U bent hier

Nudging

Nudging gaat over een duwtje in de goede richting geven zonder daarbij keuzes van mensen te beperken of economische prikkels te veranderen.

Holle Bolle Gijs van de Efteling als symbool voor nudging

Wat is nudging?

Het Engelse woord nudge staat voor een vriendelijk duwtje in de goede richting. Een veel gebruikte definitie van een nudge is ‘ieder aspect van de keuzearchitectuur dat het gedrag van mensen op een voorspelbare manier beïnvloedt zonder daarbij keuzes te beperken of op een significante manier de economische prikkels te veranderen’[1]. Het aantrekkelijke van nudging is dat het minder nadruk legt op het rationele en meer inspeelt op automatische denkprocessen juist op de momenten dat we keuzes maken.

Nudging is vaak een onderdeel van een bredere interventie. Fruit plaatsen op ooghoogte is bijvoorbeeld een nudge in de interventie De Gezonde Schoolkantine. Ga direct naar meer praktijkvoorbeelden.

Nudging kan bovendien een onderdeel zijn van een bredere sociale marketing strategie. Sociale marketing wil positieve maatschapelijke veranderingen creëren, met toepassing van commerciële marketingconcepten en -technieken.

Typen nudges

In het Rapport Nudging in de publieke gezondheidszorg spreekt men over verschillende typen nudges:

  • Aantrekkelijkheid: zorg dat iets er aantrekkelijk uitziet. Mensen hebben een voorkeur voor aantrekkelijke opties. Bijvoorbeeld met belichting gezonde opties in een (school)kantine aantrekkelijker presenteren.
  • Default: maak van de wenselijke keuze de standaard keuze. Bijvoorbeeld een opt-out in plaats van opt-in systeem voor vaccinaties of orgaandonatie.
  • Pre-commitment: vraag mensen zich aan het gewenste gedrag te committeren zonder dat ze zich al verplicht voelen. Dit vergroot de kans dat je een vervolg geeft aan het voornemen. Bijvoorbeeld het inschrijven voor een beweegprogramma bevordert het daadwerkelijk deelnemen.
  • Reminders: mensen moeten dagelijks grote hoeveelheden informatie verwerken. Een reminder herinnert je aan een bepaald gedrag. Bijvoorbeeld een smartphone app die gedurende de dag aangeeft dat je water moet drinken.
  • Simplificatie: door het simpeler maken van formulieren, informatie en procedures zijn mensen niet afhankelijk van hun cognitieve capaciteit bij het maken van een keuze. Bijvoorbeeld door de belastingaangifte makkelijker te maken (vooraf ingevulde vakjes).
  • Sociale normen: sociale normen zijn veelal impliciete regels die bestaan binnen een groep, over wat de meerderheid van de groep doet of kiest. Bijvoorbeeld door aan te geven dat het merendeel van de mensen hun handen wast na toiletbezoek, sluiten mensen zich eerder bij deze norm aan.
  • Zichtbaarheid: mensen kiezen eerder een alternatief dat meer in het oog springt. Bijvoorbeeld het plaatsen van fruit op ooghoogte.
  • Feedback: door mensen feedback te geven over hun gedrag en de gevolgen daarvan worden mensen gestuurd in hun toekomstig gedrag. Bijvoorbeeld door het plaatsen van borden die automobilisten laten zien hoe hard ze rijden, en of dat wel (groene cijfers) of niet (rode cijfers) binnen de limiet is.

Voordelen van nudging

  • Nudging is een eenvoudige wijze om gedrag te sturen.
  • Met nudging behoudt de consument de keuzevrijheid.
  • Er is weinig budget nodig om een nudge uit te voeren.
  • Nudges richten zich op automatisch keuzegedrag. Het overgrote deel van ons gedrag is namelijk automatisch en niet gepland.
  • Nudging heeft de potentie om gezondheidsverschillen te verkleinen. Het speelt in op automatische processen en gaat niet uit van het overbrengen van vaak complexe informatie over gezondheid. Groepen die minder taalvaardig of ongeletterd zijn, kun je met nudges dus gemakkelijker bereiken.[2][3]

Nudging van Gezonde Leefstijl en Gezondheid

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) verkent hoe nudging kan worden ingezet om een gezonde leefstijl en gezondheid te bevorderen. Hiervoor werkt het RIVM aan een overzicht van de bewezen effectiviteit van nudges op leefstijl en gezondheid, verzamelt ze ‘best practices’ van gezondheidsgerelateerde nudges die succesvol worden toegepast in andere landen. Lees meer

Kanttekeningen bij nudging

Effectiviteit

Onderzoek naar nudging staat nog in de kinderschoenen. Zo is er nog weinig bekend over de effectiviteit en onder welke omstandigheden nudging wel of niet effectief is. Hier wordt onder andere onderzoek naar gedaan in het project WINK (Welfare Improvement through Nudging Knowledge, 2014-2018). Dit project brengt de effectiviteit, legitimiteit en haalbaarheid van nudging in de publieke gezondheidszorg in kaart.

Ethisch verantwoord?

Omdat nudging een interventie is die zich richt op automatische beslissingen, stellen critici regelmatig de vraag of nudging wel ethisch verantwoord is. Zij zien het als een inbreuk op de keuzevrijheid van het individu als dit niet transparant plaatsvindt. Tegelijkertijd werken de psychologische mechanismen achter nudging mogelijk beter wanneer mensen zich er niet van bewust zijn. Meer inzicht is nodig in de invloed van bewustwording op de effectiviteit van de nudge. Dat kan bovendien helpen nudging acceptabeler te maken.

Deze ethische discussie richt zich vooral op de vraag of overheden nudges mogen gebruiken om collectieve welvaart te stimuleren. Commerciële bedrijven gebruiken de onderliggende technieken van nudging namelijk al decennia. In ‘Helpt ‘Nudgen’ bij een gezonde en duurzame keuze?’ staan adviezen rondom de ethische aanvaardbaarheid van nudging.

Meer informatie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer