Evaluatie Preventie in het Zorgstelsel

Het ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport stimuleert sinds 2016 dat gemeenten en zorgverzekeraars afspraken maken om samen preventie voor risicogroepen op te zetten. Voorbeelden van risicogroepen zijn kwetsbare ouderen, mensen met overgewicht en mensen met psychische problemen. Met de Evaluatie Preventie in het Zorgstelsel brengt het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu  jaarlijks de initiatieven  en afspraken van gemeenten en zorgverzekeraars in kaart.

Evaluatie Preventie in het Zorgstelsel 2019

De factsheet van de evaluatie ‘Preventie in het zorgstelsel’ laat zien dat er een toename is van netwerken die aan preventie doen en een toename van concrete afspraken tussen gemeenten en zorgverzekeraars. In 2019 nam de staatsecretaris van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport extra maatregelen zoals het ondersteunen van een aantal specifieke interventies. Dit soort interventies wordt inmiddels bij meer dan driekwart van de onderzochte netwerkinitiatieven aangeboden.

Tussenevaluatie Preventie in het Zorgstelsel

Het pakket van maatregelen om de samenwerking rondom preventie voor risicogroepen te stimuleren levert concrete resultaten op. Dit is te lezen in de tussenevaluatie van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Zo groeide het aantal regio’s waarin samenwerkingsafspraken tussen gemeente en zorgverzekeraar over preventie zijn gemaakt en hebben acht regio’s voor het opzetten van een preventiecoalitie subsidie ontvangen.

Evaluatie Preventie in het Zorgstelsel 2018

Uit de evaluatie van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu blijkt dat het aantal netwerkeninitiatieven toenam van 71 in 2017 naar 81 in 2018. Ook steeg het aantal schriftelijke samenwerkingsafspraken tussen gemeenten en zorgverzekeraars van 21 in 2017 naar 25 in 2018. Daarnaast waren er meer verschillende vormen preventie-initiatieven dan in 2017. Zo was er algehele preventie gericht  op alle burgers, maar ook op burgers met een verhoogd risico op een ziekte en op burgers die al ziek zijn.

Evaluatie Preventie in het Zorgstelsel 2017

De factsheet uit 2017 laat zien dat de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars voorzichtig op gang komt . Terugkerende thema’s binnen de preventie interventies zijn ouderen, leefstijlbevordering en coördinatie van preventie, zorg en welzijn.  Gemeenten en zorgverzekeraars zijn nog zoekende naar hoe ze de samenwerking het beste kunnen vormgeven.

Factsheet Samenwerking 2016

Deze factsheet uit 2016 beschrijft hoe gemeenten en zorgverzekeraars de samenwerking bij preventie voor risicogroepen ervaren. De meeste initiatieven richten zich op kwetsbare ouderen en mensen met psychische problemen. De concrete uitwerking en de vormgeving van de verbinding tussen de domeinen preventie, zorg en welzijn is heel gevarieerd. Een meerderheid van de initiatieven maakt ook formele afspraken over preventie voor risicogroepen.

Andere onderzoeken preventie in het zorgstelsel

Wat zijn de ervaren knelpunten bij het verankeren van preventie in het zorgstelsel? Hoe is het in het buitenland? Geven rekentools inzicht in kosten en baten van preventieve activiteiten? En hoe gaat het met het doorverwijzen naar de beweegsector? Onderzoek van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu geeft antwoord op deze vragen.

Wat kunnen we leren van het buitenland?

De in Nederland ervaren knelpunten bij het beter verankeren van preventie in het zorgstelsel, zoals gebrek aan structurele financiering en afstemming tussen opdrachtgevers, en ongewenste variatie in preventie-aanbod als gevolg van beleidsvrijheid, worden veelal door buitenlandse experts herkend. Dit blijkt uit onderzoek van het RIVM onder tien verschillende landen. Het rapport bevat voorbeelden uit de onderzochte landen.

Twee verkenningen naar (kosten) effectiviteit

Vooral het organisatievraagstuk is belangrijk, blijkt uit een verkenning van het RIVM naar het nut van een kosten-baten rekentool voor Welzijn op recept. Succesvolle elementen van de interventie zijn de verwijzing van de huisarts, korte lijnen en goede samenwerking tussen huisarts en welzijnscoach.
Ook de GLIGecombineerde Leefstijlinterventie voor de jeugd is onderzocht. Om te kunnen zeggen welk type maatregel het meest effectief is om overgewicht bij kinderen tegen te gaan, is eerst uitgebreid literatuuronderzoek nodig.

Meer bewegen: doorverwijzing zorgverleners

Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat de inzet van bewegen ter voorkoming van gezondheidsproblemen nog beperkt is in de eerstelijnszorg. Redenen die zorgverleners hiervoor geven zijn een beperkte motivatie van patiënten om meer te bewegen, de financiële situatie van de patiënt, het gebrek aan tijd tijdens een huisartsenconsult, en andere prominentere problemen. Voor alle doelgroepen is een passend en betaalbaar beweegaanbod nodig.