U bent hier

Laten staan wat werkt

Niet iedereen weet dat, maar een erkende interventie kunt u aanpassen zodat die beter aansluit bij uw lokale context. Zolang u de kern, de werkzame elementen, maar overeind laat. Op deze pagina leest u eerst waarom en hoe VeiligheidNL de Prima-aanpak aanpaste en vervolgens vertelt een lokale gezondheidsbevorderaar hoe zij de aanpak in de praktijk inzet. 

VeiligheidNL paste de erkende interventie Prima-aanpak aan omdat scholen de eerste versie te uitgebreid en te duur vonden. De kern van deze structurele aanpak om pesten te voorkomen lieten ze staan. En nu nemen scholen de Prima-aanpak wel af. De Pestmeter, een digitale vragenlijst, waarin alle principes van de aanpak terugkomen, is nu veel meer dan een monitorinstrument. 
De Prima-aanpak heeft de erkenning Theoretisch goed onderbouwd en de onafhankelijke Commissie Antipestprogramma’s selecteerde de aanpak als een van de dertien kansrijke antipestprogramma’s voor scholen.

De kern van Prima staat

Beeldmerk Prima-aanpak VeiligheidNL‘De kern van Prima is dat de activiteiten uit de aanpak schoolbreed zijn, focussen op alle doelgroepen en aanzetten tot actie.’ vertelt Zeina Bassa van VeiligheidNL. ‘Een school die aan de slag gaat met de Prima-aanpak voert stapsgewijs de onderdelen uit. Je doet activiteiten op school-, groeps- en individueel niveau. En je betrekt iedereen uit de omgeving van leerlingen: alle leerlingen uit de klas, personeelsleden en ouders. Prima zet aan tot bewustwording en in actie komen bij (eerste signalen van) pestgedrag.’ 

Hoe VeiligheidNL de Prima-aanpak aanpaste

Een scholing van drie dagdelen, dat was súper idealistisch.’ vertelt Zeina. ‘Uit een pilot bleek dat groepsleerkrachten zelf een laagdrempelig trainingsaanbod wilden. Toen ze vervolgens in een pilot de e-learning doorliepen, beoordeelden zij die als positief.

Bij VeiligheidNL zien ze de groepstraining voor onderwijsprofessionals als werkzaam onderdeel dat moest blijven staan. Ze kozen er voor de uitgebreide training te vervangen door een e-learning gecombineerd met teamintervisie, want effectief is dat het personeel de geleerde kennis deelt. En op deze manier is het in de praktijk veel beter te realiseren.
TNO-onderzoek bevestigt dat groepsleerkrachten meer bereid zijn antipest-activiteiten uit te voeren als ze het belang ervaren en zien dat de acties haalbaar zijn en resultaat hebben. En wanneer de overtuiging van de eigen effectiviteit groeit, gaan leerkrachten vaker gesprekken voeren over pestgedrag.

Een grote aanpassing is dat de aanpak compacter is gemaakt en digitaal beschikbaar. Op de site van VeiligheidNL krijgt de school nu de hele aanpak in één pakket aangeboden en men kan daar uitkiezen wat ze zelf nodig vinden. Voorheen moest een school alle activiteiten uit de Prima-aanpak uitvoeren. Zeina: ‘We hopen dat het effect is dat scholen meer onderdelen gaan gebruiken.’  
VeiligheidNL geeft wel aan welke activiteiten uit de aanpak scholen minimaal moeten doen om het Prima-certificaat te halen. Zo is een voorwaarde dat leerlingen, directie, teamleiders, leerkrachten en ouders de Pestmeter invullen. 

Een grotere plek voor de Prima-Pestmeter

Zeina vertelt: 'Een pilot met de Prima-Pestmeter toonde aan dat die op controlescholen ook effectief bleek. Daar werkte het meetinstrument niet alleen als eyeopener; men kwam ook al in actie!'
‘Vanwege dit succes gaven we de Pestmeter een grotere plek. Ouders en schoolmedewerkers vullen de meter nu ook in. Dat levert naast bewustwording ook inzicht op in hoe zij het pestbeleid ervaren. Daarover kan een school dan met hen in gesprek gaan. Verder biedt VeiligheidNL scholen nu via de vragenlijst de informatie over de aanpak op maat aan, dus passend bij wat op hun school speelt. Je overspoelt de school niet meer met een uitgebreide handleiding over alles wat binnen Prima-aanpak mogelijk is.’ 

Tip van Zeina: gebruik erkende interventie als kapstok

Zeina: ‘Neem wat de school al doet als aanknopingspunt. Ze hoeven helemaal niet opnieuw te beginnen, zo’n boodschap schrikt hen alleen maar af. Gebruik een erkende interventie als kapstok en check: doen we het goed volgens de werkzame elementen. Doet de school al een lessenserie op groepsniveau? Dan kan een advies zijn aan bewustwording te gaan werken op school- en ouderniveau.’ 

De Prima-aanpak in de praktijk van Ans van der Borst

Ans, gecertificeerd begeleider van de Prima-aanpak, begeleidt twee scholen die dit jaar (2015) startten met de nieuwe Prima-aanpak. Daarnaast krijgt de GGD nu ook veel vragen van scholen die nadenken over hoe zij vanaf 2016 willen voldoen aan de nieuwe anti-pestwet. Dat is een prikkel, een kapstok om met pesten aan de slag te gaan. 
‘Mijn ervaring is dat scholen zelf de regie willen hebben. Wat de school prioriteit wil geven, daar sluit ik op aan. Dat staat bij mij centraal, niet een Prima-certificaat behalen met waar je minimaal aan moet voldoen.’ Ondanks dat ze officieel Prima-trainer is, laat Ans de keuze voor een interventie aan de school zelf. Dat kan ook KIVA zijn, een andere erkende interventie gericht op de aanpak van pesten. 
‘Belangrijk vind ik het startschot met het schoolteam te geven. Met hen bepaal je welke activiteiten je met leerkrachten, leerlingen en met ouders wilt aanpakken. Ik begin met input verzamelen. We houden een studiedag met het team, formeren het kernteam en zetten de Prima-Pestmeter uit.’

'We doen alles, maar net even anders'

Ans: 'Uiteindelijk doen we alle minimaal aanbevolen acties uit de Prima-aanpak wel, maar op onze eigen tijd en soms net even anders. De studiedag en onze begeleiding zijn extra.
‘Het invoeringsplan bijvoorbeeld is bij ons een groeidocument, we stellen het niet van te voren op zoals in de minimaal aanbevolen acties staat. En ik houd bij voorkeur in de startfase al een ouderbijeenkomst, zodat ouders dan al meedenken en aangeven wat ze belangrijk vinden. Wat moeten leerlingen volgens hen doen om pesten tegen te gaan, wat de leerkrachten en wat kunnen zijzelf bijdragen.
De online begeleiding die de Prima-aanpak nu standaard aanbiedt in plaats van begeleiding, vind ik wel minimaal. Je laat de school dan veel zelf doen. Gelukkig kunnen we hier lokaal in de gemeente Breda scholen extra begeleiding bieden.
De e-learning is fantastisch! Je kunt die op je eigen moment doen! We doen deze scholing voorafgaand aan de studiedag met het team. Tijdens die studiebijeenkomst verdiepen we kennis uit de e-learning.’

'De Prima-Pestmeter gebruik ik als graadmeter voor onderbouwing van mijn handelen'

‘Met de uitslagen bepalen we zelf wat vervolgstappen kunnen zijn. Die zitten niet altijd in de Prima-aanpak, maar de kennis en expertise heb ik in mijn eigen rugzakje.' vertelt Ans. 'Zo heb ik bijvoorbeeld nog altijd het lesboekje uit de oude Prima-aanpak achter de hand voor groep 6-8, over de rollen van omstanders. Dat is echt een heel praktisch lesboekje. Investeer in de omstanders, want dat heeft meer en sneller effect dan een sociale vaardigheidstraject voor het gepeste kind. Steeds vaker kiezen we voor een positieve aanpak van pesten, bijvoorbeeld School-Wide Positive Behavior Support.'

Decoratieve foto van leerlingen buiten

Voorbeeld: werkzame principes zitten ook in professioneel handelen

Ans heeft een voorbeeld waarmee ze laat zien hoe zij een concreet pestincident op een school aanpakte. Daaruit blijkt dat zij dan ook de werkzame principes van de Prima-aanpak volgt.

‘Uit de Prima-Pestmeter van zowel leerlingen, ouders en leerkrachten kwam een heftig pestincident in groep 7, twee meisjes waren de dupe. Het speelde zich af bij gym, in de lokalen en onderweg. De school riep acuut mijn hulp in: het pestincident mocht niet over kerstvakantie heen getild worden.’ 
Met de intern begeleider, groepsleerkracht en directeur zette Ans heel concrete stappen op een rij. Over hoe om te gaan met de individuele leerlingen. En over groepslessen, want bewustwording en communicatie is heel belangrijk. Bijvoorbeeld: doe niet mee, distantieer je en spoor anderen aan dat ook te doen. Een ouderavond heeft prioriteit. ‘Met ouders bespreken we dat de rol die omstanders vervullen het verschil kan maken. We maken het echt heel concreet: hoe spreek je je kind er op aan en kijk mee in de groepswhatsapp.’

Daarnaast kijkt ze ook hoe toepasbaar het stappenplan van de school is bij een pestincident. ‘Een school moet de stappen op één A4 hebben staan, heel helder en voor alle niveaus en doelgroepen: zo pakken we hier pesten aan.’ 

Meer weten over de Prima-aanpak?

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer