U bent hier

Integrale aanpak tabakspreventie: pijler Voorlichting en educatie

Roken is sterk verslavend en daarom is het moeilijk voor mensen om hun rookgedrag te veranderen. Toch is ‘voorlichting en educatie’ een belangrijke pijler in tabaksbeleid: het zorgt voor aandacht voor het onderwerp (agendasetting), kennisoverdracht en bewustwording op het gebied van:

  • risico’s van roken en meeroken.
  • hulpmiddelen en programma ’s over stoppen met roken.
  • motieven voor lokaal tabaksbeleid.
  • wet- en regelgeving en beleidsmaatregelen.
  • de resultaten van beleid en onderzoek.

Landelijk worden verschillende voorlichtingscampagnes en -programma’s uitgevoerd waarbij gemeenten kunnen aanhaken. De keuze is best groot en soms is er overlap in thema’s of doelgroep. Een aantal van de hieronder beschreven programma’s stimuleert dat de voorlichting ingebed wordt in een breder beleid dat bijvoorbeeld ook een rookvrije omgeving stimuleert.

Drie gezondheidsfondsen, Hartstichting, KWF en Longfonds slaan de handen ineen voor een rookvrije generatie: kinderen die vanaf 2017 worden geboren, moeten in alle fasen van het opgroeien worden beschermd tegen tabaksrook en tegen de verleidingen om te gaan roken. Burgers, professionals en politiek kunnen hun steentje bijdragen met onder meer goed voorbeeldgedrag, rookvrije verenigingen en scholen en het nemen van tabaksontmoedigende maatregelen. De prioriteit van activiteiten wordt telkens bepaald door wat nodig is om kinderen die vanaf 2017 zijn geboren in elke levensfase te beschermen. Meer dan 100 organisaties sloten zich al aan als partner van de Rookvrije Generatie. Onder de gemeenten nam Amsterdam het voortouw. Ook het kabinet Rutte III steunt in haar regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’ de doelstelling om tot een rookvrije generatie te komen. Zij neemt zich in dat kader voor de tabaksaccijns te verhogen. 

Lees meer over de Rookvrije Generatie
 

Dat kinderen vanaf het allereerste begin rookvrij opgroeien is het doel van het programma Rookvrij Opgroeien. Dit programma, dat al 25 jaar bestaat, wordt aangeboden door het Trimbos-instituut. Het programma faciliteert en adviseert professionals om met individuele ouders een prettig, kort en zo effectief mogelijk gesprek te voeren over het rookvrij opgroeien van hun kind. Er zijn materialen en scholingsmogelijkheden (waaronder de V-MIS training) beschikbaar voor onder andere verloskundigen en gynaecologen, kraamverzorgenden en JGZ-professionals. 
 

De Taskforce Rookvrije Start is een samenwerkingsverband van partijen die te maken hebben met rokende (aanstaande) ouders. Het gaat om verloskundigen, gynaecologen, kraamverzorgenden, verslavingsartsen, huisartsen, jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen, kinderartsen en stoppen-met-roken-coaches. De Taskforce vindt het de taak van alle betrokken zorgprofessionals om met rokende (aanstaande) ouders in gesprek te gaan om zo de gezondheid van het ongeboren en opgroeiende kind te helpen beschermen. 
De website van Taskforce Rookvrije start bevat onder meer een toolkit met materialen die zorgprofessionals kunnen ondersteunen bij het agenderen en bespreken van stoppen met roken. 

Rookvrije Generatie, Taskforce Rookvrije Start en Rookvrij Opgroeien: wat hebben ze met elkaar te maken?

De drie beschreven initiatieven streven dezelfde doelen na. Er zijn dan ook verschillende raakvlakken, maar ook enkele verschillen: 

  • De Rookvrije Generatie is een beweging die de handen op elkaar krijgt met een inspirerend toekomstperspectief: de kinderen die in en na 2017 geboren worden rookvrij laten opgroeien. Alle initiatieven die dit ondersteunen kunnen gebruik maken van de materialen en aanhaken op de energie die de beweging in gang heeft gezet. Andere initiatieven zoals Rookvrij Opgroeien en de Taskforce Rookvrije Start kunnen in het kielzog van De rookvrije Generatie ontplooid worden. 
  • De Taskforce Rookvrije Start is gericht op zorgverleners. De Taskforce stimuleert agendasetting onder zorgverleners door een aanpak met ambassadeurs, neemt initiatief tot de ontwikkeling van ondersteunende materialen en heeft als doel de stoppen-met-roken begeleiding te versterken. 
  • Rookvrij Opgroeien ontwikkelt en implementeert de verschillende materialen bij zorgprofessionals, verzorgt face-to-face trainingen en verbindt diverse initiatieven.

De gezonde school en genotmiddelen (DGSG)

DGSG is een integraal programma voor scholen over roken, alcohol en drugs. Naast lessen over roken voor leerlingen krijgen ouders informatie en opvoedtips en is er aandacht voor de schoolregels. Er is zowel een aanpak voor basis- en voortgezet onderwijs als voor mbo, en hbo/wo. Op lokaal niveau adviseren GGD-en en instellingen voor verslavingszorg de scholen bij over DGSG. Ook bieden deze instellingen praktische hulp.

Lees meer: 

Smoke Free Challenge – een rookvrije uitdaging voor eerste en tweede klassen

De meeste rokers beginnen met roken als ze tussen de 12 en 16 jaar oud. Hoe jonger ze starten, hoe vaker ze blijven roken. Daarom is er de Smokefree Challenge (voorheen Actie Tegengif) voor deze leeftijdsgroep: een klassikale niet-rokenwedstrijd. De actie is gericht op de eerste en tweede klassen van het het voortgezet onderwijs. De focus ligt op het vmbo omdat op het vmbo tien keer meer gerookt wordt dan op andere schooltypen. De Challenge is wordt jaarlijks in november georganiseerd. Het eerste jaar deden 120 klassen mee, in 2017 was dat aantal al verdubbeld. Deelnemende klassen tekenen een contract waarin zij beloven een half jaar niet te roken. Daarnaast krijgen ze drie inhoudelijke lessen over roken en een creatieve opdracht. De klassen die het volhouden maken kans op een uitstapje met de klas. Het Trimbos-instituut en de GGD ondersteunen de scholen bij de Challenge.

Lees meer over de Smokefree Challenge

Rookvrije schoolpleinen en schoolterreinen

Het brede schoolgezondheidsprogramma Gezonde School stimuleert rookvrije schoolpleinen en schoolterreinen. Online zijn een stappenplan en hulpmiddelen te vinden die een rookvrij terrein helpen realiseren.

De landelijke campagne NIX18 van het ministerie van VWS is bedoeld om de norm 'niet roken, niet drinken voor het 18e jaar' bekendheid te geven en te versterken. Om deze campagne ook lokaal invulling te geven, is de Toolkit publieksinformatie 'Naar 18 jaar' beschikbaar. Hierin vindt u informatie en verschillende hulpmiddelen voor verschillende doelgroepen en settings zoals ouders, verstrekkers van alcohol, sport:  

  • Campagneplanner.
  • Landelijke campagne-uitingen (folders, beeldmateriaal e.d.).
  • Voorbeeldbrieven aan o.a. ouders, leerlingen, horecaondernemers.
  • Voorbeeldinterventies die op lokaal en regionaal niveau ingezet kunnen worden.

De verspreiding van de NIX18 materialen loopt lokaal via GGD-en, verslavingszorginstellingen en lokale projectteams. 

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer