U bent hier

Wat is integraal werken aan gezondheid?

Actueel

De RIVM-toolkit Preventie in de wijk, samen werken aan gezondheid en welzijn van inwoners (2018) biedt gemeenten concrete handvatten om de gezondheid van hun inwoners integraal te bevorderen. In deze toolkit zijn negen verschillende wijktypen beschreven, met per wijktype preventiethema’s en bijbehorende effectieve interventies op basis van opvallende wijkkenmerken.

Gezond zijn én blijven is belangrijk, maar niet iedereen heeft een goede gezondheid. Iemands gezondheid wordt beïnvloed door veel factoren, vooral bij complexe gezondheidsproblemen. Denk bijvoorbeeld aan overgewicht. Hierbij spelen niet alleen factoren als te weinig bewegen en ongezonde voeding een rol. Ook ongunstige leefomstandigheden, een laag inkomen en werkeloosheid zijn van invloed. Bij kwetsbare groepen zoals mensen met een lage sociaaleconomische status gaat het vaak om een optelsom van deze factoren. Het model van Dahlgren en Whitehead laat zien hoe de verschillende factoren (determinanten) samenhangen.

model determinanten gezondheid

Figuur: model van Dahlgren en Whitehead

Integraal gezondheidsbeleid: domeinoverstijgend samenwerken

Om complexe gezondheidsproblemen aan te pakken is het nodig samenhangend beleid te maken gericht op zowel leefstijlfactoren van mensen als op hun sociale en fysieke omgeving, participatie en toegang tot voorzieningen. Een goed begin is bijvoorbeeld een nieuwe opdracht rond een gezondheidsprobleem of gemeentelijke nota’s gezondheidsbeleid (met thema’s als gezondheid en leefomgeving of preventie, zorg en welzijn). Deze beleidsstrategie, waarbij sectoren binnen en buiten volksgezondheid samen werken aan gezondheid, noemen we integraal gezondheidsbeleid. Een belangrijk kenmerk van dit beleid is domeinoverstijgend samenwerken.

Samenwerken op meerdere niveaus: beleid en uitvoering

Om domeinoverstijgend te werken aan gezondheid heeft u de sociale beleidsdomeinen (onderwijs, Wmo, jeugd, sport en sociale zaken) én de fysieke beleidsdomeinen (ruimtelijke ordening, milieu, verkeer en veiligheid) nodig om verbindingen te leggen. Naast betrokkenheid van sectoren op beleids- en bestuursniveau zijn ook partijen op uitvoeringsniveau van belang om integraal beleid te vertalen naar een integraal uitvoeringsprogramma of aanpak. Relevante partijen zijn onder andere GGD-en, zorg- en welzijnsorganisaties, scholen, sportverenigingen, sportbonden, patiëntenorganisaties, maatschappelijke organisaties en uiteraard inwoners.

Integrale aanpak: tegelijkertijd inzetten op meerdere pijlers

De uitwerking van integraal gezondheidsbeleid is een integrale aanpak of programma. Dit is een mix van interventies en maatregelen in diverse settings (zoals gezonde wijkaanpak of gezonde school) en voor diverse doelgroepen (jeugd, volwassenen, ouderen, lage sociaaleconomische status etc.). Een voorbeeld is de wijkgerichte aanpak van roken gericht op het bereiken van jongeren (via voorlichting en advies) enerzijds en het realiseren van een rookvrije omgeving (via regelgeving) anderzijds. Bij een integrale aanpak is het nodig in te zetten op meerdere pijlers om zo meer effect op gezondheid te bereiken[1]:

  • Pijler voorlichting en educatie
  • Pijler signalering, advies en ondersteuning
  • Pijler fysieke omgeving
  • Pijler sociale omgeving
  • Pijler regelgeving en handhaving

De pijlers van de integrale aanpak zijn voor alle leefstijlthema's (alcohol, depressie, drugs, overgewicht, seksuele gezondheid, sport en bewegen, tabak en valpreventie) in de Handreiking gezonde gemeente uitgewerkt.

Procesmatig aan de slag in de praktijk

Door bestuurlijke ontwikkelingen (zoals preventieakkoord, omgevingswet) en aandacht voor implementatie vanuit landelijke programma’s (zoals GIDS, JOGG en preventiecoalities) liggen er veel kansen om integraal werken in de praktijk te versterken. Om het werken aan integraal gezondheidsbeleid te vergemakkelijken, helpt het om procesmatig aan de slag te gaan en stappen voor integraal werken te doorlopen[2]. Lees hoe u aan de slag kunt met integraal werken.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer