U bent hier

Positieve gezondheid in 7 vragen

Wat is gezondheid? Die vraag is weer actueel sinds Machteld Huber de oude definitie van de WHO ter discussie stelde. Met alle gevolgen van dien. Ook voor wat we de kinderen leren op school. Veerkracht is het sleutelwoord.

  1. Waarom aandacht voor de definitie van gezondheid?
  2. We hebben toch een WHO-definitie?
  3. Waarom voldoet die definitie niet meer?
  4. Wat is de nieuwe benadering van gezondheid?
  5. Hoe houdbaar is de nieuwe definitie?
  6. Wat spreekt mensen aan in positieve gezondheid?
  7. Wat zijn indicatoren voor gezondheid?

 

1 Waarom aandacht voor de definitie van gezondheid?

De definitie die we met elkaar gebruiken, bepaalt wat we verstaan onder gezondheid en ziekte. Die opvatting heeft grote invloed op ons zelfbeeld (gezond of ongezond). Op hoe anderen ons beoordelen. Op de keuzes die de gezondheidszorg maakt. Op het beleid van overheid en zorgverzekeraars. Maar ook op wat we kinderen op school bijbrengen om gezond te leven.

2 We hebben toch een WHO-definitie?

Klopt. Die hanteren we sinds 1948. In die definitie wordt gezondheid bestempeld als een toestand van fysiek, mentaal en sociaal welzijn. Het gaat daarbij dus vooral om de afwezigheid van ziekte of gebreken.

3 Waarom voldoet die definitie niet meer?

Machteld Huber, arts, onderzoeker en ervaringsdeskundige, kwam er steeds meer achter dat de definitie onhaalbaar is. Want zelfs al je geen ziekte hebt, gebeuren er in het leven dingen waardoor het je lichamelijk of geestelijk even niet goed gaat. Neem iemand die een echtscheiding of overlijden van een dierbare meemaakt. Of neem een oudere met ouderdomsproblemen. Bij al die voorbeelden zouden mensen dus volgens de WHO-definitie niet gezond zijn. De WHO-definitie schept verwachtingen van wanneer we gezond zijn. En alles wat daar niet mee strookt, zijn we als ongezondheid gaan beschouwen.

4 Wat is de nieuwe benadering van gezondheid?

Het is volgens Huber de hoogste tijd om anders te gaan kijken naar het concept gezondheid. Het zou beter zijn gezondheid niet langer te zien als doel, maar als het vermogen van mensen om het leven zo goed mogelijk vorm te geven, in relatie tot de uitdagingen die het leven stelt. Dat is een veel dynamischer benadering dan die van de WHO. Positieve gezondheid gaat uit van de volgende definitie: gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en hun eigen regie te voeren in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven.                                                       

5 Hoe houdbaar is de nieuwe definitie?

ZonMw gaf Huber de opdracht om te toetsen of er wel draagvlak is voor deze nieuwe definitie. En welke stappen er nodig zijn om deze definitie te operationaliseren. Huber deed uitgebreid kwantitatief en kwalitatief onderzoek bij zeven groepen belanghebbenden: patiënten, behandelaars, beleidsmakers, verzekeraars, public health actoren, burgers en onderzoekers. Hun werd gevraagd: wat vinden jullie ervan? En wat zien jullie als indicatoren voor gezondheid?

6 Wat spreekt mensen aan in positieve gezondheid?

De nieuwe definitie is aantrekkelijk omdat het de mens centraal stelt, en niet zijn ziekte. Het spreekt mensen aan op hun kracht in plaats van op hun zwakte, het benadrukt hun potentieel. Wat veel mensen aanspreekt, is het idee dat gezondheid betekent dat mensen niet belemmerd worden in zaken waar hun hart sneller van gaat kloppen. De focus ligt op een betekenisvol leven.

7 Wat zijn indicatoren voor gezondheid?

Huber maakte op basis van het onderzoek een overzicht van indicatoren voor gezondheid: 566 werden het er. Die heeft ze teruggebracht tot zes hoofddimensies, zoals dagelijks functioneren en lichaamsfuncties. Maar ook sociaalmaatschappelijk functioneren en zingeving. Als zes assen in een spinnenweb visualiseren ze gezondheid. Door daarop een score aan te brengen, krijg je een beeld van hoe het met de gezondheid staat.

 

Spinnenwebmodel

Figuur met de 6 dimensies van Positieve gezondheid uitgebeeld in een spinneweb

 

Het spinnenwebmodel, ingevuld door 4 personen

Wat kunnen we ermee?

Er is veel vraag naar het spinnenwebdiagram. Mensen willen het gebruiken om hun eigen gezondheid in kaart te brengen. Maar ook als gevalideerd meetinstrument om voor een bepaalde populatie gezondheid te meten en te monitoren. Het spinnenweb wordt nu verder ontwikkeld tot een scoringsinstrument voor positieve gezondheid. Ook wordt het voorzien van adviezen die mensen handelingsperspectieven bieden. Er zijn ook ideeën over scholing aan professionals, zodat zij mensen op een motiverende manier kunnen coachen in wat ze nog wel kunnen.

Meer informatie

 

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer