U bent hier

Ervaringsverhaal procesevaluatie Gezonde School-aanpak

Leren van evalueren; procesevaluatie Gezonde School-aanpak zinvol

Soms ben je het verplicht aan de gemeente maar een procesevaluatie levert ook voor je eigen uitvoering veel bruikbare inzichten op. Zo benadrukt Daniëlle Boot, medewerker gezondheidsbevordering bij GGD Kennemerland. Ook Geert Bruinen, senior beleidsmedewerker bij de gemeente Rotterdam en voormalig coördinator van het team Gezonde School Rijnmond beaamt het nut. Beiden werden hierover geïnterviewd.

Masteronderzoek en een procesevaluatie

Geert Bruinen was onder andere benieuwd naar de drempels die scholen ervaren om met de Gezonde School-aanpak te starten. "Ten tijde van het onderzoek waren in de regio Rijnmond al heel veel gezonde scholen, maar niet alle scholen wilden zich aansluiten. Van die scholen wilde hij weten wat de belemmeringen waren.” Daniëlle wilde een beeld krijgen van een aantal scholen die nog kort bezig waren: startmotivatie, het draagvlak en de resultaten volgens de scholen.

Daniëlle koos voor een focusgroep. Ze hoopte op diepgaander inzichten dan die je door een vragenlijst krijgt. Geert stak breed in en liet een studente Health Education and Promotion van de Universiteit Maastricht haar masteronderzoek bij 25 scholen doen. Vanaf het begin vooral om de resultaten intern te gebruiken.

Focusgroep

Daniëlle: “We hebben voor een focusgroep gekozen omdat we de scholen bij elkaar wilden zetten en ervaringen wilden laten uitwisselen, zodat ze ook van elkaars aanpak konden horen. De belangrijkste reden voor een focusgroep is de mogelijkheid tot doorvragen en de interactie.” Bij een focusgroep is het volgens Daniëlle belangrijk dat er een mix is van managers, leerkrachten en andere betrokkenen binnen de school, aangezien je alle kanten wilt horen. Dat bleek inderdaad goed te werken. Daniëlle geeft twee tips voor het werken met focusgroepen:

  • Houd de regie. Bijvoorbeeld door bij teveel herhaling met een nieuwe vraagstelling ‘een andere wending’ aan het gesprek te geven.
  • Houd er rekening mee dat je na een focusgroep soms moet na bellen omdat je nog niet alle informatie hebt. Reserveer daar vooral wat extra tijd voor.

Onderzoek door een masterstudent(e)

De intentie van Geert was om op basis van het onderzoek meer scholen aan de Gezonde School-aanpak mee te laten doen. Aangezien de resultaten niet naar buiten gepresenteerd zouden worden, was het mogelijk om een studente het onderzoek uit te laten voeren. “Belangrijk hierbij is dat je iemand moet hebben die haar begeleidt en daar een paar uur per week voor rekent,” zo stelt Geert. “Ook moet je draagvlak hebben binnen je organisatie voor een dergelijk onderzoek.” Een student-onderzoeker moet kritische opmerkingen kunnen maken over de interne werkwijze. En net zoals bij de gezondheidsbevorderaars zijn communicatieve vaardigheden van de onderzoeker essentieel. “De student moet boven het eigen onderzoeksbelang uit kunnen stijgen en het belang van de school in kunnen zien.” Afspraken over begeleiding van de universiteit zijn een randvoorwaarde.

Verstand van school bij GGD

Als gezondheidsbevorderaar én als school moet je willen investeren in de Gezonde School-aanpak. Aansluiten op de behoeften van de school, vraaggericht zijn, is wezenlijk voor die aanpak. Geert kreeg uit de evaluatie terug wat scholen aanspreekt: “Het enthousiasme zat hem in hoe mijn GGD collega’s hielpen bij acute problemen en de juiste houding”. Geert: “Er waren scholen die uiteindelijk afhaakten omdat het niet helder was wat het hen zou opleveren. Scholen die de Gezonde School-aanpak wel omarmen doen dat omdat de aanpak integraal en stevig is neergezet.” Daniëlle merkte dat enkele scholen de Gezonde School blijven zien als ‘iets voor erbij’. Ze noemt dat ook als risico van tijdelijke extra financiering. “Wij als GGD zouden graag willen zien dat de Gezonde School-aanpak onderdeel wordt van het schoolbeleid en dat scholen weten en op lange termijn ook gaan bemerken dat het ook de voortgang bij taal en rekenen stimuleert.”

Tips

Geert en Daniëlle hebben op basis van hun evaluaties een aantal tips voor collega’s.

  • Zorg dat de Gezonde School-aanpak niet de taak van één persoon is. Daniëlle: “Daar moet je echt op hameren, anders valt het als een kaartenhuis in elkaar als iemand weg gaat.” Het draagvlak binnen een team is essentieel daarin.
  • Geert benadrukt dat je schoolleiders moet motiveren. “Een directeur die enthousiast is of juist niet, is uiteindelijk doorslaggevend”.
  • Houd goed bij wie wat doet op de verschillende scholen. Een goede administratie maakt evalueren gemakkelijker en minder tijdrovend.
  • In Kennemerland, waar scholen extra financiën kregen om met gezondheid bezig te gaan, hadden scholen onderschat hoeveel tijd het kostte. Maak ze dat duidelijk, maar wel voorzichtig. “Enerzijds wil je dat scholen van tevoren realiseren dat het enige inspanning kost, anderzijds haken ze af als je dat teveel benadrukt,” aldus Daniëlle.
  • Bewaak goed dat scholen keuzes maken en niet alles tegelijk aanpakken.

Geert, die intussen een andere functie heeft, noemt aan het eind van het gesprek nog een belangrijke succesfactor. “De meeste energie gaat uiteindelijk zitten in de implementatie binnen de scholen. Juist daarom is het belangrijk dat Gezonde School adviseurs goed op de hoogte zijn van wat er in het onderwijs afspeelt.

Meer informatie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer