U bent hier

Interventies voor een gezonde leefstijl

In een uitvoeringsprogramma worden de beleidsdoelstellingen (‘wat’ gaan we doen?) vertaald naar concrete acties en interventies ('hoe' gaan we dat doen?). Belangrijk hierin is om interventies op een zorgvuldige wijze te kiezen. Een zorgvuldige keuze van interventies vergroot de kans op effect van gezondheidsbevordering in de gemeente en wijk. Daarbij is het belangrijk om interventies van goede kwaliteit in te zetten en samen met de doelgroep dit aanbod af te stemmen op hun wensen en behoeften.

Magazine Sturen op integraal werken

E-magazine Sturen op integraal werken

In dit magazine krijgt u tips voor een succesvolle integrale aanpak. Erkende interventies zijn hiervoor de bouwstenen. Zeven landelijke kennisinstituten stellen die voor u beschikbaar over het brede terrein van preventie tot aan langdurige zorg. U leest hoe erkende interventies een brug kunnen slaan tussen gezondheid, welzijn, sport en zorg. 

Stappenplan interventies kiezen

In dit stappenplan leest u hoe u in 7 stappen zorgvuldig een interventiepakket kunt samenstellen voor uw wijk of gemeente. 

Stap 1. Inventariseer (gezondheids)problemen

Vertrek vanuit de gezondheidssituatie en de prioriteiten in het gezondheidsbeleid of in de wijk (bijvoorbeeld naar aanleiding van een wijkgezondheidsprofiel). Dit betekent dat u in deze stap inzichtelijk maakt wat de (gezondheids)problemen zijn, wat de oorzaken van het probleem zijn, en bij wie dit het meeste voorkomt. Deze informatie geeft handvatten voor de juiste aanpak en welke doelgroep het meest relevant is.

Stap 2. Kies (gezondheids)thema's en formuleer doelen

Maak samen met uw samenwerkingspartners helder welke (gezondheids)thema’s en doelgroepen u wilt aanpakken en wie hiervoor verantwoordelijk is. Formuleer de algemene doelen van het programma.

Stap 3. Verzamel informatie over de doelgroepen

Verzamel zo nodig extra gegevens over de doelgroepen zodat u beter inzicht hebt in de kenmerken (leeftijd, afkomst, opleiding), wensen en behoeften, maar ook hoe u ze het beste kunt bereiken. Deze informatie helpt bij het kiezen van interventies die goed aansluiten bij de doelgroep. Extra gegevens over de doelgroep kunt u verzamelen door gebruik te maken van bestaande informatiebronnen, zoals GGD monitor of Volksgezondheidszorginfo.nl maar ook door in gesprek te gaan met de doelgroep. Formuleer op basis van deze gegevens de concrete doelen over wat u precies wilt veranderen (kennis, houding, gedrag, fysieke of sociale omgeving).

Stap 4. Breng mogelijke interventies in kaart

Ga na wat er al in de gemeente of wijk gebeurt door partners en inwoners en waar de hiaten zitten. Maak een overzicht van mogelijke interventies die deze hiaten kunnen opvullen en kijk of u met de interventies kunt aansluiten bij bestaande initiatieven en ontwikkelingen. 

Interventies vinden

Voor alle leefstijlthema’s vindt u aanbevolen interventies op een interventieoverzicht. Dit is een overzicht waar per thema ‘erkende interventies’ zijn uitgelicht en beschreven. Erkende interventies houdt in dat onderzoek het effect heeft aangetoond en praktijkprofessionals hebben vastgesteld dat ze uitvoerbaar zijn. Interventies voor lage SES groepen en voor wijkgerichte gezondheidsbevordering vindt u op aparte overzichten. Ook andere organisaties hebben overzichten van (effectieve) interventies beschikbaar.

Tip: preventiematrix 

De preventiematrix helpt bij het overzichtelijk maken van de activiteiten en interventies die er in uw gemeente al zijn voor verschillende doelgroepen. Daarbij maakt het ook meteen inzichtelijk welke onderwerpen of doelgroepen nog aandacht behoeven. De matrix is bruikbaar voor zowel gemeenten als professionals kan op verschillende manieren worden gebruikt door gemeenten en/of professionals al dan niet samen met burgers.

Stap 5. Kies een mix van interventies

Kies met partners en inwoners de interventies en maak een samenhangend pakket met huidige interventies en nieuwe interventies. Let bij het kiezen van de interventies wel op dat ze goed aansluiten bij de gekozen doelen, de wensen en behoeften van de doelgroep en het beschikbare budget.

Kies een mix van interventies

Een goed uitvoeringsplan bestaat uit een mix van interventies. Het inzetten van een mix van interventies heeft meer resultaat dan het uitvoeren van een losse interventie. Stimuleren van gezonde voeding bij kinderen heeft bijvoorbeeld meer effect wanneer interventies worden uitgevoerd waarbij verschillende doelgroepen betrokken zijn. Bijvoorbeeld kinderen zelf, de ouders, de school, de sportclub, het buurtcentrum, de kinderopvang, etc. Vervolgens kunt u kiezen voor interventies zoals het geven van voorlichting over gezonde voeding op school, een sportleraar die het goed voorbeeld geeft tijdens de sportles, de lokale supermarkt die gezonde voeding promoot en het aanbieden van gezonde traktaties in de lokale speeltuin.

Houd bij het kiezen van een mix van interventies rekening met de volgende pijlers:

  • Fysieke en sociale omgeving
  • Regelgeving en handhaving
  • Voorlichting en educatie
  • Signalering ,advies en ondersteuning

Voor acht gezondheidsthema's (overgewicht, sport & bewegen, alcohol, drugs, tabak, depressie, seksuele gezondheid en valpreventie) zijn de mogelijkheden voor invulling van de pijlers uitgewerkt.  

Gezondheidsthema’s combineren

Het kan efficiënt zijn om interventies te kiezen die bijdragen aan de aanpak van meerdere gezondheidsthema’s. Verschillende vormen van ongezond gedrag komen gelijktijdig voor o.a. door overeenkomst in achterliggende determinanten. Denk bijvoorbeeld aan een bewegingsprogramma ter preventie van zowel overgewicht als depressie of aan een programma waarin eigenwaarde en weerbaarheid aan bod komen bij niet roken, laag alcoholgebruik en veilig vrijen. Zo is bijvoorbeeld Be Interactive een wandel-hardloopprogramma voor o.a. allochtone vrouwen. Het doel is het verbeteren van de fysieke conditie maar ook de mentale conditie om hun sociale positie te verbeteren.

Stap 6. Pas interventies aan en behoud werkzame elementen

Ga na op welke punten u de interventie moet aanpassen zodat deze het beste past bij uw wijk en doelgroep. Let daarbij op de determinanten, de doelen en de concrete uitwerking van een programma. Bijvoorbeeld en website met veel tekst past niet bij een lagere geschoolde doelgroep. Een site met veel filmpjes en beeldmateriaal die aanbevolen wordt door de huisarts werkt beter bij deze groep. Bij het aanpassen van de interventie is het wel belangrijk om zoveel mogelijk de werkzame elementen te behouden. In de meest recente erkende interventies staan de werkzame elementen van de interventie genoemd. Neem, als u de interventie op onderdelen wilt aanpassen, contact op met de eigenaar van de interventie. De eigenaar weet welke onderdelen van het programma aan te passen is en welke elementen onmisbaar zijn. 

Tip

Zet de interventies gedurende een langere periode in en zorg voor borging. Spreek duidelijk af wie verantwoordelijk is voor de uitvoering en borging van de interventie. Besteed hier vanaf het begin af aan aandacht aan. Bouw zoveel mogelijk voort op het bestaande aanbod als dat effect heeft en de doelgroepen bereikt.
 

Stap 7. Monitor en evalueer de interventies

Het monitoren van de interventies is belangrijk om zicht te houden op de voortgang van de beoogde resultaten van de interventie, terwijl het evalueren belangrijk is om te kijken of de interventie het gewenste effect heeft en om te kijken of de interventies naar tevredenheid zijn uitgevoerd.

In de handreiking vindt u meer informatie over het monitoren en evalueren van het beleid en de uitvoering van interventies rond sport en bewegen, overgewicht, depressiepreventie, alcohol, drugs, tabakspreventie, seksuele gezondheid en valpreventie.

Checklist interventies kiezen

  • De interventie is in staat het beoogde doel te realiseren
  • De interventie sluit aan bij de kenmerken en behoeften van de doelgroep
  • De gekozen methoden in de interventie zijn geschikt om de gestelde doelen te bereiken
  • De interventie bereikt de juiste doelgroep
  • De timing van de uitrolfase is goed
  • De kosten van de interventie blijven binnen budget
  • De samenhang binnen het interventiepakket is goed afgestemd
  • Er zijn afspraken gemaakt over de verantwoordelijkheid en borging van de interventie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer