Nationale Omgevingsagenda en -visie

Het Rijk maakt samen met maatschappelijke partners, kennisinstituten, het bedrijfsleven en andere overheden op basis van de Omgevingswet een Nationale Omgevingsagenda (NOA) en een  Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De Omgevingsagenda bevat trends, ontwikkelingen, belangrijke thema's en urgenties die inhoudelijk zijn afgestemd met de verschillende betrokken ministeries. De Omgevingsvisie toont hoofdlijnen en ambities voor de inrichting van Nederland op lange termijn. Het Kabinet stelt de Omgevingsvisie vast. 

Omgevingsvisie: provincie en gemeenten

Gemeenten, GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst-en, omgevingsdiensten, waterschappen en GHORGeneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (Veiligheidsregio’s) kunnen nu al aan de slag met de Omgevingswet. Naast het Rijk zijn ook de provincies en gemeenten verplicht om na de inwerkingtreding van de Omgevingswet, een omgevingsvisie te maken. De visie toont op hoofdlijnen het langetermijnbeleid. De gemeente bepaalt, in samenspraak met partners en inwoners, welke onderwerpen aan bod komen. De vorm ligt niet vast. Een omgevingsvisie kan thematisch, doelgroepgericht of gebiedsgericht worden ingericht, of op trends en actuele onderwerpen, zoals krimp, wonen en zorg en klimaatverandering. Verschillende provincies en gemeenten zijn al aan de slag met de voorbereidingen voor het maken van een omgevingsvisie. Lees meer over deze pilots Nu al eenvoudig beter.

In een omgevingsvisie staat het ruimtelijk beleid van de gemeente, maar het kan ook ander beleid dat relevant is voor de leefomgeving bevatten: milieu-, water- en gezondheidsbeleid en beleid gericht op cultureel erfgoed en verkeer en vervoer. Ook kan in de omgevingsvisie beleid over voorzieningen en sociaal-maatschappelijke onderwerpen worden opgenomen.

Voorbeeld: Omgevingsvisie gemeente Noordenveld

Janine Hogeman, procesbegeleider Omgevingsvisie bij gemeente Noordenveld, vertelt hoe de gemeente een omgevingsvisie heeft opgesteld. “Het begon met een gezamenlijk participatietraject. De uitkomsten zouden worden vertaald in aparte beleidsstukken, dus een visie voor jeugdbeleid, volksgezondheidsbeleid, WMOWet maatschappelijke ondersteuning etcetera. Gaandeweg hebben we gekozen voor één gezamenlijke omgevingsvisie. Hierin komen de visies van verschillende beleidsterreinen samen in plaats van allemaal losse visies." Er ligt ook een mooie kans voor gezondheid met de nieuwe Omgevingswet. “Juist door de integraliteit gaat niet meer alleen om gezondheid als ‘los begrip’, maar om gezondheid in het groen, gezondheid in het werk, duurzaam, meedoen.”

Voorbeelden Omgevingsvisie gemeente

  • Omgevingsvisie Merwedekanaalzone (Gemeente Utrecht, februari 2019). De ontwikkeling van nieuw stedelijk leven in de Merwedekanaalzone wordt in een viertal kernwaarden uitgewerkt, waaronder 'kwaliteit van leven'. Er wordt op een toekomstgerichte wijze omgegaan met beweging en mobiliteit. 
  • Vleuten-De Meern is 'dorps', zeggen inwoners.Naast het dorpse gevoel vinden inwoners voldoende groen, elkaar makkelijk ontmoeten, een fijne woon- en werkomgeving en zich prettig kunnen verplaatsen belangrijke gebiedsthema's. Deze worden in de omgevingsvisie van deelgebied van Utrecht Vleuten-De Meern (concept) dan ook uitgebreid besproken.
  • Omgevingsvisie gemeente Groningen (juli 2018). In de omgevingsvisie staat dat o.a. dat men structureel gaat investeren in de ruimtelijke en sociale voorwaarden voor een gezonde, aantrekkelijke leefomgeving die uitnodigt tot ontmoeten,bewegen, gezonde keuzes en een actieve levensstijl. 
  • Omgevingsvisie gemeente Hillegom (februari 2018). Duurzaamheid is het leidende principe is deze omgevingsvisie. Wat gezondheid betreft (pg 44-45) richten zij zich op  het creëren van een gezonde leefomgeving met een goede luchtkwaliteit, een geschikte bodemkwaliteit en geen noemenswaardige geluids-,licht- en geuroverlast. Ook willen ze positieve gezondheid bevorderen door een beweegvriendelijke omgeving, het realiseren van een groene omgeving en het versterken van sociale cohesie.
  • Omgevingsvisie gemeente Staphorst (juli 2017). 1 van de 3 gekozen pijlers is een gezonde en dynamische samenleving. De gemeente gebruikt het concept positieve gezondheid om integraal te kijken naar gezondheid. Zie ook het artikel in VNG Magazine
  • De omgevingsvisie voor Zwolle (oktober 2017) gaat niet alleen om de groei en leefbaarheid, maar ook om duurzaamheid, recreatie, onderwijs, welzijn en werkgelegenheid. Onderwerpen die iedereen in Zwolle raken, jong en oud, rijk of minder rijk, nu en in de toekomst. De Omgevingsvisie voor Zwolle heet daarom ‘Mijn Zwolle van morgen’. In de missie van deze omgevingsvisie staat: Zwolle nodigt uit om samen te werken aan vitale, solidaire, gezonde en duurzame stadsdelen.

Voorbeelden Omgevingsvisie provincie

  • Omgevingsvisie Utrecht (nog in ontwikkeling). De provincie Utrecht heeft in samen met inwoners, mede-overheden, ondernemens, belangenorganisaties en kennisinstellingen een langetermijnvisie geformuleerd als belangrijke stap richting de provinciale omgevingsvisie. De Horizon Utrecht 2050 uit juni 2018 omschrijft de provincie Utrecht als groen, gezond en slim. De volgende stap naar de Omgevingsvisie is het Koersdocument dat eind 2018 door Provinciale Staten wordt vastgesteld.
  • In december 2018 is de Brabantse Omgevingsvisie vastgesteld. In de visie wordt gesteld dat het bevorderen van gezondheid bijdraagt aan geluk, veerkracht, vitaliteit en productiviteit van mensen, aan het functioneren van de Brabantse samenleving. Bijvoorbeeld door een gezonde levensstijl te bevorderen door bij de (her)inrichting van de omgeving meekoppelkansen te benutten en uit te nodigen tot beweging door meer groen, of meer voorzieningen voor buitenrecreatie. 
  • Omgevingsvisie provincie Noord-Holland (november 2018). Provincie Noord-Holland heeft een omgevingsvisie opgesteld met overheden, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en inwoners.

Omgevingsplan per gemeente

De gemeente maakt op basis van de visie een integraal omgevingsplan en provincies een omgevingsverordening. Het gemeentelijke omgevingsplan is integraal en omvat alle regels voor de fysieke leefomgeving die gelden in een bepaald gebied. De doelen uit de omgevingsvisie (bijvoorbeeld het verminderen van geluidsbelasting, het verbeteren van ruimtelijke kwaliteit, inrichten gezonde leefomgeving) worden vervolgens uitgewerkt in concrete uitvoeringsprogramma’s.

Voorbeelden Omgevingsplannen

Tip: praktijkvoorbeelden

Op de website van de VNGVereniging van Nederlandse Gemeenten vindt u praktijkvoorbeelden van verschillende gemeenten, van omgevingsplannen en omgevingsvisies tot beleidsnota's omgevingsrecht.