Op deze pagina vindt u tips en leest u hoe u preventie voor risicogroepen samen met professionals op het gebied van preventie, zorg en welzijn vorm geeft. Begin met het ontwikkelen van een plan op basis van een gedeelde visie op gezondheid. Houd hierbij rekening met de gezondheidssituatie in uw regio en met de wensen en behoeften van inwoners en professionals.

Tip 1: Samenwerken begint bij ontmoeting

Samenwerken aan gezondheid begint als  u elkaar ontmoet. U leert elkaar kennen en vertrouwen en verwijst makkelijk naar elkaar door, waardoor uw netwerk vergroot. Zo ontstaat meer ruimte en aandacht voor preventie. Neem voldoende tijd om elkaar goed te leren kennen en naar elkaar te luisteren. Dit omdat professionals vanuit verschillende domeinen vaak een andere taal spreken en een andere cultuur hebben. Het helpt wanneer u samen een gemeenschappelijk doel formuleert. Waar wil je met elkaar naartoe in de wijk? En hoe kan ieder daar vanuit de eigen rol aan bijdragen?

Tip 2: Zorg voor een lokale kartrekker

Maak iemand vrij die procesverantwoordelijk is. Bij voorkeur iemand die al werkzaam is bij een organisatie en ook blijft. Een kartrekker weet de vaart in het proces te houden, anderen te enthousiasmeren en dingen voor elkaar te krijgen. Zoals draagvlak, maar ook financiering en borging binnen bestaande plannen en samenwerkingsstructuren.

Tip 3: Betrek inwoners

De betrokkenheid en inbreng van inwoners is belangrijk om de aanpak goed aan te laten sluiten bij de wensen en behoeften van de inwoners. Zij weten wat er speelt en hoe de aansluiting gemaakt kan worden met de mensen om wie het gaat. Zoek ze op of nodig ze uit voor bijeenkomsten en luister naar hun wensen Lees meer tips hoe u inwoners kunt betrekken.

Stap 1. Breng de gezondheidssituatie in beeld

Welke uitdagingen spelen er in de wijk, gemeente of regio op het gebied van gezondheid? Welke behoeften en wensen hebben professionals, maatschappelijke partners en inwoners? Formuleer aandachtspunten en prioriteiten voor samenwerking om uw plan vorm te geven. Onderstaande bronnen en tips helpen u hierbij:

  • Rivm.nl: kaarten en cijfers over gezondheid gerelateerde thema’s op wijk- en buurtniveau;
  • Waarstaatjegemeente.nl: cijfers over zorggebruik, bevolkingssamenstelling, indicatoren voor gezondheidsachterstand en leefwijzen; 
  • Volksgezondheidenzorg.info: informatie over ziekten, gezondheid, zorg en kosten per GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst -regio en per gemeente; 
  • Regiobeeld.nl geeft inzicht in de stand van zaken en toekomstige ontwikkelingen op het gebied van gezondheid, zorg en welzijn in de regio. Hier vindt u cijfers en visualisaties over zorggebruik, zorgaanbod, gezondheid & leefstijl, bevolkingsontwikkeling, sociale en fysieke omgeving.
  • Gezondheid in sociaal domein: gegevens op gemeenteniveau van de verschillende dimensies van gezondheid, door GGD-en en GGD GHORGeneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio;
  • Is de lokale GGD en/of ROS al betrokken? Vraag wat zij kunnen betekenen voor het in kaart brengen van de gezondheidssituatie.  
  • Interviews en bijeenkomsten met inwoners en professionals geven u een beeld van wat er leeft én waarom. Deze informatie helpt om kwantitatieve gegevens te duiden.

Na het verzamelen van gegevens en het inventariseren van de wensen is het tijd om de gegevens inzichtelijk te maken en te interpreteren. Zijn er opvallende of onverwachte resultaten en hoe zijn deze te verklaren? Zit er een onderlinge samenhang in de problemen in de gegevens?. Lees meer over het integraal in kaart brengen van uw regio, gemeente of wijk bij het wijkgezondheidsprofiel.

