderen/jongeren. Belangrijke aandachtspunten zijn voldoende lesuren bewegingsonderwijs, naschools sport- en beweegaanbod en een sportieve schoolomgeving (o.a. een uitdagend en uitnodigend schoolplein).
  • Met mbo-instellingen uit de regio sporttoernooien organiseren, eventueel in samenwerking met de regionale sportclubs. Kenniscentrum Sport of het NOC*NSF adviseren en ondersteunen het mbo hierbij. KVLO-leden kunnen via de beleidsmedewerker middelbaar beroepsonderwijs hulp en ondersteuning inschakelen van de KVLO om bewegen structureel te verankeren in de curricula van de school.
  • Scholen richten hun schoolpleinen zo in dat ze bewegen en spelen stimuleren en stellen de schoolpleinen open voor en na schooltijden. 
  • Speelnatuur, uitdaging, stimuleren van vrij spel en fantasie. Dit kan bijvoorbeeld met 'Natuursprong, spelen tot je groen ziet'. Dit is een speel- en beweegprogramma voor kinderen in wijkgroen, parken en natuurterreinen van bijvoorbeeld Staatsbosbeheer.
  • Inrichting van de wijk (bestemmingsplannen) met meer sport- en speelruimte.

Gezonde schoolpleinen

  • Een Gezond Schoolplein biedt ruimte om te bewegen en te spelen. Bekijk voorbeelden van scholen die een Gezond Schoolplein realiseren (Gezondeschool.nl).
  • Lees meer over Gezonde schoolpleinen op Allesoversport.nl, met achtergronden, praktijkvoorbeelden en interventies.

Playgrounds en courts

  • Krajicek Playgrounds (Kraijcek.nl): sport- en speelvelden in de wijk met sociaaleconomische achterstand, ontwikkeld samen met de jeugd. 
  • Cruyff Court (Cruyff-foundation.org): modern trapveldje in de wijk waar ruimte is voor veilig sporten, buiten spelen en ontmoeting.
 
 

Kijk voor meer voorbeelden en aanbevelingen voor het inrichten van een omgeving die Sport en spelen en Gezonde mobiliteit (lopen, fietsen en gebruik van openbaar vervoer) stimuleert op de website van de GezondOntwerpwijzer (Atlasleefomgeving).

Ouders en het stimuleren van bewegen

Het beweeggedrag van kinderen en hun ouders lijkt op elkaar. Ouders die er een actieve leefstijl op nahouden hebben vaker kinderen die ook actief zijn. Ook kunnen ouders hun kinderen stimuleren om gezond te bewegen. Zie ook de pijler voorlichting en educatie.

Materialen: Buiten spelen en bewegen

Materialen: School en sportvereniging

  • Stappenplan groene schoolpleinen (Fonds 1818): praktische stappen voor de ontwikkeling van een groene schoolplein of ter inspiratie.
  • De online test ‘Gezonde Basis (op) School' voor het basisonderwijs geeft inzicht in het eet- een beweegbeleid van de school. Op basis van de testuitslag krijgen scholen advies en worden ze geïnspireerd om van gezond eten en veel bewegen vaste waarden te maken voor leerlingen.
  • Platform bewegen en sport: met informatie en mogelijkheden voor sport en bewegen op MBO-opleidingen. 
  • Sportverenigingen vinden via de website Gezondesportkantine.nl (Convenant Gezond Gewicht) voorbeelden voor een gezonder assortiment in de sportkantine.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer