U bent hier

Integrale aanpak sport en bewegen: pijler Voorlichting en educatie

Rol van de gemeente

De rol van de gemeente is allereerst om te zorgen voor voldoende passend sport- en beweegaanbod in de gemeente en de buurt. Vervolgens is het van belang burgers op de hoogte te brengen van dit aanbod en hen te stimuleren er gebruik van te maken, via voorlichting en educatie. Een gemeente kan zorgen dat sporters goed voorgelicht worden over blessurepreventie en (sportmedische)zorg. Sporters kunnen bereikt worden via sportaccommodaties die de gemeente zelf beheert of evenementen die de gemeente organiseert. Een gemeente kan ook andere lokale partijen enthousiasmeren of aansturen om hierin een rol te vervullen, zoals scholen en sportverenigingen.

Voorlichting en educatie bestaat bij sporten en bewegen vooral uit doen en meedoen. Door te ervaren en voelen, leren mensen hoe het is om te bewegen, ontwikkelen ze vaardigheden en worden belemmeringen weggenomen.

    Stimuleren van sport en beweging

    Jeugd

    Kinderen die op jongere leeftijd minder bewegen zullen zich motorisch minder goed ontwikkelen. Als gevolg hiervan hebben ze een verhoogd risico op het ontwikkelen van chronische aandoeningen, en beleven ze minder plezier aan sport en bewegen. Het stimuleren van voldoende bewegen kan thuis, op school, op de kinderopvang, in de wijk en bij de sportclub.

    Lees meer over Waarom het belangrijk is dat kinderen vanaf de geboorte starten met spelenderwijs bewegen en hoe je dit kunt stimuleren.

    Sport en bewegen kan een bijdrage leveren binnen andere beleidsdoelstellingen. Denk aan minder schooluitval en een hoger slagingspercentage in het onderwijs. Een integrale benadering, waarin de gemeente de regie kan nemen en waarbij de samenwerking tussen de verschillende partijen wordt gestimuleerd, kan meer bewegen bevorderen. Omdat uiteindelijk de gehele maatschappij baat heeft bij een gezonde en participerende jeugd is het stimuleren van sport en bewegen een gezamenlijke verantwoordelijkheid.De gemeente is hiermee medeverantwoordelijk voor passend aanbod en de juiste inzet en afstemming tussen verschillende interventie, voor kinderen en hun ouders. Steeds vaker wordt daarbij ingezet op de eerste 1000 dagen. Overzicht van erkende interventies voor de doelgroep 0-12 jarigen.

    Voorbeeld: Rotterdam Lekker fit!

    Met het programma Rotterdam Lekker Fit! zet de gemeente Rotterdam zich sinds 2005 in voor Rotterdamse kinderen tot en met 12 jaar. Met allerlei acties brengen we de kinderen in beweging met meer en beter bewegingsonderwijs en maken we de gezonde keuze het makkelijkst. De interventie  Lekker Fit! Kinderopvang wordt in 145 kinderopvanglocaties in Rotterdam wordt ingezet.

    Ouders

    Opvoeden en bewegen

    Kinderen leren gezond gedrag gemakkelijker aan en houden dit vol wanneer ouders dit stimuleren, bijvoorbeeld door de regels die ze stellen en hoe ze de thuisomgeving inrichten. Ook kunnen ze het goede voorbeeld geven door zelf te sporten en de kinderen met de fiets naar school te brengen. Als ouders zelf regelmatig bewegen, nemen kinderen dit vaak over. Ouders  betrekken bij sport- en beweegactiviteiten op school of kinderdagverblijf organiseren is voor een blijvend effect ook van belang. Lees meer over 'Hoe je je kind kunt stimuleren tot meer bewegen' op Allesoversport.nl  

    • Via Opvoeden.nl en de Jeugdgezondheidszorg kunnen ouders advies krijgen over opvoeden en gezond eten en bewegen. Tevens biedt het Opvoeden.nl basisinformatie aan ouders, kinderen en jongeren over bewegen, zoals uitleg en beweegtips.
    • Onder het onderwerp 'ouderbetrokkenheid' op de Allesoversport.nl is informatie, instrumenten en voorbeelden verzameld over dit thema. Zo wordt in het artikel 'Het doel van ouderbetrokkenheid ' uitgelegd wat ouderbetrokkenheid is en hoe gewerkt kan worden aan meer ouderbetrokkenheid. Ook op de dagopvang en op school kunnen leiding en leerkrachten.

    Voorbeeld: B-Fit

    B-Fit is een actieprogramma van de Gelderse Sport Federatie met doel het voorkomen en stabiliseren van overgewicht van 2 - 18 jarigen. B-Fit laat kinderen, ouders en docenten op een unieke manier kennismaken met gezond leven, bewegen en voeding. Kinderen worden zich ervan bewust dat fit zijn niet alleen goed voor je is, maar dat het vooral ook leuk is om mee bezig te zijn.

    School en kinderopvang

    Voorbeelden van voorlichting en educatie

    • Lesprogramma’s en trainingen op school en kinderopvang. Werk samen met verschillende organisaties uit de wijk, zoals sportverenigingen. Buurtsportcoaches kunnen de verbindingen leggen tussen de verschillende organisaties.
    • Informatieverstrekking op het gebied van gezond beweeggedrag: meer buitenspelen en bewegen, minder tv- of computergebruik. Een voorbeeld is het interactieve theater 'Voor je het weet zijn ze groot ' (ggd.amsterdam.nl) over opvoeding, voeding en bewegen. Of het beweeg- en leefstijlprogramma run2BFit dat vakoverstijgend wordt uitgevoerd bij de vakken biologie, natuurkunde en de mentorles. 
    • Een training voor medewerkers op de kinderopvang : hoe kunnen zij het goede voorbeeld geven? en welke sport- en beweegactiviteiten kunnen zij aanbieden?
    • Sportkennismakingslessen op school in samenwerking met verschillende sportaanbieders waar ze na de kennismakingslessen terecht kunnen. De buurtsportcoach kan de match tot stand brengen.
    • Een sportpas voor Venigingssporten. Een 'sportpas' is een middel om jongeren laagdrempelig kennis te laten maken met sport en bewegen. Gemeenten vullen dit op een eigen manier in. Voorbeelden: JeugdSportPas Noord-Holland  en JeugdSportPas Utrecht.
    • Stimuleren van de sportdeelname van leerlingen met een handicap in het speciaal onderwijs  en het realiseren van een structurele inbedding van bewegings- en sportactiviteiten binnen en buiten school. Lees meer informatie op Special Heroes .
    • Bekijk de volgende overzichten van erkende interventies die ingezet zouden kunnen worden: kinderopvang, primair onderwijs, en voortgezet onderwijs.  

    Een veelgehoorde uitdaging binnen de kinderopvang en het onderwijs is tijdgebrek. Er moet ontzettend veel gebeuren in weinig tijd. Belangrijk is dan om te kijken hoe we meer bewegen kunnen inbouwen in het bestaande dagelijkse patroon. Hoe kunnen we dat actiever maken? Lees meer

    Volwassenen

    Met gericht sportbeleid kan de gemeente bijdragen aan het stimuleren van (inactieve) volwassenen tot meer sport en bewegen. In de voorlichting en educatie voor volwassenen is het van belang om te weten dat er tussen groepen volwassenen soms aanzienlijke verschillen bestaan, afhankelijk van de levensfase waarin zij verkeren. In elke levensfase zijn weer andere sportmotieven en -belemmeringen van invloed op het sport- en beweeggedrag. In je sportbeleid voor volwassenen is het dus cruciaal om aan te sluiten bij variërende behoeften en per leeftijdsgroep verschillende (fysieke of sociale) drempels weg te nemen.

    Voorbeeld: Lekker fit in Lemelerveld

    In Lemelerveld in Overijssel nam een huisarts het initiatief om inactieve inwoners in beweging te krijgen. Samen met de ROS adviseur is vervolgens een kerngroep samengesteld (huisarts, fysiotherapeut en Stichting Sportbelangen Lemelerveld). Deze groep heeft een gezamenlijke visie en plan van aanpak opgesteld. Het doel: volwassenen (30+) te motiveren tot een actieve en gezonde leefstijl. Er bleek weinig geschikt sport- en beweegaanbod voor deze groep te zijn. Twee keer per jaar wordt een instroombijeenkomst gehouden, gevolgd door het beweegprogramma. Dit is niet alleen positief voor de deelnemende volwassenen, maar ook voor hun kinderen. Als de ouders bewegen, gaan ook de kinderen vaak bewegen. Lees meer over Lekker fit in Lemelerveld

    Voorbeelden van voorlichting en educatie

    • Volwassenen in hun rol van ouder aanspreken op hun normen, waarden en voorbeeldfunctie op het gebied van voeding en beweging.
    • Begrijpelijke artikelen over beweging in de lokale media (zoals huis-aan-huisbladen, lokale websites en de kabelkrant van regionale zenders).
    • Promotieactie in samenwerking met lokale bekendheden.
    • Mogelijkheden van sport en bewegen in de gemeente onder de aandacht brengen van burgers en specifieke doelgroepen als ouderen (ook via wooncentra) en mensen met een chronische aandoening of handicap.
    • Organiseer een passend beweegprogramma voor volwassenen. Het bereiken van de doelgroep voor deelname kan collectief (via wijkkrant, folder, website), via organisaties (cursus-, ouderen- of welzijnsorganisaties) en individueel (social media of via huisartsen of praktijkondersteuners)

    Sportaanbieder

    De rol van de gemeente is allereerst om te zorgen voor voldoende passend sport- en beweegaanbod in de gemeente en de buurt. Sportaanbieders kunnen geënthousiasmeerd en gefaciliteerd worden om het passend aanbod te verzorgen. Met passend aanbod dragen sportaanbieders bij aan de ontwikkeling van motorische vaardigheden, en kunnen ze belemmeringen wegnemen.

    Voorbeelden van voorlichting en educatie

    • Sportaanbieders in hun rol van maatschappelijke organisatie aanspreken met hun rol op het gebied van blessurepreventie, bewegen en gezondheid.
    • Sportaanbieders ondersteunen met passende beweegprogramma’s voor specifieke doelgroepen.
    • De buurtsportcoach kan verbindingen leggen tussen sportaanbieders en organisaties die in verbinding staan met specifieke doelgroepen als ouderen (ook via wooncentra) en mensen met een chronische aandoening of handicap.

    Voorbeeld: Interventie Bewegen op recept bij de sport

    De meeste mensen weten wel dat bewegen goed voor hun gezondheid is maar velen doen het niet. Als patiënten voor hun gezondheid bij de huisarts of praktijkondersteuner huisarts komen dan is een aantal van hen te motiveren om in beweging te komen. Bewegen op recept bij de sport organiseert beweeggroepen met matig intensieve activiteiten waarvan de sportleiders zijn geschoold om de doelgroep te begeleiden. Na twaalf lessen kunnen zij het sporten in hun eigen groep continueren tegen het reguliere tarief van de sportaanbieder.De aanpak is met name geschikt mensen die alleen wil sporten als het aanbod aan bepaalde voorwaarden zoals veilige groep, deskundige begeleiding en dicht in de buurt voldoet.

    Ouderen

    Een groot deel van 55-plussers beweegt te weinig. Voldoende bewegen draagt bij aan behoud van fysieke capaciteiten die belangrijk zijn om lang zelfredzaam te blijven, en Activiteiten van het Dagelijks Leven (ADL) zelf uit te kunnen voeren. Bovendien verlaagt het het risico op cognitieve, psychische en sociale kwetsbaarheid.

    Een deel van de mensen die weinig bewegen wil best meer bewegen, maar vindt het lastig daar zelf vorm aan te geven. Met inzet van de juiste beweeginterventies kunnen deze mensen gestimuleerd worden om meer te gaan en te blijven bewegen.

    Voorbeeld: Tour 66

    De gemeente Amsterdam organiseert sinds 2 jaar in Amsterdam-West Tour 66, een beweegprogramma waarin ze alle ouderen, maar ook zeker eenzame ouderen, in de wijk in beweging willen krijgen. In dit beweegprogramma wordt onder begeleiding van een fysiotherapeut 1 keer per week getraind.  Tijdens de intake wordt besproken wat de deelnemer kan op het gebied van bewegen en welke vorm van bewegen men leuk vindt om te doen. Daarnaast gaat Tour 66 langs alle beweegaanbieders in de wijk om er voor te zorgen dat ouderen na het programma ook blijven bewegen.  

    Blessures voorkomen

    Om de kans op een sportblessure te verminderen, is het van belang dat een sporter weet dat er een risico op een blessure bestaat, en dat hij weet hoe hij dat risico kan verkleinen. Voorlichting en educatie speelt hierin een belangrijke rol. De precieze vorm is afhankelijk van de sport, soort blessure, doelgroep en setting waarin de sport beoefend wordt. Verschillende partijen zijn op dit gebied actief, zoals VeiligheidNL, de Vereniging voor Sportgeneeskunde (VSG) en de verschillende sportbonden -federaties en -unies.

    ZonMw is sinds 2015 een meerjarig programma gestart dat gericht is op de preventie van sportblessures. De eerste projecten hiervan leveren vanaf maart 2018 de (eerste) resultaten op. Het programma loopt tot 2020. Begin 2018 komen er opnieuw middelen vrij in de tweede tranche.

    Wat kun je als gemeente doen?

    • Aandacht voor sportblessures bij sportverenigingen. Gemeenten kunnen zelf of in samenwerking met lokale sportverenigingen themabijeenkomsten organiseren over EHBSO (eerste hulp bij sportongevallen). De folder Sport Blessure Vrij (Nocnsf.nl) bevat alle basisinformatie.
    • Sporters doorverwijzen naar informatie. Op de website Voorkom Blessures krijgen sporters van 15 verschillende takken van sport persoonlijk advies over sportblessurepreventie.
    • Aandacht voor educatieve materialen om enkelblessures te voorkomen of om de enkel te versterken. Zoals de website Voorkom Blessures, filmpjes op Trainers.voetbal.nl, de Versterk je Enkel-vouwkaart (Veiligheid.nl) of de app Versterk je Enkel (Veiligheid.nl). Deze app is bedoeld voor sporters met zwakke enkels en sporters die herstellen van een enkelblessure.
    • Sporters doorverwijzen naar informatie. Op de website Sportzorg.nl staat informatie over verantwoord sporten, omgaan met blessures, oefenfilmpjes en posters. Daarnaast is er een zoeksysteem beschikbaar voor het aanbod van sportzorgverleners in de buurt.

    Meer informatie

    Ook gevonden

    Afdrukken:

    Via printer