U bent hier

Gezonde leefomgeving

Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag en heeft zo min mogelijk negatieve invloed op de gezondheid. Een belangrijke pijler in lokaal beleid rondom overgewicht, eenzaamheid en gezondheidsachterstanden.

Actueel

Nieuwe Omgevingswet: kansen voor gezondheid

De Omgevingswet, die op 1 januari 2021 in werking treedt, maakt het mogelijk om het beleid en aanpak rondom de gezonde leefomgeving steviger te verankeren, rekening houdend met de samenstelling van de wijk en de behoeften van inwoners. Gemeenten krijgen meer ruimte voor lokaal maatwerk doordat taken worden gedecentraliseerd. Ze kunnen eigen ambities bepalen voor een gezonde leefomgeving en maken een eigen omgevingsvisie en -plan. Daarin nemen ze gezondheid expliciet mee, zodat gezondheid ook op lokaal niveau aandacht krijgt in de afwegingen. De nieuwe Omgevingswet biedt kansen om de publieke gezondheid integraal en effectief te beschermen en te bevorderen:

  • Door gezondheid in een vroeg stadium mee te nemen bij planvorming op de beleidsterreinen Milieu, Veiligheid, Ruimtelijke ordening en Leefomgeving.
  • Door verbinding te zoeken met andere wetten als de Wpg (artikel 2c en 16) en de Wmo. Zo nodigt groen uit tot bewegen en ontmoeten en heeft het invloed op welbevinden. 
  • Door verbinding te zoeken met positieve gezondheid. Zelfredzaamheid, veerkracht en aanpassingsvermogen passen bij de doelstellingen van de Omgevingswet.

Factsheet Gezonde Leefomgeving

Gezonde leefomgeving is een van de thema’s in de Handreiking Gezonde Gemeente die helpt bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van gemeentelijk gezondheidsbeleid. In deze Factsheet Gezonde Leefomgeving (april 2017) leest u welke rol gemeenten samen met partnerorganisaties op dit gebied kunnen spelen.

Tip: Gids Gezonde Leefomgeving

De Gids Gezonde Leefomgeving is bedoeld voor iedereen die aan de slag wil met het gezonder inrichten van de leefomgeving, met o.a. instrumenten om samen te werken aan een gezonde leefomgeving, praktijkvoorbeelden en handvatten om gezondheid mee te wegen binnen omgevingsbeleid.

Drie vragen aan Lea Janssen en Sandra Akkermans

Bij Loketgezondleven.nl komen vragen binnen over hoe je als GGD nu al aan de slag kunt met de Omgevingswet. We stellen deze vraag aan Lea Janssen en Sandra Akkermans van GGD Zuid Limburg. Lea werkt als senior beleidsadviseur bij Kennis, Innovatie en Onderzoek. Sandra is milieugezondheidkundige bij de unit medische milieukunde. Beiden zijn zij betrokken bij de leefomgeving en de Omgevingswet. Lees de rubriek Drie vragen aan

Gezonde inrichting leefomgeving

De omgeving waarin mensen wonen en leven heeft invloed op het gedrag en kan gezond gedrag bevorderen. Door de (her)inrichting van de leefomgeving aan te laten sluiten bij de behoeften van de inwoners kunnen zij gezond(er) blijven of worden. Denk hierbij aan zowel oudere als jonge inwoners en specifieke bewonersgroepen, zoals chronisch zieken, gehandicapten of lagere inkomensgroepen.

