U bent hier

Uitvoering en samenwerking bij tabakspreventie

Er zijn nog nauwelijks gemeenten die integraal beleid voeren rond tabaksontmoediging. Weliswaar besteedt (in 2013) 60% van de gemeenten in de nota volksgezondheid enige aandacht aan tabak, maar dat heeft vooral betrekking op educatie in het onderwijs en voor ouders en op het aanbieden van stoppen met roken cursussen.

Bron: Decentralisatie van tabaksontmoediging: rookbeleid tussen wal en schip? Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen, 2013.

Rookvrije Generatie als kans voor gemeentelijk tabaksbeleid

Eind 2016 bleek uit een behoeftepeiling onder gemeenten in het kader van lokaal tabaksbeleid, dat het merendeel van de deelnemende gemeenten geïnteresseerd was in de Rookvrije Generatie. Zij zien deze beweging vooral als sterk hulpmiddel bij het agenderen van tabakspreventie. Daarnaast hebben gemeenten er behoefte aan dat de activiteiten om invulling te geven aan De Rookvrjie Generatie aansluiten bij andere beleidsthema’s; tabakspreventie achten zij te klein voor een apart plan. [1]

Voorbeeld: Rookvrij opgroeien Haarlem-Oost

In Haarlem-Oost groeit bijna de helft van de kinderen op in een huishouden waarin wordt gerookt. De gemeente Haarlem, de GGD Kennemerland en DOCK Haarlem welzijnswerk vinden dit niet acceptabel. Samen willen zij de ongunstige wisselwerking tussen generaties in Haarlem Oost doorbreken en zetten ze samen in op een rookvrij Haarlem Oost. Bekijk de voortgang van het project Rookvrij opgroeien in Haarlem-Oost, waarin u wordt meegenomen naar de praktijk van de gezonde wijkaanpak. Van startup tot afronding.

Regie en coördinatie

Het aanstellen van een coördinator of projectleider die de regierol vervult op dit dossier is een voorwaarde om met meer visie aan integraal beleid te werken.

Samenwerkingspartners bij lokaal beleid 

Er zijn op lokaal niveau veel organisaties en partijen werkzaam die een taak hebben of kunnen vervullen op het gebied van tabaksontmoediging en die kunnen helpen bij de uitvoering van beleid.

Afhankelijk van de specifieke doelstelling en doelgroep kan de gemeente verschillende samenwerkingspartners betrekken bij de preventie van roken:

  • Verschillende afdelingen of beleidsvelden van de gemeente (volksgezondheid, sociale zaken, personeelszaken, armoedebeleid, horecabeleid)
  • GGD (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst)
  • Onderwijsinstellingen
  • ROS (Regionale OndersteuningsStructuur eerstelijnsgezondheidszorg, gericht op samenhangende zorg in de buurt)
  • Welzijnswerk
  • Thuiszorg
  • Regionale Instelling voor Verslavingszorg
  • De eerste- en tweedelijnszorg
  • Zorgverzekeraars

Verbod voor gemeenten op samenwerking met tabaksindustrie

In het kader van de naleving van het FCTC-verdrag mag niet wordt samengewerkt met de tabaksindustrie noch mogen gemeenten zich financieel laten ondersteunen door de tabaksindustrie. Artikel 5.3 van dit verdrag schrijft voor dat de tabaksindustrie geen invloed mag uitoefenen op de totstandkoming van gezondheidsbeleid. Het ministerie van VWS heeft in november 2015 gemeenten en provincies een brief geschreven. Lees meer over wettelijk en beleidskader tabakspreventie

Organisaties

  • Clean Air Nederland: belangenvereniging die zich inzet voor rookvrije (publieke) ruimtes.
  • De Alliantie Nederland Rookvrij!: is een samenwerkingsverband van publieke en private organisaties die strijden voor een rookvrije samenleving. De Alliantie voert lobby richting de politiek en beïnvloedt de publieke opinie via communicatie.
  • Hartstichting: de Hartstichting strijdt tegen hart- en vaatziekten en richt zich onder meer op een ‘hartgezonde’ leefstijl voor de jeugd. Dat doet zij onder meer door rookvrije sportverenigingen te ondersteunen.
  • KWF Kankerbestrijding: KWF werkt aan kankerpreventie onder meer door te investeren in het voorkomen van roken.
  • Longfonds: Het Longfonds strijdt voor gezonde lucht en gezonde longen, onder meer door te voorkomen dat mensen longziekten krijgen door roken.
  • Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport: bepaalt het nationale beleid over tabaksontmoediging. 
  • Nationaal Expertisecentrum Tabaksontmoediging (het NET, onderdeel van het Trimbos-instituut). Het NET ontwikkelt, implementeert en verspreidt kennis over roken en tabaksontmoediging.
  • Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit: houdt toezicht op de Nederlandse tabakswetgeving, waaronder de rookvrije horeca.
  • Partnership Stoppen met Roken: samenwerkingsverband van diverse publieke en private partijen uit het zorgveld die zich inzetten voor het reduceren van het percentage rokers en ondersteuning bieden bij het stoppen met roken.
  • Rookvrij opgroeien: project dat professionals ondersteunt bij het voorkomen dat (ongeboren)kinderen aan tabaksrook worden blootgesteld.
  • Stichting rookpreventie jeugd: stichting die zich specifiek richt op rookpreventie bij jongeren, wil voorkomen dat ze beginnen met roken.
  • Taskforce Rookvrije Start: samenwerking tussen zorgprofessionals om een rookvrije start voor alle kinderen dichterbij te brengen. Stoppen met roken tijdens en na de zwangerschap bevorderen is het doel.
  • The European Network of Quitlines (ENQ): een netwerkinitiatief om de samenwerking tussen alle lidstaten van de Europese Unie te maximaliseren om het tabaksgebruik terug te dringen.
  • Trimbos-instituut: het landelijk kennisinstituut voor de geestelijke gezondheidszorg, de verslavingszorg en de maatschappelijke zorg, zet zich in voor preventie van roken en rookverslaving.
  • World Health Organization (WHO): heeft het Framework Convention on Tobacco Control aangenomen om het percentage tabak gebruikers en de blootstelling aan omgevingsrook te reduceren.

Websites

  • De gezonde school en genotmiddelen: preventieprogramma over alcohol, roken en drugs, voor basisonderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Geeft lesmateriaal en informatie over regelgeving op school, signalering en ouderparticipatie. Het programma is onderdeel van de Gezonde School methode.
  • European Commission's Directorate for public health and risk assessment - tobacco policy: informatie over roken en rookbeleid binnen de Europese Unie.
  • Gezonde School: de Gezonde School methode is een manier van werken die scholen helpt om structureel aan de slag te gaan met gezondheid en veiligheid, waaronder preventie gericht op roken.
  • HELP Voor een rookvrij leven: campagne van de Europese Commissie met als doel dat mensen niet beginnen met roken, stoppen met roken en te waarschuwen voor de gevaren van roken.
  • Ikstopnu.nl: website van het Trimbos-instituut, ontwikkeld in opdracht van het Ministerie van VWS, om burgers te helpen met stoppen met roken.
  • Lokaal Middelenbeleid: adviespunt van het Trimbos-instituut over onder andere gemeentelijk tabaksbeleid. Met informatie over nieuwe projecten, nieuws, studiedagen etc.
  • Rokeninfo.nl: de Roken Infolijn is onderdeel van de afdeling Publieksinformatie van het Trimbos-instituut. Hieronder vallen ook de Alcohol Infolijn, Drugs Infolijn en de Gamen Infolijn.
  • Rookvrijegeneratie.nl: een beweging die er voor wil zorgen dat alle kinderen die in of na  2017 geboren worden rookvrij opgroeien.
  • Stoptober.nl: website ter ondersteuning van de campagne Stoptober die jaarlijks in oktober rokers motiveert een maand te stoppen met roken om zo de voordelen ervan te ervaren.
  • Tabaknee.nl: een website die door een onderzoeksjournalistieke aanpak de werkwijze van de tabaksindustrie wil blootleggen.
  • Uw kind en roken: website van Trimbos-instituut, onderdeel van Hoe pak jij dat aan, met informatie en adviezen voor ouders over gesprekken met hun kind(eren) over roken.
  • Volksgezondheidenzorg.info: geeft informatie over omvang en gevolgen van roken en geeft informatie over het aanbod en de (kosten)effectiviteit van preventieve activiteiten gericht op roken.
  • Watziterintabak: website voor jongeren met informatie over additieven in tabak.

Referenties

  1. Mulder J., Bommelé J., Branderhorst D., van Hasselt N. De Rookvrije Generatie als kans voor gemeenten - Een needs-assessment onder gemeentelijke beleidsmakers en GGD-adviseurs. Utrecht: Trimbos-instituut 2017.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer