Wat regelt de Jeugdwet?

De Jeugdwet is gericht op het voorkomen van en hulp bij opgroei- en opvoedproblemen en psychische problemen en uitvoering van kinderbescherming en jeugdreclassering. Deze wet regelt de organisatie van de jeugdhulp. Volgens deze wet zijn gemeenten verantwoordelijk voor alle vormen van jeugdhulp. Dit betekent dat zij kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclasseringsmaatregelen moeten bekostigen, waarvoor gecertificeerde instellingen verantwoordelijk zijn.

Waar heeft preventie binnen de Jeugdwet betrekking op?

Een belangrijk doel van de Jeugdwet is het voorkomen van problemen en vroegtijdige inzet hulp en zorg om zo (zwaardere) vormen van jeugdhulp te voorkomen. Het gemeentelijk beleid heeft betrekking op jeugdigen (en eventueel hun ouders) met  een verhoogd risico op  ontwikkelingsachterstand of uitval, maar voor wie zwaardere zorg niet nodig is of voorkomen kan worden.

Welke preventieve activiteiten vallen onder de Jeugdwet?

Het gemeentelijk beleid moet als het gaat om preventie gericht zijn op:

  • het voorkomen van, het vroegsignaleren van en vroeginterveniëren bij een risico op opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen
  • het versterken van het opvoedkundige klimaat
  • het bevorderen van opvoedvaardigheden van ouders
  • het inschakelen, herstellen en versterken van de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van de jeugdige, zijn ouders en de personen die tot hun sociale omgeving behoren
  • het bevorderen van de veiligheid van de jeugdige in de opvoedsituatie
  • integrale hulp aan jeugdige en ouders bij multiproblematiek
  • het tot stand brengen en uitvoeren van familiegroepsplannen.

Mogelijke activiteiten zijn:  

  • informatie en advies in de vorm van folders of een adviesgesprek
  • signaleren van beginnende problemen door de coördinatie tussen signalerende instanties, zoals onderwijs en JGZJeugdgezondheidszorg, te bevorderen
  • vroege interventie bij opgroeiproblemen.

NB: preventie voor jeugd in kader van jeugdgezondheidszorg valt grotendeels onder de Wet publieke gezondheid. Preventie door jeugdwelzijnswerk valt onder de Jeugdwet (zoals ambulant jongerenwerk).

Verantwoordelijkheden bij preventie binnen de Jeugdwet

  • Ouders en jongeren: de verantwoordelijkheid ligt in eerste plaats bij ouders en jongeren zelf, het gaat om het benutten van de eigen kracht en de mogelijkheden van het sociaal en familiaal netwerk.
  • Gemeenten: komen pas in beeld als ouders problemen ondervinden bij bedreiging ontwikkeling, opvoeding en leefsituatie (van hun kinderen) en de overheid nodig is om bij deze problemen te helpen. Gemeenten kunnen preventief inzetten met voorlichting, advies en informatie en signalering als instrumenten.
  • Aanbieder: de jeugdhulpaanbieder en gecertificeerde instelling verlenen verantwoorde hulp. Hiermee wordt hulp bedoeld die in elk geval veilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht wordt verleend en die is afgestemd op de reële behoefte van jeugdige of oudere.

Wie voert preventie binnen de Jeugdwet uit?

Aanbieders/professionals, (school) maatschappelijk werk, HALT-voorzieningen, onderwijsachterstandsvrijwilligers en mantelzorgers. Een gemeentelijke dienst kan ook uitvoerder zijn.

Welke kansen voor preventie biedt de Jeugdwet?

De Jeugdwet geeft de gemeente beleidsvrijheid om in te zetten op preventie, zeker wanneer dit zwaardere vormen van zorg kan voorkomen. Gemeenten kunnen dus zelf de behoefte bepalen en op basis daarvan preventie en zorg inkopen.

Bekostiging van preventie in Jeugdwet

Voor de Jeugdwet bestaan, in tegenstelling tot de ZvwZorgverzekeringswet  en WlzWet langdurige zorg , geen landelijk vastgestelde bekostigingsregels. Elke gemeente stelt eigen regels vast met betrekking tot de voorwaarden voor en manier van betalen van preventie, zorg, ondersteuning en jeugdhulp. Voor de WpgWet publieke gezondheid , de WmoWet maatschappelijke ondersteuning  2015 en de Jeugdwet worden deze regels vastgelegd in een gemeentelijke verordening. Alle uitgaven worden ingepast in de gemeentelijke begroting. Los van wettelijke verantwoordelijkheden/mogelijkheden kunnen gemeenten vanuit hun maatschappelijke betrokkenheid er voor kiezen om preventie te bevorderen door dit uit eigen financiële middelen te betalen.