  • beweegvriendelijk; mensen kunnen gemakkelijk en veilig lopend of op de fiets naar werk, school en winkels.
  • uitnodigend voor kinderen om te spelen en te bewegen.  
  • uitnodigend om te wandelen en fietsen en te ontmoeten. 
  • een gezond binnenmilieu van woningen, scholen en andere gebouwen.
  • een gezonde werkplek, een gezond schoolplein en gezonde voeding in schoolkantines.
  • geschikte woningen.
  • een gevarieerd aanbod aan voorzieningen in alle wijken zoals scholen, winkels, bedrijven, openbaar vervoersvoorzieningen en sport.
  • uitnodigend om elkaar te ontmoeten.
  • een goede milieukwaliteit (geluid, lucht, bodem, externe veiligheid).
  • voldoende, toegankelijk en aantrekkelijk groen, natuur en water.
  • aansluitend bij de behoeften van de (toekomstige) bewoners en bijdragend aan sociale cohesie.

Fysieke omgeving

Groene omgeving positieve invloed op gezondheid

Wie in een groene omgeving leeft, voelt zich gezonder en bezoekt minder vaak de huisarts. Vooral mensen met een lagere sociaaleconomische status, kinderen en ouderen hebben profijt van meer groen in de woonomgeving. Bovendien verminderen groen en water de gevolgen van klimaatverandering, zoals wateroverlast en hittestress. De aanleg van groen en water in de stad en het bevorderen van fietsen en wandelen, levert ook extra werkgelegenheid op. 

Milieu 

Voor enkele milieufactoren is de invloed van de leefomgeving op gezondheid bekend, zoals geluidsoverlast en schadelijke stoffen in de lucht. Zij veroorzaken landelijk gemiddeld bijna 6% van alle ziektelast. Ook de kwaliteit van de fysieke omgeving in gebouwen (binnenmilieu) kan tot gezondheidseffecten leiden. Lees meer over cijfers en feiten fysieke omgeving (ziektelast door omgevingsfactoren). 

[1]

Sociale omgeving 

Een sociale leefomgeving speelt ook een rol bij een gezonde leefomgeving: in een prettige buurt is de samenhang groot, voelen inwoners zich veilig en krijgen ze steun. 
Sociale factoren die van invloed zijn op de leefomgeving zijn bijvoorbeeld de bevolkingssamenstelling, sociale veiligheid (criminaliteit) en sociale samenhang in wijk en gemeente. Maar ook de opleiding, arbeidssituatie en inkomen van de bewoners zijn sociale factoren.
Mensen met beperkte financiële middelen en een lage opleiding ervaren vaker sociale en emotionele eenzaamheid. Dit is onafhankelijk van de leeftijd. Sociale steun kan eenzaamheid en depressies voorkomen, maar door sociale steun kan ook huiselijk geweld voorkomen worden. Lees meer in het kennisdossier Gezond in... Sociale leefomgeving.
 

Meer informatie:

Algemeen

Groen

  • RIVM-rapport Healthy Urban Gardening (2015), over gezonde stadlandbouw en de bijdragen van buurtmoestuinen aan de gezondheid en de kwaliteit van de leefomgeving.
  • De vitalegroenestad.nl, met informatie over groen in de planning en ontwikkeling van het stedelijke gebied. Eén van de pijlers van de vitale groene stad is gezondheid.
  • Openbaar Groen: de feiten en cijfers op een rij, Kenniscentrum Sport
  • Wijkengids (Platform31.nl) biedt inzichten, ervaringen en lessen op alle onderdelen van het buurt- en wijkgericht werken. U vindt onder andere het thema de Groene Wijk.
  • Factsheet Natuur & Gezondheid: Waarom wij natuur nodig hebben (IVN, 2013).
  • Alterra: kenniscentrum voor de groene leefomgeving. Kennisdossiers over groen, klimaat, water, etc.(wageningenur.nl).
  • Groen Dichterbij (IVN) ondersteunt en versterkt de groeiende beweging van mensen die samen aan de slag gaan met een groen buurtproject. 
  • Een groene gezonde wijk, inspiratie voor de praktijk: over het realiseren van een groene en gezonde leefomgeving (springzaad.nl).

Referenties

  1. Staatsen B., van Alphen T., Houweling D., van der Ree J., Kruize H. Gezonde leefomgeving, gezonde mensen. 2016.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer