Bekijk onderstaande voorbeelden van beleid op seksuele gezondheid en ontdek hoe andere gemeenten en GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst'en het beleid voorbereiden, maken en uitvoeren op het gebied van seksuele gezondheid.

Voorbeelden ongeplande zwangerschap

Seksuele gezondheid speerpunt in Gelderland-Zuid

Op basis van regionale cijfers zien we grote verschillen tussen gemeenten in aantal ongeplande zwangerschappen en het aantal tienermoeders. In Rotterdam blijkt bijvoorbeeld het aantal ongeplande zwangerschappen onder jongeren en jongvolwassenen hoger is dan het landelijk gemiddelde. Daarom investeert GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst Rotterdam in spreekuren op scholen en voorlichting over seksualiteit, relaties en onbedoelde zwangerschap. Uit het onderzoek Seks onder je 25e, regionale ophoging Gelderland-Zuid  blijkt dat in Rivierenland het aantal ongeplande zwangerschappen hoger is dan in de regio Nijmegen. In Rivierenland gebruiken jongeren minder vaak anticonceptie. Ook blijkt dat praktisch opgeleiden minder betrouwbare methoden van anticonceptie gebruiken dan theoretisch opgeleiden. Voor de GGD Gelderland-Zuid is dit een reden om in te zetten op bepaalde risicogroepen en ook meer aandacht te hebben voor de gelovige groepen. 

Begeleiding naar anticonceptie voor kwetsbare vrouwen

In de gemeente Tilburg zagen hulpverleners soms met lede ogen aan hoe kwetsbare vrouwen door gebrek aan kennis, financiële middelen of door een vast geloof in mythes ongepland zwanger werden. ‘Als het in een bepaalde levensfase voor een vrouw niet handig is dat ze zwanger is, dan loopt ook het kind risico’, geeft verpleegkundig specialist Connie Rijlaarsdam, GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst Hart voor Brabant aan. Connie voerde in samenspraak met de gemeente Tilburg een pilot uit waarin 30 vrouwen proactief en indien nodig intensief werden begeleid richting adequate anticonceptie. Er werd maatwerk geboden en niemand werd gedwongen, maar er werd wel de tijd genomen om naar de situatie en leefwereld van de vrouwen te kijken en ook om met hen te spreken over kinderwens en seksualiteit. Mogelijke financiële barrières voor anticonceptie werden weggenomen. 86 procent van deze vrouwen die niet zwanger wilden worden, werden begeleid en ondersteund bij anticonceptie. ‘Nu is het zaak dat elke hulpverlener voor ogen houdt hoe belangrijk anticonceptie voor deze kwetsbare vrouwen is, ook met het oog op problemen die ontstaan als kinderen uit huis en onder toezicht moeten worden geplaatst. Het gaat er dan bijvoorbeeld om dat huisarts, verloskundige, psychiater, maar ook de hulpverleners vanuit instanties het gesprek durven aangaan. De GGD gaat ook in andere gemeenten in de regio verder met uitrol van dit project. ‘De geringe kosten van anticonceptie staan in geen verhouding tot de immens hoge maatschappelijke kosten van ongeplande en ongewenste zwangerschappen en het leed dat daarop volgt. Materieel en immaterieel’, aldus Sandra Timmermans, adviseur Veiligheid gemeente Tilburg. ‘De gemeente Tilburg had in dit project de rol van ondersteuner. Het programma is in hoge mate afhankelijk van de bevlogenheid en communicatieve vaardigheden van de coördinatoren. De gemeente heeft dit programma ondersteund door op de juiste momenten maatwerkbudget beschikbaar te stellen voor ureninzet en/of anticonceptie voor de kwetsbare vrouwen.’  – Connie Rijlaarsdam, GGD Hart voor Brabant

Vanaf 2018 wordt dit programma de komende drie jaar onder de titel Nu Niet Zwanger in 50 centrumgemeenten uitgerold. Voor de agendering en ondersteuning worden kwartiermakers ingezet opdat gemeenten met ketenpartners de zorg en begeleiding voor kwetsbare groepen en gesprek rondom kinderwens, seksualiteit en anticonceptie, optimaal vorm kunnen geven. Het programma wordt gekoppeld aan het landelijke programma Kansrijke start. Kijk voor meer informatie op nunietzwanger.nl.

Voorbeelden seksuele grensoverschrijding

Tilburgse jongeren pakken sextingSexting is het verspreiden of delen van seksueel getinte foto's of berichten via mobiele telefoons of andere mobiele media. De term is afgeleid van sex en texting (sms/mms). Sexting wordt een probleem en is strafbaar als dit zonder instemming van de ander gebeurt en/of onder druk, dwang of chantage… aan

In Tilburg werden naaktfoto's tegen de wil van leerlingen op Instagram geplaatst: een voorbeeld van sexting waar de gemeente iets aan wilde doen. ‘Sexting komt steeds meer voor’, zegt Pierre-Ine Mattheussens van de politie. ‘Het fenomeen sexting is niet alleen een probleem in Tilburg, maar het duikt in het hele land op.’ In het kader van het project We can Young Tilburg is in Tilburg een campagne ontwikkeld om onvrijwillige sexting aan te pakken: www.onuitwisbaar.nu. ‘Om problemen te voorkomen is het belangrijk dat jongeren de risico’s kennen en aan de bel trekken als er misbruik in het spel komt’, zegt Liselot Godschalx van gemeente Tilburg. De campagne is daarom gericht op het vergroten van de seksuele en relationele weerbaarheid van jongeren en het informeren en het bewust maken van jongeren, opvoeders en professionals over de mogelijke gevolgen van sexting. Er is campagnemateriaal en er wordt voorlichting gegeven in workshops en op ouderavonden. Professionals krijgen deskundigheidsbevordering op dit onderwerp. ‘Het is een geweldig succes: in Tilburg hebben ongeveer 800 jongeren zich aangemeld als 'changemaker'. Zij dragen bij aan het project d.m.v. een stageopdracht, vrijwilligerswerk of een opdracht van school. De gemeente is nu aan het kijken hoe zij de sexting-campagne kan inbedden in de bestaande preventie-activiteiten.' – Liselot Godschalx, beleidsmedewerker zorg Gemeente Tilburg

Haltstraf voor sextingSexting is het verspreiden of delen van seksueel getinte foto's of berichten via mobiele telefoons of andere mobiele media. De term is afgeleid van sex en texting (sms/mms). Sexting wordt een probleem en is strafbaar als dit zonder instemming van de ander gebeurt en/of onder druk, dwang of chantage…

Sinds 2017 kunnen jongeren die zich schuldig maken aan sexting een Haltstraf krijgen in plaats van een gevangenisstraf. In een educatief programma krijgen jongeren meer inzicht in hun gedrag en worden ze zich bewust van de impact hiervan op het slachtoffer. Ook ouders worden erbij betrokken. Met een Haltstraf is de kans op herhaling minder groot.

Seksuele grensoverschrijding hoger in Montfoort

In de gemeente Montfoort bleken de door jongeren gerapporteerde cijfers in het schoolkrachtonderzoek voor grensoverschrijdend gedrag hoger dan in de rest van de provincie. GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst Utrecht heeft toen samen met de gemeente voorgesteld leerlingen in 2016 en 2017 de lespakketten “Relaties en seksualiteit" (basisonderwijs) en “Lang leve de Liefde" (voortgezet onderwijs) aan te bieden. De gemeenteraad besloot dat allereerst aanvullend onderzoek nodig was: waarom zijn de cijfers voor Montfoort hoger dan in omliggende gemeenten? Wat betekent dit? De GGD start nu met dit onderzoek. Hiervoor worden de nieuwe cijfers gebruikt, evenals de cijfers uit het laatste onderzoek 'Seks onder je 25e'. Ook gaat de GGD sleutelfiguren uit de gemeente interviewen om de cijfers beter te kunnen duiden. Hierin werkt het team seksuele gezondheid samen met het team epidemiologie. In een later stadium besluit de gemeente Montfoort of zij inderdaad wil investeren in het aanbieden van lespakketten op het gebied van relationele en seksuele vorming aan alle leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs – Gemeente Montfoort/GGD regio Utrecht