De hoofdlijnen van het AZWA

Het AZWA heeft in de basis twee transitiedoelen:

1. Het personeelstekort in de zorg verminderen: tot en met 2028 het stijgende arbeidsmarkttekort met 100.000 mensen lager uit laten komen, dan anders het geval zou zijn geweest. 
2. Zorg gelijkwaardiger toegankelijk maken en beter bereikbaar: wachttijden voor de toegang tot zorg binnen de normen brengen, in het bijzonder voor mensen die nu een te hoge drempel ervaren.

Het AZWA bestaat uit vijf hoofdstukken, ‘blokken’ genoemd. Per blok is een doelstelling geformuleerd en zijn afspraken opgesteld om die doelstelling te bereiken. 

• A & B: Afwenden prognose onbeheersbaar arbeidsmarkttekort. 
  - A. Maximaal 20 procent administratietijd. 
  - B. De juiste inzet van medewerkers en vergroten vakmanschap.
• C: Gelijkwaardigere toegang tot zorg. Tussen met name hoger opgeleiden die de weg beter kennen en mensen voor wie dat lastiger is. 
• D: Beweging naar de voorkant. Zorgvragers eerder en beter helpen, van het sociaal domein tot in sterk gespecialiseerde zorg, zodat ze minder snel een medische zorgvraag hebben. 
• E: Passende zorg. Zorgmedewerkers inzetten op de meest effectieve zorg voor de meest urgente patiënten. 

Zie ook de infographic met hoofdlijnen AZWA | zorgakkoorden.nl. 
 

Wat betekent dit voor gemeenten en GGD (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst)’en?

Gemeenten en GGD’en spelen een belangrijke rol in de regionale samenwerking en lokale uitvoering van preventie en verbinding tussen zorg en sociaal domein. Daarbij is met name blok D: Beweging naar de voorkant relevant, met daarin:

• D5: Versterken samenwerking tussen partijen op het snijvlak (eerstelijns)zorgdomein en sociaal domein.
• D6: Een basisinfrastructuur ter ondersteuning van de basisfunctionaliteiten uit D5.  

Hier gaat het over de implementatie van basisfunctionaliteiten. Dit zijn landelijke afspraken over samenwerking tussen partijen op het snijvlak van (eerstelijns)zorg en het sociaal domein, om de gezondheid van specifieke groepen inwoners te verbeteren en de zorg te ontlasten. In ieder geval vallen hier onder de ketenaanpakken die zijn afgesproken in het IZA en GALA. In de regio geven zorgverzekeraars, gemeenten en aanbieders in zowel de zorg als het sociaal domein uitvoering aan deze afspraken. Zo zijn de basisfunctionaliteiten in elke regio of gemeente beschikbaar voor inwoners. Bekijk de Infographic basisfunctionaliteiten | zorgakkoorden.nl.  

De basisfunctionaliteiten zijn ingedeeld naar vijf leefgebieden die de grote actuele opgaven vertegenwoordigen en omvatten momenteel:

Handreikingen bij basisfunctionaliteiten

Per basisfunctionaliteit is een handreiking beschikbaar. De handreikingen helpen professionals om de basisfunctionaliteiten in de eigen regio en gemeente verder vorm te geven. Ze beschrijven onder andere benodigde samenwerkingsafspraken, rollen en verantwoordelijkheden van betrokken partijen en passende interventies.

Ontwikkelagenda aanvullende basisfunctionaliteiten

Sommige aanpakken voldoen nog niet volledig aan de criteria voor een basisfunctionaliteit, maar hebben wel potentie om bij te dragen aan de doelen van het AZWA. Deze aanpakken zijn daarom opgenomen op de ontwikkelagenda deel 1 (voor de korte termijn) of 2 (voor de lange termijn) waar zij verder worden uitgewerkt en getoetst aan de criteria voor basisfunctionaliteiten. Op de ontwikkelagenda staan bijvoorbeeld de Ketenaanpak dementie en de Mentale gezondheidsnetwerken. De ontwikkelagenda’s kunnen worden uitgebreid vanuit bijvoorbeeld transformatieplannen, landelijke partijen of kennisinstituten.
 

Werkagenda gemeenten en regio’s

Gemeenten en regio's hebben de opdracht om voor 15 november 2026 een door het college van B&W goedgekeurde werkagenda vast te leggen. Hierin staat welke basisfunctionaliteiten zij wanneer en hoe opbouwen op weg naar een regionaal dekkend aanbod in 2030 en welke aanpakken op de ontwikkelagenda zij gaan implementeren. De handreikingen van de basisfunctionaliteiten bieden hiervoor input. Concreet bevat de werkagenda afspraken over:  

• Gezondheidsdoelen per leefgebied. 
• De prioritering en fasering van de basisfunctionaliteiten. 
• Welke partijen verantwoordelijk zijn voor financiering, organisatie en uitvoering. 
• Hoe monitoring, evaluatie en bijsturing plaatsvinden.

De werkagenda wordt binnen de bestaande regionale mandaatstructuur uit het IZA vastgesteld, waarbij de mandaatgemeente en preferente zorgverzekeraar regie voeren. Hierna dienen alle colleges van B&W in de regio de werkagenda vast te stellen. Dat betekent in de praktijk dat de werkagenda uiterlijk half september gereed moet zijn voor tijdige aanlevering bij VWS (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport). 

Gereedschapskist in de maak

De basisfunctionaliteiten zijn op regionaal niveau op verschillende manieren in te vullen. Landelijk is daarvoor een gereedschapskist in ontwikkeling. Deze bevat goed onderbouwde en (kosten) effectieve aanpakken en interventies op het snijvlak van zorg en sociaal domein. Regio’s kunnen hieruit kiezen wat past bij hun regionale en lokale context en zelf ook aanpakken en interventies aandragen.

De gereedschapskist heeft een dynamisch karakter. Wat succesvol blijkt, kan worden opgeschaald; wat onvoldoende meerwaarde heeft of waarvoor betere alternatieven beschikbaar zijn, kan worden verwijderd. 

De gereedschapskist is momenteel in ontwikkeling.

De afspraken over de basisfunctionaliteiten onder D5 vragen om een goede organisatie in de wijk en in de regio. Daarom is afgesproken dat er in iedere wijk een basisinfrastructuur beschikbaar is voor gezondheid, ondersteuning, welzijn en zorg. Deze basisinfrastructuur bestaat onder andere uit:

• Laagdrempelige inloopvoorzieningen waar inwoners terechtkunnen met vragen over gezondheid en welzijn. 
• Lokale (wijk)teams die in goede verbinding staan met de eerstelijnszorg en de jeugdgezondheidszorg. 
• Burgerinitiatieven. 
• Een gezonde schoolomgeving, met speciale aandacht voor mentale gezondheid.

Regionaal heeft de GGD (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst) een coördinerende rol voor de ketenaanpakken en de kennis-/preventie-infrastructuur. Verder zet het AZWA in op de verbinding en versterking van de structuren die er al zijn, zoals de lokale coalities.

Meer informatie

• Naar de volledige tekst of de samenvatting van het AZWA op open.overheid.nl. 
• Het laatste nieuws over het AZWA lees je op zorgakkoorden.nl.