Stap 2. Kies prioriteiten

Nu is het belangrijk om vast te stellen welke (gezondheids)problemen de meeste prioriteit hebben en op welke doelgroep u zich wilt richten. Het is niet realistisch om alle gesignaleerde problemen tegelijk aan te pakken. Bedenk dat zorgverzekeraars, gemeenten, zorg- en welzijnsprofessionals verschillende (wettelijke) verantwoordelijkheden, financieringsmogelijkheden, geografische werkgebieden en belangen en mogelijkheden hebben. Breng de gezamenlijke doelen in beeld en formuleer vandaaruit een gedeelde ambitie. Doe dit bij voorkeur weer samen met inwoners. Dat kan bijvoorbeeld via een inspraakavond of een panel.

Een voorbeeld is ‘het verminderen van het aantal valongelukken’. Hierdoor is minder zorg nodig én mensen kunnen langer thuis kunnen blijven wonen. Werk de gezamenlijke ambitie uit in concrete doelstellingen voor de korte, middellange en lange termijn. Dit maakt de mogelijk tegengestelde belangen van de verschillende betrokken partijen zichtbaar en bespreekbaar.

Tips om ekaars belangen en ambitie te verkennen

  • Stel bij het formuleren van de concrete doelstellingen steeds de beoogde doelgroep(en) centraal. Dit is de gemene deler voor alle betrokken partijen.
  • Maak de inhoud leidend, wat willen jullie met elkaar oplossen, aanpakken of verbeteren? Wissel informatie uit over het thema of de doelgroep. Denk aan gegevens over zorggebruik die zorgverzekeraars hebben en de beschikbare gegevens van lokale/regionale gezondheidsmonitors die gemeenten hebben. Lees verder over welke beschikbaar zijn.

Stap 3. Geef uw doelen vorm

Als u op basis van de gezondheidssituatie de doelen, thema’s en doelgroepen hebt vastgesteld, dan is de volgende stap dit te vertalen naar een plan van aanpak of uitvoeringsprogramma. Wat is er nodig om het probleem op te lossen, wat gebeurt er al in het medisch en sociaal domein, en hoe sluit je dit goed op elkaar aan? Zorg voor goede samenwerkingsafspraken over financiering en taakverdeling met de verschillende betrokkenen.

Interventiegerichte aanpak

Sinds 2019 zit de gecombineerde leefstijlinterventie voor volwassenen in de basisverzekering. Het ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wil hierna de implementatie van andere vormen van preventie in de zorg bevorderen. Het gaat om interventies op het gebied van diabetes, valpreventie, welzijn op recept en de gecombineerde leefstijlinterventie voor kinderen die bijdragen aan de beweging 'van zorg en ziekte naar gezondheid en gedrag'. VWS en partners onderzoeken eerst welke belemmeringen een brede implementatie in de weg staan en welke oplossingen hiervoor zijn. Lees verder op de pagina interventies voor gemeente en zorgverzekeraar.

Stap 4. Monitoren en evalueren

Monitoren en evalueren helpt bij het bijsturen en door ontwikkelen van uw beleid of aanpak. Maak daarom bij aanvang keuzes over wat u wilt evalueren, wanneer u resultaten wilt weten en wat daarvoor nodig is. Op de pagina monitoren en evalueren leest u meer over vormen van evalueren.

Preventiecoalitie Amstelland

Uit onderzoek blijkt dat in Nederland elke vijf minuten een oudere van 65 jaar of ouder na een val op een spoedeisende hulp van een ziekenhuis belandt. Voor de preventiecoalitie Amstelland een reden om hier mee aan de slag te gaan. De gemeente Amstelland en zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid organiseerden met VeiligheidNL een samenhangende keten voor de valpreventie van ouderen. Het model dat hier uit voortkwam bespraken ze met professionals uit het sociale domein. In de nieuwe aanpak voert de praktijkondersteuner de valanalyse uit en kijkt samen met de ouderen wat de belangrijkste interventie is en wie ze nodig hebben: iemand uit het zorgstelsel of uit het sociale domein. Hierbij gebruiken ze erkende en effectieve interventies, zoals In Balans, Zicht op Evenwicht en OTAGO. Na de monitoring en evaluatie hoopt de preventiecoalitie deze aanpak op te schalen. Lees verder over de preventiecoalitie Amstelland.