U bent hier

Integrale aanpak tabakspreventie: pijler Regelgeving, toezicht en handhaving

Er zijn verschillende wetten van kracht rond tabak en roken. De belangrijkste voor gemeenten is de Tabaks- en rookwarenwet. De gemeente kan met lokale regelgeving bijdragen aan de doelstellingen van de Tabaks- en rookwarenwet: het beperken van tabaksgebruik en het beschermen van niet-rokers.

Vergunningen voor horeca, evenementen en kermissen 

  • De gemeente kan horecabedrijven ondersteunen om rookvrij te worden en te blijven. Bijvoorbeeld door bouwaanvragen voor rookruimten en bijbehorende wijzigingen van de Drank- en Horecawet-vergunning efficiënt en coöperatief te behandelen. Daarnaast kan de gemeente een stimulerende rol nemen in het promoten van rookvrije horeca. Een voorbeeld is het Theehuis Rhijnauwen dat zich aansloot bij de Rookvrije Generatie en in dat kader een deel van haar terras rookvrij heeft gemaakt.
  • Bij het afgeven van vergunningen voor evenementen kan de gemeente bedingen dat er bij bepaalde activiteiten (bijvoorbeeld waarbij kinderen aanwezig zijn) niet gerookt mag worden.
  • Bij verlenen van vergunning voor shishalounges kan de gemeente letten op de locatie (niet te dicht bij scholen of kinderopvanglocaties en voorwaarden stellen aan de gevel en de affichering.
  • In de vergunningen die worden verstrekt voor kermissen kan een gemeente in overleg met de exploitanten voorwaarden opnemen ten aanzien van bijvoorbeeld de e-sigaret. In het verleden kwam het voor dat kinderen e-sigaretten konden winnen op de kermis.

Naleving leeftijdsgrens

De minimumleeftijd voor de verkoop van (alcohol en) tabak is 18 jaar. Supermarkten, tabaksspeciaalzaken en de horeca vormen de belangrijkste verkooppunten, zij zijn verantwoordelijk voor de naleving van de leeftijdsgrens. De NVWA voor de controle erop.

Stimuleren naleving leeftijdsgrens

Gemeenten kunnen stimuleren dat de leeftijdsgrens wordt gecommuniceerd. Bijvoorbeeld door mee te doen met de activiteiten van de campagne NIX18. [ interne link voorlichting > NIX18] Dit is een meerjarige campagne die de norm 'niet roken en niet drinken tot het 18e jaar' ondersteunt.  

Toezicht houden op naleving

Op grond van de Tabaks- en rookwarenwet heeft een gemeente geen handhavingstaken. Deze liggen bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De NVWA voert controles uit bij allerlei bedrijven, van supermarkt tot ziekenhuis en van dorpskroeg tot stadhuis. Als een overtreding van het rookverbod wordt geconstateerd, kan de NVWA een boete uitschrijven tot maximaal € 45.000.

De gemeente kan wel een aantal toezichtstaken vervullen en samenwerken met de NVWA:

  • boa’s die toezicht houden op de naleving van de alcoholwetgeving (de buitengewoon opsporingsambtenaar) kunnen ook overtredingen van de Tabaks- en rookwarenwet signaleren en te melden, zoals de verkoop van tabak aan jongeren onder de 18 jaar.
  • de gemeentelijke BOA’s kunnen hun controles op specifieke momenten ook samen met de toezichthouders van de NVWA uitvoeren. Zo kan er zowel op alcohol als op tabak gelijktijdig worden gehandhaafd.
  • De gemeente kan een meldpunt inrichten waar burgers overtredingen kunnen melden, die vervolgens worden doorgegeven aan de NVWA 
  • een bijzondere vorm van toezicht houden op de leeftijdsgrens voor tabaksverkoop is het doen van onderzoek naar in hoeverre tabaksverkopers, horecaondernemers en andere werkgevers zich aan de leeftijdsgrenzen en rookverboden houden. Dit onderzoek naar naleving van de Tabaks- en rookwarenwet in de horeca kan eventueel gecombineerd worden met nalevingsonderzoek voor de leeftijdsgrens van alcohol. De resultaten van het nalevingsonderzoek tabak kunnen  worden doorgegeven aan de NVWA.

Lees ook: Alcohol- en tabaksverkoop aan jongeren 2016. Landelijke naleving van de leeftjidsgrens van 18 jaar voor de Drank- en Horecawet en Tabakswet.

Rookvrije sportverenigingen

In de Tabaks- en rookwarenwet is opgenomen dat een rookverbod geldt in onder andere overheidsgebouwen en in gebouwen in speciale sectoren van de maatschappij. Sportverenigingen vallen hier onder en er mag in de sportkantine dus niet gerookt worden. In het Handboek Wet- en Regelgeving (NOC*NSF.nl) staat meer gedetailleerde informatie over roken en sportverenigingen. En bij de Hartstichting kan kosteloos een Toolkit Rookvrij Sporten worden aangevraagd.

Gemeentehuis rookvrij

De gemeente is zowel werkgever en organisator van publieke activiteiten, als beheerder van gebouwen waarin al dan niet gemeentelijke diensten gehuisvest zijn die bezoekers ontvangen. Het ligt voor de hand dat de gemeente het goede voorbeeld geeft en op al deze locaties een duidelijk niet-rokenbeleid voert, daarop toezicht houdt en handhavend optreedt wanneer de wet of de eigen regels overtreden worden. Lees meer over gezond werk
 

Rookvrije scholen en kinderopvang

De gebouwen van scholen en kinderopvang moeten volgens de Tabaks- en rookwarenwet rookvrij zijn. Voor de pleinen en geldt zo’n bepaling (nog) niet. Alle schoolpleinen moeten echter op 1 januari 2020 wettelijk rookvrij zijn. Deze wetswijziging is niet gericht op de kinderopvang.

Nog niet alle scholen weten dat hun pleinen in 2020 rookvrij moeten zijn

In 2020 moeten alle schoolpleinen rookvrij zijn. Daar heeft een amendement op de Tabaks- en rookwarenwet voor gezorgd. Een derde van de basisscholen heeft in 2016 nog geen rookvrij schoolplein. Dat geldt ook voor de helft van de scholen voor voortgezet onderwijs. Van de mbo scholen heeft nog 95% de pleinen niet of slechts gedeeltelijk rookvrij. Deze scholen hebben nog drie jaar de tijd. Nog niet alle scholen zijn ervan op de hoogte dat de tijd dringt: van de mbo en voortgezet onderwijs scholen weet ongeveer twee op de drie dat het verbod op komst is. In het basisonderwijs is dat één op de drie. Ruim de helft van deze scholen zien in het amendement wel een aansporing ziet om het schoolplein rookvrij te maken, al verwacht een klein deel niet dat dit ze op tijd zal lukken [1].

Stappenplan rookvrij schoolterrein

Veel scholen en organisaties voor kinderopvang realiseren zich nu al dat een rookvrije omgeving belangrijk is voor kinderen en dat haar personeel een voorbeeldfunctie heeft, ook voor ouders. Daarom zorgen zij voor rookvrije schoolterreinen en buitenspeelruimtes. Personeelsleden van scholen en kinderopvang noch ouders roken in het zicht van kinderen.

Gezonde School, een programma voor schoolgezondheidsbeleid in de brede zin, maakte een stappenplan voor een rookvrij schoolterrein. Dit kan ook worden gebruikt voor de buitenruimte bij de kinderopvang. De GGD voert inspecties uit op de wettelijke kwaliteitseisen die aan kinderopvanglocaties worden gesteld. De GGD-inspecteurs hebben niet de taak het rookbeleid op de buitenterreinen te bespreken met de kinderopvang. Wel zouden zij signalen kunnen doorgeven aan hun preventiecollega’s die op hun beurt weer contact kunnen leggen met de locatie om te bespreken waar verbetering mogelijk is. Lees meer over rookvrije schoolterreinen en bekijk het stappenplan.

Referenties en bronnen

Referenties

  1. Breedveld K, Lammertink N. Rookvrije schoolterreinen. 2016.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer