Overgewicht bij jeugdigen is een belangrijk thema in de Landelijke nota gezondheidsbeleid. De nota stimuleert een omgeving die gezond gedrag makkelijker maakt, bijvoorbeeld door ruimte voor bewegen, sporten en ontmoeten te creëren en ongezonde voedselverleidingen te beperken.

Wat betekent dit voor een gemeente of regio? Gemeenten kunnen inzetten op het voorkomen en terugdringen van overgewicht, met bijvoorbeeld de ketenaanpak overgewicht en obesitas bij kinderen en de ketenaanpak gericht op volwassenen, erkende interventies, en de aanpakken van de programma's Gezonde Kinderopvang, Gezonde School en JOGG (JOGG Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst). Ook kunnen gemeenten gezond voedselaanbod bevorderen en bewegen makkelijker en aantrekkelijker maken met een leefomgeving die uitnodigt tot lopen en fietsen, actieve schooldagen en laagdrempelig sport- en beweegaanbod dicht bij huis.

In de Samenhangende preventiestrategie van het Rijk zijn overgewicht, bewegen en voeding belangrijke thema’s, met aandacht voor kinderen en gezinnen door integraal te werken in verschillende leefomgevingen, zoals school, thuis, zorg, vrije tijd en online.

Wat betekent dit voor een gemeente of regio? De preventiestrategie is geen bestuurlijk akkoord, maar biedt richting voor rijksbeleid waar gemeenten op kunnen aansluiten. Gemeenten kunnen werken aan een gezonde voedselomgeving en een beweegvriendelijke omgeving voor kinderen en jongeren via de aanpakken van JOGG (JOGG Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) en Gezonde School. Ook kunnen gemeenten inzetten op de ketenaanpakken voor kinderen en volwassenen met overgewicht.

Het AZWA bouwt voort op het GALA en IZA. Afspraken D5 en D6 gaan over de samenwerking tussen de zorg en het sociaal domein, onder andere bij de aanpak op overgewicht. Gemeenten spreken met zorgverzekeraars en aanbieders van zorg en ondersteuning basisfunctionaliteiten af. Gemeenten werken hiervoor regionaal samen aan een dekkend aanbod van zorg en ondersteuning.

Wat betekent dit voor een gemeente of regio? In het AZWA is de ketenaanpak volwassenen met overgewicht en obesitas opgenomen als basisfunctionaliteit en staat de ketenaanpak kinderen met overgewicht en obesitas (Kind naar Gezonder Gewicht) op de ontwikkelagenda om doorontwikkeld te worden tot basisfunctionaliteit. Basisfunctionaliteiten zijn landelijk afgesproken, minimaal noodzakelijke functies op het snijvlak van zorg, sociaal domein en publieke gezondheid. Er zijn handreikingen beschikbaar om deze aanpakken in de eigen gemeente en regio vorm te geven.

In het IZA is een stevige regionale preventie-infrastructuur belangrijk. Dit wordt onder andere ingericht via ketenaanpakken op leefstijlthema’s zoals overgewicht, waarbij domeinoverstijgend wordt samengewerkt tussen de zorg en het sociaal domein om kwetsbare doelgroepen systematisch te begeleiden.

Wat betekent dit voor een gemeente of regio? Gemeenten richten samen met zorgverzekeraars de ketenaanpakken in voor overgewicht en obesitas bij kinderen en voor de gecombineerde leefstijlinterventie bij overgewicht van volwassenen. Meer over de taken van gemeenten vind je in de Roadmap Gezond leven van de VNG.

In het GALA wordt toegewerkt naar onder andere passende ondersteuning, begeleiding en zorg voor kinderen en volwassenen met overgewicht en obesitas, aansluitend op de afspraken uit het IZA.

Wat betekent dit voor een gemeente of regio? Gemeenten zijn binnen de ketenaanpak overgewicht bij kinderen verantwoordelijk voor de benodigde ondersteuning in het sociale domein. Denk aan schuldhulpverlening, opvoedondersteuning en sport- en beweegaanbod. Ook ondersteunen gemeenten de aansluiting tussen het lokale aanbod en de GLI (Gecombineerde Leefstijlinterventie) voor volwassenen, in samenwerking met het zorgdomein.

De ambities van Sportakkoord II zijn:

• het versterken van het fundament van de sport
• het vergroten van het bereik van de sport
• het vergroten van de betekenis van sport voor de maatschappij

Wat betekent dit voor een gemeente of regio? Gemeenten hebben een rol bij het uitvoeren van Sportakkoord II, bijvoorbeeld bij de samenwerking tussen sport, onderwijs en kinderopvang om kansen voor kinderen te creëren om te sporten. En bij het creëren van een beweegvriendelijke openbare ruimte. Alle opgaven en aanknopingspunten staan in het werkplan Sportakkoord II.

Het Nationaal Preventieakkoord richt zich op het terugdringen van overgewicht, roken, en problematisch alcoholgebruik, met als ambitie een gezonde generatie in 2040. Deze thema’s komen (direct of indirect) terug in verschillende programma’s in het GALA, IZA en AZWA.

Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat er extra en stevigere maatregelen nodig zijn om de ambities te halen.

Wat betekent dit voor een gemeente of regio? Extra en stevigere maatregelen kunnen bijdragen aan het behalen van de ambitie. Denk aan verkooppunten van ongezond voedsel beperken en het verder beperken van reclame voor ongezond voedsel.