U bent hier

Informatie over schoolbesturen en de Gezonde School

  1. Wat is de taak van het schoolbestuur?
  2. Welke bestuursvormen zijn er?
  3. Wie stuurt het bestuur aan?
  4. Leeft Gezonde School onder schoolbesturen in het primair onderwijs?
  5. Wat houdt bestuurders bezig?
  6. Is er nog ruimte voor andere zaken?
  7. Vormen besturen wel een goede ingang voor Gezonde School?
  8. Waarom heeft structurele aandacht de voorkeur?
  9. Hoe verloopt de beleidscyclus op scholen?
  10. Is er bestuurlijke beweging als het gaat om gezondheid?
  11. Welke doelen stelt de Onderwijsagenda SBGL?
  12. Is aandacht voor gezondheid al een criterium voor verantwoording?

Achtergrondinformatie


1. Wat is de taak van het schoolbestuur?

Schoolbesturen zijn eindverantwoordelijk voor alles wat zich in de school afspeelt. Dus voor de kwaliteit van het onderwijs dat de school biedt en voor de resultaten. Het schoolbestuur heeft veel beheers- en bestuurstaken. Denk aan huisvestingsbeleid, onderwijsinhoudelijk beleid en personeelsbeleid. Dikwijls delegeren ze taken aan de schoolleiders, sturen ze op hoofdlijnen aan en controleren ze achteraf.

Naar boven


2. Welke bestuursvormen zijn er?

Er zijn grote verschillen tussen besturen. Sommige besturen hebben meer dan 20 scholen onder hun hoede, andere maar 1 school. Van de 1.180 besturen die lid zijn van de PO-Raad (primair onderwijs) is de verdeling als volgt:
  • 46%: 1 school
  • 18%: 2 t/m 5 scholen
  • 16%: 6 t/m 10 scholen
  • 14%: 11 t/m 20 scholen
  • 6%: meer dan 20 scholen

Naar boven


3. Wie stuurt het bestuur aan?

De overheid geeft richting aan het onderwijs via wet- en regelgeving. Hóe de school invulling geeft aan het vervullen van zijn taken, is aan de bestuurder. Die laat zich daarbij vaak voeden door verschillende stakeholders, zoals de medezeggenschapsraad, de ouders, het gemeentebeleid, en ook de actualiteit.

Naar boven


4. Leeft Gezonde School onder schoolbesturen in het primair onderwijs?

Weinig, zo is de indruk. De PO-Raad heeft in 2012 getracht te achterhalen waar de achterban behoefte aan heeft als het gaat om Gezonde School. Die oproep heeft weinig tot geen response opgeleverd. Het onderwerp lijkt niet hoog op de agenda van bestuurders te staan. Schoolbestuurders weten over het algemeen niet wat Gezonde School inhoudt en wat deze kan opleveren.

Naar boven


5. Wat houdt bestuurders bezig?

Schoolbestuurders hebben een volle agenda; er komt veel op ze af. Enkele voorbeelden van belangrijke (actuele) thema’s waarop ze de schoolleiders aansturen zijn:
  • het versterken van de onderwijskwaliteit
  • een oplossing zoeken voor het krimpprobleem
  • de samenwerking met de kinderopvang
  • het versterken van de kwaliteit van de leerkracht en de schoolleider
  • het bieden van passend onderwijs
  • het betrekken van ouders

Naar boven


6. Is er nog ruimte voor andere zaken?

In het basisonderwijs ontvangen schoolbesturen (sinds 1 augustus 2006) één budget voor personele en materiële kosten: de lumpsum. Door de invoering van de lumpsum, hebben scholen zelf meer verantwoordelijkheid gekregen voor de inzet van middelen. Daarnaast ontvangen ze sinds 1 augustus 2012 een extra bedrag om de prestaties van leraren en leerlingen te vergroten. Voor een leerling in het basisonderwijs krijgen schoolbestuurders circa € 5.800 per kind per schooljaar. Daar moet de school alle kosten van betalen: van boeken en schoonmakers tot leerkrachten en gymlokaal. Dat is voor veel scholen geen vetpot. Als het gaat om aandacht voor leefstijl en gezondheid, geven scholen vaak aan dat er veel op ze afkomt en dat ze zich overvraagd voelen. Ze kampen met gebrek aan tijd en geld.

Naar boven


7. Vormen besturen wel een goede ingang voor Gezonde School?

Ja en nee. Het zijn vooral de schoolleider en zijn team die – binnen de beleidskaders - beslissen hoe ze aandacht besteden aan gezondheid op school. Toch zou het wel helpen als schoolbesturen in hun strategisch (meerjaren)plan meer aandacht voor gezondheid zouden opnemen. De schoolleider zal dat plan dan moeten vertalen naar een aanpak voor de eigen school. Ook belangrijk: het bestuur kan ervoor helpen zorgen dat aandacht voor gezondheid structureel wordt op school.

Naar boven


8. Waarom heeft structurele aandacht de voorkeur?

Veel basisscholen voeren gezondheidsbevorderende activiteiten uit. Maar om echt te kunnen oogsten, is een structurele aanpak nodig. Toch komt die bij veel scholen niet uit de verf. Uit onderzoek blijkt dat maar liefst 82% van de schoolleiding op basisscholen het thema belangrijk vindt, maar er zijn veel minder basisscholen (43%) die er daadwerkelijk gericht beleid op voeren. Schoolbesturen kunnen een structurele aanpak – met meer effect – helpen realiseren door daar visie en beleid op te ontwikkelen (met een mogelijk bijbehorend budget).

Naar boven


9. Hoe verloopt de beleidscyclus op scholen?

Het bestuur stelt een strategisch plan op voor meerdere jaren. Dat vormt voor de bestuurder het uitgangspunt om het jaarplan op te stellen. De bestuurder bespreekt dit jaarplan met de schoolleider. De schoolleider vertaalt dit plan naar een plan voor zijn school. Het plan wordt besproken met ouders en leerkrachten. De leerkrachten maken vervolgens een plan per vak, groepsplannen en leerlingenplannen.

Naar boven


10. Is er bestuurlijke beweging als het gaat om gezondheid?

Eind 2012 hebben verschillende partijen in het onderwijs een belangrijke beweging gemaakt. Betrokken waren de PO-Raad (primair onderwijs), VO-raad (voortgezet onderwijs) en MBO Raad (middelbaar beroepsonderwijs), en de ministeries van OCW (Onderwijs Cultuur en Wetenschap) en VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport). Zij hebben gezamenlijk voor de komende vier jaar een onderwijsagenda opgesteld voor sport, bewegen en een gezonde leefstijl (SBGL) in en rondom de school. De Onderwijsagenda SBGL spreekt zich duidelijk uit. Een gezonde leefstijl is belangrijk voor het presteren en welbevinden van leerlingen. Aandacht daarvoor zal leiden tot betere schoolprestaties en minder schooluitval. De agenda is opgesteld om scholen te motiveren en stimuleren om te komen met een samenhangend schoolbeleid voor sport, bewegen en een gezonde leefstijl.

Naar boven


11. Welke doelen stelt de Onderwijsagenda SBGL?

In 2016 moeten verschillende doelen zijn bereikt. Twee voorbeelden: Het percentage leerlingen in het primair onderwijs dat voldoet aan de beweegnorm is gestegen van 47% naar minimaal 53%. En minimaal 450 basisscholen in Nederland hebben het Vignet Gezonde School behaald.

Naar boven


12. Is aandacht voor gezondheid al een criterium voor verantwoording?

De Vensters voor verantwoording verzamelen cijfers van scholen om een goed beeld te krijgen van bijvoorbeeld de onderwijsopbrengsten, leerlingenpopulatie, financiën en personeel. Daarmee kan de school beter sturen op kwaliteit en zich spiegelen aan landelijk gemiddelden. De vensters voor het primair onderwijs bevatten 17 thema’s waarop de kwaliteit wordt gemeten – en de school verantwoording aflegt. Aandacht voor gezondheid is daarin geen hard criterium. Maar de vensters bieden scholen wel vrije ruimte om iets onderscheidends over de school op te nemen. Bijvoorbeeld dat de school een Gezonde School is.

Naar boven


Achtergrondinformatie

Onderwijsagenda Sport, Bewegen en een Gezonde Leefstijl in en rondom de school

Oktober 2012. Onder redactie van: Hester van der Putten (PO-Raad) Hélène van Oostrom (VO-raad), Jan Faber (MBO Raad). In opdracht van het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap en het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport. Zie de  onderwijsagenda.

De school bestuurd

Monique Turkenburg, SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau) 2008. Biedt een landelijk overzicht van de rolopvatting en taakvervulling van schoolbesturen. Naar rapport.

Overzicht met cijfers uit de sector

Cijfers over onder meer het aantal leerlingen, aantal instellingen en aantal besturen staat op de website van de PO-Raad.

Venster po

Venster po is een project dat cijfermatige informatie over scholen voor primair onderwijs verzamelt in één systeem. Het gaat dan bijvoorbeeld om gegevens over onderwijsopbrengsten, leerlingenpopulatie, financiën en personeel. Het doel daarvan is om samen met schoolbesturen en scholen tot een instrument te komen, waarmee zij beter kunnen besturen en opbrengstgerichter kunnen werken. Ook helpt het ze verantwoording af te leggen en ouders van informatie te voorzien. Naar website Venster po.

Informatie over de lumpsum van de rijksoverheid

In het basisonderwijs ontvangen schoolbesturen één budget voor personele en materiële kosten: de lumpsum. Daarnaast ontvangen ze sinds 1 augustus 2012 een extra bedrag om de prestaties van leraren en leerlingen te vergroten. Naar website Rijksoverheid.nl.

Bedragen die de overheid uitgeeft

Overzicht van bedragen die de overheid per leerling uitgeeft en de kengetallen per onderwijstype. Naar website Rijksoverheid.nl.

Naar boven

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer