U bent hier

Dementie

Door de groei van het aantal mensen met dementie, is het nodig dat niet alleen de directe omgeving van mensen met dementie, maar ook de samenleving zich bewuster wordt van wat dementie is en hoe je daar mee om kan gaan. Zeker omdat dementie veel ziektelast veroorzaakt en een grote impact heeft op zowel het leven van de persoon met dementie als zijn omgeving. Op deze pagina leest wat het toenemend aantal ouderen met dementie voor u als gemeente betekent en wat u als gemeente hiermee kunt doen. 

Wat betekent toenemend aantal mensen voor uw gemeente?

Naar schatting zijn er momenteel in Nederland tussen de 254.000 en 270.000 mensen met dementie. Van hen is vijf tot tien procent jonger dan 65 jaar. Door de vergrijzing zal het aantal mensen met dementie tussen 2015 en 2040 mogelijk verdubbelen (RIVM, 2018).

Dementie heeft door de vele symptomen zoals geheugenverlies, verlamming of coördinatieproblemen, moeite met herkenning en problemen met plannen en organiseren en stemmings- en gedragsproblemen, vaak een ontwrichtend effect op het leven van de persoon zelf én op het leven van de mensen in zijn of haar naaste omgeving (VTV, 2018). De impact van dementie op de samenleving en de gezondheidszorg zijn doordoor aanzienlijk. De volgende uitdagingen ontstaan ten gevolge van de toename in het aantal personen met dementie:

  • Mensen met dementie wonen vaker thuis en alleen terwijl het aantal mantelzorgers daalt
  • De druk op mantelzorgers van mensen met dementie neemt toe
  • De zorg voor ouderen met dementie in het verpleeghuis wordt complexer
  • Er is meer behoefte aan intensieve zorg
  • Extra alertheid nodig in de eerstelijnszorg
  • Aantal huisbezoeken van huisartsen zal stijgen

Lees meer op vtv2018.nl en staatvenz.nl

Migranten ouderen en dementie

De VTV (2018) verwacht dat het aantal ouderen met een migratieachtergrond met dementie de komende jaren sneller stijgt dan het aantal ouderen met dementie met een Nederlandse achtergrond. Dit komt onder andere door een combinatie van risicofactoren bij deze bevolkingsgroepen, zoals een laag inkomen en lage gezondheidsvaardigheden, eenzaamheid en depressie en het vaak voorkomen van hart- en vaatziektes en diabetes (VTV, 2018). Met het programma Ouderen en gezondheid stimuleert Pharos dat formele en informele zorgverleners in staat zijn om dementie bij laagopgeleide en migranten ouderen vroegtijdig te signaleren. Daarnaast is het versterken van de draagkracht van mantelzorgers een belangrijk aandachtspunt. En het vergroten van vaardigheden van verzorgenden in het omgaan met dementerende migrantenouderen en laagopgeleiden. Lees meer op Pharos.nl

Wat kunt u als gemeente doen?

Dementievriendelijke gemeente

Door de groei van het aantal mensen met dementie, is het nodig dat niet alleen de directe omgeving van mensen met dementie, maar ook de samenleving zich bewuster wordt van  wat dementie is en hoe je daar mee om kan gaan. Naast een grotere maatschappelijke bewustwording, kan er ook rekening worden gehouden met mensen met dementie in de wijze waarop huizen en wijken zijn ingericht. De samenwerkende organisaties van het Deltaplan Dementie zijn daarom een actie gestart om Nederland ‘dementievriendelijk’ te maken. In een dementievriendelijke gemeente:

  • kunnen mensen met dementie zo lang mogelijk mee kunnen blijven doen in de samenleving.
  • maakt de gemeente begeleiding op maat mogelijk voor mensen met dementie en hun mantelzorgers.
  • vergroot de gemeente de kennis van dementie binnen de eigen organisatie en de gemeenschap, bijvoorbeeld door het aanbieden van trainingen Omgaan met dementie.

Lees meer op samendementievriendelijk.nl en kcwz.nl

Voorbeeld: Dementievriendelijke gemeente Veenendaal

De gemeente Veenendaal werkt tot de zomer van 2019 aan het dementievriendelijk maken van de gemeente. Zij willen twee dingen bereiken: het realiseren van een wijk waarin mensen met dementie zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen, en het vormen van een dementievriendelijke gemeenschap, waarin het dagelijks leven van mensen met dementie zo gemakkelijk mogelijk wordt gemaakt. Om dit te bereiken hebben ze in de gemeente Veenendaal onder andere trainingen aangeboden aan winkeliers en scholen en konden mensen met dementie en word voor mensen met dementie een passende dag invulling gezocht. Lees meer over hoe de gemeenten Veenendaal dit aanpakt

Vroegsignalering

Door de toename van het aantal mensen met dementie zullen huisartsen, wijkverpleegkundigen, praktijkondersteuners huisartsenzorg (POH-ers), welzijnswerkers en thuiszorgmedewerkers in hun dagelijks werk vaker mensen tegenkomen met signalen die op dementie kunnen wijzen. Dit vergt extra alertheid van de huisarts en andere eerstelijnszorgverleners. Op de pagina vroegsignalering leest u meer over dit onderwerp.

Foutloos leren bij dementie

De erkende interventie Foutloos leren van het Radboudumc, vergroot de autonomie en kwaliteit van mensen met dementie door het opnieuw zelfstandig leren uitvoeren van één of enkele bezigheden.  Door middel van verschillende korte sessies wordt samen met een trainer gewerkt aan het foutloos aanleveren van een alledaagse taak. Dit wordt bereikt doordat de taak wordt opgedeeld in stappen, de trainer de deelstappen voordoet en hierbij verbale instructies geeft. Lees meer over deze erkende interventie

Dagbesteding

(Zinvolle) Dagbesteding zorgt ervoor dat mensen met dementie actief blijven deelnemen aan de samenleving. Dagbesteding vervult ook een belangrijke steunfunctie voor mantelzorgers. Het geeft hen de mogelijkheid om maatschappelijk te blijven participeren en de zorg voor hun naaste langer vol te houden. Uit onderzoek blijkt dat mensen met dementie, afhankelijk van hun leeftijd, geslacht en achtergrond, verschillende behoeften en mogelijkheden hebben. Een goede aansluiting tussen de voorziening voor dagbesteding en de wensen en mogelijkheden van mensen met dementie (en hun mantelzorgers) is daarom van belang. Diversiteit in het aanbod van dagbesteding is daarom nodig. Lees meer over dagbesteding

Zorgboerderijen

Zorgboerderijen geven op een andere wijze invulling aan dagbesteding dan reguliere instellingen voor dagbesteding. De verwachting is dat dit een positieve invloed kan hebben op de kwaliteit van leven bij mensen met dementie.  Zo zijn er aanwijzingen dat zorgboerderijen ervoor kunnen zorgen dat mensen meer bewegen, sociale contacten hebben, buiten zijn, een gevarieerd dagprogramma hebben en goed eten en drinken.  Het RIVM en Maastricht University doen onderzoek naar hoe kenmerken van zorgboerderijen ook kunnen worden toegepast in andere zorgomgevingen voor mensen met dementie.

Ondersteunen mantelzorgers

Door de daling van het aantal (beschikbare) mantelzorgers zal de druk op de mensen die mantelzorg geven toenemen. De druk op mantelzorgers voor mensen met dementie is nu al hoog: één op de zes mantelzorgers voelt zich overbelast of zeer zwaar belast (VTV, 2018). Hieronder lichten we een aantal interventies uit die ingezet kunnen worden om mantelzorgers te ondersteunen:

  • Ontmoetingcentra: richt zich op ondersteuning van mantelzorgers & mensen met dementie, om overbelasting te voorkomen en mensen langer thuis te laten wonen.
  • Preventieve Ondersteuning Mantelzorgers: het doel van de methode Preventieve Ondersteuning Mantelzorgers is het voorkomen van overbelasting bij mantelzorgers. Mantelzorgers worden actief opgespoord, waarna de ervaren belasting en knelpunten in kaart worden gebracht. Vervolgens wordt inzicht gegeven in ondersteuningsmogelijkheden
  • Mantelscan biedt inzicht in de kracht van het informele netwerk van een zorgvrager en in risico’s op overbelasting van de mantelzorgers. In één uur tijd worden vijf stappen doorlopen. De MantelScan wordt afgesloten met een advies om de overbelasting van mantelzorgers te verminderen en het mantelzorgnetwerk van de zorgvrager te versterken.

Lees meer op de site van de vereniging voor mantelzorgers, mezzo.nl

Afdrukken:

Via printer