U bent hier

Nudging

Nudging gaat over een duwtje in de goede richting geven door de goede keuze makkelijker en aantrekkelijker te maken.

Holle Bolle Gijs van de Efteling als symbool voor nudging

Wat is nudging?

Het Engelse woord nudge staat voor een vriendelijk duwtje in de goede richting. Een veel gebruikte definitie van een nudge is ‘ieder aspect van de keuzearchitectuur dat het gedrag van mensen op een voorspelbare manier beïnvloedt zonder daarbij keuzes te beperken of op een significante manier de economische prikkels te veranderen’[1]. Het aantrekkelijke van nudging is dat het minder nadruk legt op het rationele en meer inspeelt op automatische denkprocessen juist op de momenten dat we keuzes maken.

Nudging is vaak een onderdeel van een bredere interventie. Zo is het plaatsen van fruit op ooghoogte een nudge in de interventie De Gezonde Schoolkantine. Ga direct naar meer praktijkvoorbeelden.

Nudging kan bovendien een onderdeel zijn van een bredere sociale marketing strategie. Sociale marketing wil positieve maatschappelijke veranderingen creëren, door de inzet van commerciële marketingconcepten en -technieken.

Typen nudges

Nudges spelen in op gedragswetenschappelijke inzichten. In het Rapport Nudging in de publieke gezondheidszorg komen verschillende typen nudges aan bod:

  • Aantrekkelijkheid: zorg dat iets er aantrekkelijk uitziet. Mensen hebben een voorkeur voor aantrekkelijke opties. Bijvoorbeeld met belichting gezonde opties in een (school)kantine aantrekkelijker presenteren.
  • Default: maak van de wenselijke keuze de standaard keuze. Bijvoorbeeld een opt-out in plaats van opt-in systeem voor vaccinaties of orgaandonatie.
  • Pre-commitment: vraag mensen zich aan het gewenste gedrag te committeren zonder dat ze zich al verplicht voelen. Dit vergroot de kans dat ze een vervolg geeft aan het voornemen. Bijvoorbeeld het inschrijven voor een beweegprogramma bevordert het daadwerkelijk deelnemen.
  • Reminders: mensen moeten dagelijks grote hoeveelheden informatie verwerken. Een reminder herinnert je aan een bepaald gedrag. Bijvoorbeeld een smartphone app die gedurende de dag aangeeft dat ze water moet drinken.
  • Simplificatie: door het simpeler maken van formulieren, informatie en procedures zijn mensen niet afhankelijk van hun cognitieve capaciteit bij het maken van een keuze. Bijvoorbeeld door de belastingaangifte makkelijker te maken (vooraf ingevulde vakjes).
  • Sociale normen: sociale normen zijn veelal impliciete regels die bestaan binnen een groep, over wat de meerderheid van de groep doet of kiest. Bijvoorbeeld door aan te geven dat het merendeel van de mensen hun handen wast na toiletbezoek, sluiten mensen zich eerder bij deze norm aan.
  • Zichtbaarheid: mensen kiezen eerder een alternatief dat meer in het oog springt. Bijvoorbeeld het plaatsen van fruit op ooghoogte.
  • Feedback: door mensen feedback te geven over hun gedrag en de gevolgen daarvan worden ze gestuurd in hun toekomstig gedrag. Bijvoorbeeld door het plaatsen van borden die automobilisten laten zien hoe hard ze rijden, en of dat wel (groene cijfers, lachende smiley) of niet (rode cijfers, verdrietige smiley) binnen de limiet is.

Voordelen van nudging

  • Nudging is een eenvoudige wijze om gedrag te sturen.
  • Met nudging behoudt de consument de keuzevrijheid.
  • Er is veelal weinig budget nodig om een nudge uit te voeren.
  • Nudges richten zich op automatisch keuzegedrag. Het overgrote deel van ons gedrag is automatisch en niet gepland.
  • Nudging heeft de potentie om gezondheidsverschillen te verkleinen. Het speelt in op automatische processen en gaat niet uit van het overbrengen van vaak complexe informatie over gezondheid. Groepen die minder taalvaardig of ongeletterd zijn, kun je met nudges dus gemakkelijker bereiken.[2][3]

Nudging naar een gezonde leefstijl en gezondheid

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft verkend hoe nudging kan worden ingezet om een gezonde leefstijl en gezondheid te bevorderen. Er is een raamwerk gemaakt van werkende mechanismen bij nudging met daarin 7 heuristieken die ingezet kunnen worden. Deze heuristieken zijn:

  • Default, neiging te kiezen voor de toegewezen optie;
  • Beschikbaarheid, keuze baseren op informatie / optie die het meest beschikbaar is in ons geheugen;
  • Representativiteit, het maken van een inschatting of iets of iemand tot een bepaalde categorie behoort;
  • Anchoring, neiging om een schatting te maken op basis van een willekeurig referentiepunt of startwaarde;
  • Framing, keuze baseren op de manier waarop informatie positief of negatief gepresenteerd wordt;
  • Sociale norm, gedrag van anderen als standaard voor de gepastheid van het eigen gedrag gebruiken (en het baseren van de keuzes hierop);
  • Fun theory, gewenst gedrag aantrekkelijk maken door iets vernieuwends, leuks of grappigs.

Meer informatie over deze heuristieken is te vinden in de powerpoint Heuristieken framework en in het strategisch programma van het RIVM.

Kanttekeningen bij nudging

Effectiviteit

Onderzoek naar nudging staat nog in de kinderschoenen. Zo is er nog weinig bekend over de effectiviteit en onder welke omstandigheden nudging wel of niet effectief is. Hier wordt onder andere onderzoek naar gedaan in het project WINK (Welfare Improvement through Nudging Knowledge, 2014-2019). Dit project brengt de effectiviteit, legitimiteit en haalbaarheid van nudging in de publieke gezondheidszorg in kaart.

Ethisch verantwoord?

Omdat nudging zich richt op automatische beslissingen, stellen critici regelmatig de vraag of nudging wel ethisch verantwoord is. Zij zien het als een inbreuk op de keuzevrijheid van het individu als dit niet transparant plaatsvindt. Tegelijkertijd werken de psychologische mechanismen achter nudging mogelijk beter wanneer mensen zich er niet van bewust zijn. Meer inzicht is nodig in de invloed van bewustwording op de effectiviteit van nudges. Dat kan bovendien helpen nudging acceptabeler te maken.

Deze ethische discussie richt zich vooral op de vraag of overheden nudges mogen gebruiken om collectieve welvaart te stimuleren. Commerciële bedrijven gebruiken de onderliggende technieken van nudging namelijk al decennia. In ‘Helpt ‘Nudgen’ bij een gezonde en duurzame keuze?’ staan adviezen rondom de ethische aanvaardbaarheid van nudging.

Meer informatie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer