U bent hier

Wettelijk en beleidskader tabakspreventie

Het belangrijkste beleidskader voor een lokaal tabaksbeleid is de Tabaks- en rookwarenwet. Ook zijn er Kamerbrieven en nationale preventieprogramma’s die richting kunnen geven aan de invulling van lokaal beleid. Daarnaast gelden internationale verdragen waarop het Nederlandse tabaksbeleid moet aansluiten. De belangrijkste doelstellingen van het Nederlandse tabaksontmoedigingsbeleid sluiten aan bij de doelen die de WHO en de EU stellen. De doelstellingen zijn:

  • voorkomen dat jongeren beginnen met roken
  • mensen helpen die willen stoppen met roken
  • mensen beschermen tegen tabaksrook

Tabaks- en rookwarenwet

Landelijk beleid


De Tabaks- en rookwarenwet 

Deze wet heeft tot doel het tabaksgebruik te beperken en niet-rokers te beschermen. De Tabaks- en rookwarenwet is een herziening van de oude tabakswet en is op 20 mei 2016 in werking getreden. In de De Tabaks- en rookwarenwet staan onder meer de volgende bepalingen:

  • Roken is verboden in alle openbare ruimten en de horeca.
  • Werknemers mogen op het werk alleen roken in speciaal daarvoor ingerichte ruimtes.
  • Winkeliers mogen geen tabak of tabaksartikelen verkopen aan jongeren onder de 18 jaar.
  • Elke vorm van tabaksreclame is verboden, behalve in de tabaksspeciaalzaak.
  • Sponsoring van evenementen door de tabaksindustrie is verboden.
  • Personen die de regels overtreden krijgen een boete van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Overtredingen van de Tabakswet kunnen gemeld worden via de site van de NVWA of via telefoonnummer 0900-0388. 

Belangrijke wijzigingen ten opzichte van de oude Tabakswet

  • De leeftijdsgrens van 18 jaar geldt nu ook voor e-sigaretten en navulverpakkingen.
  • Op de verpakkingen van rookwaren staan nu afbeeldingen die mensen moeten afschrikken en die hen wijzen op de risico's van roken. Daarnaast staat er informatie over stophulp op pakjes: een verwijzing naar ikstopnu.nl en de gratis Stoplijn 0800-1995.
  • Voor e-sigaretten en navulverpakkingen geldt inmiddels een reclameverbod.
  • Er worden strengere eisen gesteld aan de samenstelling van tabaksproducten

Ontwikkelingen

  • Er is een wetsvoorstel Elektronische sigaretten Zonder Nicotine (EZN) in behandeling bij de Tweede Kamer (november 2016). Dit betreft een wet die de productie en verkoop regelt van producten als de shishapen: wegwerpverdampers die geen nicotine bevatten. [T.K. 33470]
  • De Tweede Kamer heeft in 2016 een amendement aangenomen waarin besloten is dat per 1 januari 2020 alle schoolpleinen in Nederland rookvrij moeten zijn.

[1][2][3][4]


Landelijk beleid 

Via nationale programma’s en Kamerbrieven laat de landelijke overheid weten welke thema’s zij belangrijk acht voor het landelijke beleid. Daarmee geeft zij richting aan het beleid van lokale overheden.

Kamerbrief over convenant displayban – 23 december 2016

In de Kamerbrief over convenant displayban leest u meer over het voorbereiden van wetgeving met betrekking tot de invoering van een displayban, het beperken van de promotie van de verkoop van tabaksproducten.

Kamerbrief over naleving leeftijdsgrens alcohol en tabak 2016 – 6 juni 2016

In de Kamerbrief over naleving leeftijdsgrens alcohol en tabak 2016 vindt u:

  • de resultaten van periodiek terugkerend onderzoek naar de leeftijdsgrens voor de verkoop van tabak (en alcohol);
  • een update over de door de staatssecretaris aan de brancheorganisaties gevraagde plannen ter verbetering van de naleving;
  • als bijlage het rapport Alcohol- en tabaksverkoop aan jongeren 2016, door Nuchter Kenniscentrum Leeftijdsgrenzen.

Kamerbrief over handhavingscijfers rookverbod en leeftijdsgrens – april 2016

In de Kamerbrief over handhavingscijfers rookverbod en leeftijdsgrens vindt u:

  • een jaarlijkse rapportage van de NVWA met betrekking tot naleving van het rookverbod en de leeftijdsgrens;  
  • de beantwoording van vragen over de aanpak van de NVWA voor risicogericht toezicht en in het bijzonder het toezicht op naleving van de Tabakswet door shishalounges;
  • de uitkomsten van het onderzoek van het RIVM naar het risico op koolmonoxidevergiftiging voor omstanders en gebruikers van de waterpijp met kooltjes.

Kamerbrief over stand van zaken tabaksontmoediging – 23 december 2015

In de Kamerbrief over stand van zaken tabaksontmoediging leest u meer over:

  • de voortgang naar aanleiding van de motie Volp en Dik-Faber over een displayban voor tabaksproducten in supermarkten;
  • de verbetering naleving van de leeftijdsgrens voor tabaksautomaten – afspraken met Koninklijke Horeca Nederland en met de brancheorganisatie van tabaksautomaten;
  • de plannen voor een communicatietraject;
  • het stimuleren Rookvrije schoolterreinen, in aanloop naar het verbod in 2020 [4].

Kamerbrief bij de landelijke nota gezondheidsbeleid 2016-2019 – dec 2015

De belangrijkste punten uit de Kamerbrief bij de landelijke nota gezondheidsbeleid 2016-2019:

  • nota gezondheidsbeleid, die het kabinet elke vier jaar uitbrengt, conform de Wet publieke gezondheid (Wpg).
  • roken blijft een belangrijk speerpunt van gezondheidsbeleid.
  • gezondheidsverschillen tussen hoog- en laag opgeleiden moeten stabiliseren of kleiner worden.
  • centraal in de aanpak staan het stimuleren van en gezonde leefomgeving en de integrale aanpak via onderwijs, werk, wijk en zorg.

Nationaal Programma Preventie Alles is Gezondheid 2014-2016

De doelen van dit programma zijn:

  • Het afremmen van de sterke toename van mensen met een chronische ziekte;
  • Het stabiliseren of terugbrengen van sociaal economische gezondheidsverschillen. 

De focus ligt op zes leefstijl gerelateerde onderwerpen die voor de grootste ziektelast zorgen. Roken is daarvan de belangrijkste. De ambitie is het aantal rokers in de totale bevolking in drie jaar tijd terug te brengen van 23 naar 19%.

 

Europese wetgeving en WHO-kaderverdrag

Europese regelgeving

In de nieuwe Tabaks- en rookwarenwet is sinds 20 mei 2016 de Europese Tabaksproductenrichtlijn wettelijk verankerd. De verplichte gezondheidswaarschuwingen en de kwaliteitsnormen voor elektronische sigaretten zijn voorbeelden van maatregelen die uit deze richtlijn komen. Lees meer over de Europese Tabaksproductenrichtlijn

WHO – kaderverdrag tabaksontmoediging (FCTC) en beleidsuitwerking (MPOWER)

Kaderverdrag tabaksontmoediging FCTC

Nederland is samen met 180 landen ondertekenaar van het Framework Convention on Tobacco Control (FCTC). Dit is een verdrag van de World Health Organisation (WHO). Het verdrag heeft tot doel de huidige en toekomstige generaties te beschermen tegen de gevolgen van tabaksconsumptie en het blootstaan aan tabaksrook. De ondertekenaars worden geacht op tien punten actie te ondernemen. Zij moeten onder meer burgers beschermen tegen tabaksrook en bewustwordingscampagnes opzetten om het gebruik van tabak te ontmoedigen. Ook moet het tabaksontmoedigingsbeleid beschermd worden tegen de belangen van de tabaksindustrie en mogen overheden derhalve niet samenwerken met de tabaksindustrie [2]. Lees meer over uitvoeren en samenwerken bij tabakspreventie

MPOWER – beleidsmaatregelen

Om de uitvoering van het FCTC te faciliteren presenteerde de WHO MPOWER, een pakket effectieve beleidsmaatregelen. Achter de maatregel staat hoe er in Nederland uitvoering aan wordt gegeven.

  • Monitor tobacco use: landelijke cijfers over rookgedrag worden jaarlijks verzameld door het Trimbos-instituut. Ook op GGD-niveau (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst) zijn cijfers over rookgedrag beschikbaar.
  • Protect people from smoking tobacco: in Nederland biedt de Tabaks- en rookwarenwet bescherming tegen meeroken in openbare ruimtes, openbaar vervoer, op de werkplek en in de horeca. Daarnaast zijn de mogelijkheden voor tabaksreclame beperkt tot de tabaksspeciaalzaken en mag de tabaksindustrie geen activiteiten sponseren.
  • Offer help to quit tobacco: de behandeling van tabaksverslaving behoort vanaf 2011 tot de verzekerde zorg.
  • Warn about the dangers of tobacco: via massamediale campagnes en teksten op pakjes worden rokers gewaarschuwd voor de gevaren van roken.
  • Enforce bans on tobacco advertising and promotion: in Nederland gelden verschillende beperkingen voor sponsoring en het maken van reclame voor tabakswaren. Uitdelen van rookwaren is verboden, net als op jongeren gerichte reclame gericht voor tabakswaren. Het uitstallen van rookwaren is aan regels gebonden en er wordt toegewerkt naar een convenant met het CBL (Centraal Bureau Levensmiddelen) onderzocht of een display ban mogelijk is. Daarmee zouden de tabaksvitrines in supermarkten aan het zicht onttrokken worden. Toezicht op deze regels is belegd bij de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit).
  • Raise taxes on tobacco products: Nederland heft accijns op tabak. De prijs van tabak is vergelijkbaar met de prijs in omringende landen.

De bouwstenen van dit pakket keren terug in het Nederlandse tabaksbeleid en kunnen deels ook terugkomen in lokaal beleid (Monitor, Protect, Warn en Enforce) [5].

Lees meer in de Kamerbrief Moties en toezeggingen tabaksontmoediging en stand van zaken verkenning openbaarmaking nalevingscijfers alcohol op supermarktketenniveau (december 2015)

Meer informatie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer